عفونت معمولا با علائمی مانند تب، ضعف، بدن درد، سرفه، گلودرد یا علائم گوارشی همراه است و در بیشتر موارد، بدن با کمک سیستم ایمنی با عامل عفونی مقابله می کند. اما در بعضی شرایط، عفونت می تواند شدید شود و واکنش بدن به آن از کنترل خارج شود. در این حالت، علاوه بر محل اصلی عفونت، اندام های مهمی مانند قلب و عروق نیز ممکن است تحت تاثیر قرار بگیرند.
قلب برای رساندن خون و اکسیژن به مغز، کلیه ها و سایر اندام ها به فشار خون و جریان خون مناسب نیاز دارد. وقتی یک عفونت شدید باعث افت فشار خون، التهاب گسترده، کاهش اکسیژن یا اختلال در عملکرد عروق شود، قلب نیز ممکن است تحت فشار قرار بگیرد.
یکی از شدیدترین حالت های درگیری بدن در اثر عفونت، سپسیس است. سپسیس زمانی رخ می دهد که واکنش بدن به عفونت باعث آسیب به بافت ها و اندام های خود بدن شود. در این وضعیت، اختلال عملکرد قلب و عروق می تواند بخشی از مشکل باشد.
آیا هر عفونتی روی قلب اثر می گذارد؟
خیر. داشتن عفونت به این معنی نیست که قلب حتما دچار آسیب شده است.
بسیاری از عفونت های شایع مانند سرماخوردگی یا عفونت های خفیف بدون ایجاد مشکل قلبی برطرف می شوند. نگرانی بیشتر زمانی ایجاد می شود که عفونت شدید باشد، مدت زیادی ادامه پیدا کند یا با علائمی مانند افت فشار خون، کاهش سطح هوشیاری، تنگی نفس شدید یا اختلال عملکرد اندام ها همراه شود.
همچنین بعضی عوامل عفونی می توانند مستقیما یا از طریق واکنش التهابی بدن، عضله قلب یا سایر قسمت های سیستم قلبی عروقی را درگیر کنند.
بنابراین باید بین یک عفونت معمولی و عفونتی که باعث واکنش شدید بدن شده است تفاوت قائل شد.
عفونت شدید چگونه به قلب فشار وارد می کند؟
وقتی بدن با یک عفونت شدید مواجه می شود، سیستم ایمنی مواد مختلفی را برای مقابله با عامل عفونی آزاد می کند. این واکنش برای دفاع از بدن ضروری است، اما اگر بیش از حد شدید شود، می تواند به بافت های خود بدن نیز آسیب برساند.
از طرف دیگر، عفونت شدید می تواند باعث تغییر در عملکرد رگ های خونی شود. رگ ها ممکن است بیش از حد گشاد شوند و فشار خون افت کند. در چنین شرایطی قلب باید تلاش بیشتری برای حفظ جریان خون به اندام های حیاتی انجام دهد.
همزمان ممکن است نیاز بدن به اکسیژن افزایش پیدا کند، در حالی که رساندن اکسیژن به بافت ها دشوارتر شده است.
در نتیجه، قلب ممکن است با چند فشار همزمان روبه رو شود:
- افزایش نیاز بدن به خون و اکسیژن
- کاهش فشار خون
- تغییر عملکرد رگ ها
- افزایش ضربان قلب
- التهاب گسترده
- کاهش اکسیژن رسانی به بافت ها
- اختلال در عملکرد اندام های مختلف
این شرایط در عفونت های بسیار شدید می تواند به اختلال عملکرد موقت یا جدی قلب منجر شود.
سپسیس چیست و چرا برای قلب خطرناک است؟
سپسیس یک واکنش شدید و غیرطبیعی بدن به عفونت است که می تواند باعث آسیب بافتی و اختلال عملکرد اندام ها شود.
عفونت هایی که به سپسیس منجر می شوند می توانند از قسمت های مختلف بدن شروع شوند؛ برای مثال ریه، دستگاه ادراری، دستگاه گوارش، پوست یا جریان خون.
در سپسیس، مشکل فقط وجود میکروب در بدن نیست. واکنش شدید بدن به عفونت نیز نقش مهمی دارد.
رگ های خونی ممکن است گشاد شوند، فشار خون کاهش پیدا کند و جریان خون مناسب به اندام ها مختل شود. در موارد شدیدتر، وضعیت می تواند به شوک سپتیک برسد که یک وضعیت اورژانسی و تهدیدکننده زندگی است.
از آنجا که قلب وظیفه حفظ جریان خون در بدن را بر عهده دارد، تغییرات شدید فشار خون و گردش خون می تواند عملکرد آن را تحت تاثیر قرار دهد.
کاردیومیوپاتی ناشی از سپسیس چیست؟
یکی از مشکلاتی که ممکن است در جریان سپسیس ایجاد شود، اختلال عملکرد عضله قلب است که به آن کاردیومیوپاتی ناشی از سپسیس گفته می شود.
در این حالت، عضله قلب ممکن است برای مدتی نتواند مانند حالت طبیعی خون را پمپاژ کند.
این مشکل با حمله قلبی یکسان نیست. در حمله قلبی معمولا انسداد یا کاهش شدید جریان خون در یکی از عروق کرونر باعث آسیب به عضله قلب می شود، اما در کاردیومیوپاتی ناشی از سپسیس، مکانیسم اصلی با واکنش شدید بدن به عفونت و التهاب ارتباط دارد.
یکی از ویژگی های مهم این نوع اختلال این است که در بعضی افراد، عملکرد قلب پس از بهبود عفونت می تواند تا حد زیادی یا به طور کامل بهبود پیدا کند.
با این حال، شدت سپسیس و وضعیت عمومی بیمار تعیین می کند که قلب تا چه اندازه تحت تاثیر قرار گرفته باشد.
آیا عفونت شدید می تواند باعث تند شدن ضربان قلب شود؟
بله. افزایش ضربان قلب یکی از واکنش های شایع بدن در هنگام عفونت است.
تب، کم آبی بدن، درد و افزایش نیاز بدن به اکسیژن می توانند باعث افزایش ضربان قلب شوند. در عفونت شدید، افت فشار خون و تلاش بدن برای حفظ جریان خون نیز می تواند ضربان قلب را افزایش دهد.
به همین دلیل، داشتن ضربان قلب بالا در هنگام تب همیشه به معنی وجود بیماری قلبی نیست.
اما اگر ضربان قلب بسیار بالا باشد، با استراحت پایین نیاید یا همراه با علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه، ضعف شدید یا کاهش سطح هوشیاری باشد، باید جدی گرفته شود.
در چنین شرایطی نمی توان فقط به تب یا عفونت نسبت داد و لازم است وضعیت بیمار ارزیابی شود.
چرا فشار خون هنگام عفونت شدید پایین می آید؟
در عفونت شدید، مواد التهابی می توانند روی رگ های خونی اثر بگذارند. یکی از پیامدهای این وضعیت می تواند گشاد شدن رگ ها و کاهش مقاومت عروقی باشد.
وقتی رگ ها بیش از حد گشاد شوند، فشار خون ممکن است کاهش پیدا کند. اگر این افت فشار شدید باشد، خون کافی به بعضی اندام ها نمی رسد.
قلب در چنین شرایطی تلاش می کند با افزایش ضربان و تغییر عملکرد خود، جریان خون را حفظ کند. اگر بدن نتواند این وضعیت را جبران کند، ممکن است عملکرد اندام های حیاتی نیز دچار اختلال شود.
به همین دلیل افت فشار خون شدید در فرد مبتلا به عفونت، به خصوص اگر همراه با گیجی، ضعف شدید، تنفس سریع یا کاهش سطح هوشیاری باشد، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
عفونت شدید و کاهش اکسیژن چه ارتباطی با قلب دارند؟
در بعضی عفونت های شدید، به ویژه عفونت های ریوی، ممکن است اکسیژن رسانی به بدن کاهش پیدا کند.
برای مثال در یک عفونت شدید ریه، عملکرد طبیعی ریه برای تبادل اکسیژن ممکن است مختل شود. در نتیجه قلب باید خون را در شرایطی پمپاژ کند که اکسیژن کمتری در آن وجود دارد.
اگر کاهش اکسیژن شدید یا طولانی باشد، می تواند فشار بیشتری بر قلب و سایر اندام ها وارد کند.
از طرف دیگر، اگر عفونت باعث افت فشار خون نیز شده باشد، رساندن خون و اکسیژن به بافت ها دشوارتر می شود.
بنابراین در عفونت شدید، مشکل قلبی ممکن است فقط از خود قلب شروع نشده باشد و نتیجه اختلال همزمان در ریه، رگ ها، خون و سایر اندام ها باشد.
آیا عفونت می تواند باعث التهاب عضله قلب شود؟
بعضی عفونت ها می توانند با التهاب عضله قلب یا میوکاردیت ارتباط داشته باشند.
میوکاردیت با کاردیومیوپاتی ناشی از سپسیس تفاوت دارد. در میوکاردیت، خود عضله قلب دچار التهاب می شود و بسته به شدت بیماری ممکن است عملکرد پمپاژ قلب یا سیستم الکتریکی آن تحت تاثیر قرار بگیرد.
برخی عفونت های ویروسی از عوامل شناخته شده مرتبط با میوکاردیت هستند، اگرچه علت های دیگری نیز وجود دارد.
علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، تپش قلب یا کاهش تحمل فعالیت پس از یک عفونت می توانند دلایل مختلفی داشته باشند و به تنهایی ثابت نمی کنند که فرد دچار میوکاردیت شده است.
با این حال، اگر این علائم شدید باشند یا بعد از یک عفونت ایجاد شوند، بهتر است توسط پزشک بررسی شوند.
عفونت شدید و نامنظم شدن ضربان قلب
عفونت شدید می تواند زمینه را برای ایجاد یا تشدید بعضی اختلالات ریتم قلب فراهم کند.
تب، التهاب، کاهش اکسیژن، تغییر فشار خون، اختلالات الکترولیتی و افزایش فعالیت سیستم عصبی همگی می توانند روی ریتم قلب تاثیر بگذارند.
در برخی بیماران ممکن است ضربان قلب فقط به دلیل تب افزایش پیدا کند و پس از برطرف شدن عامل ایجادکننده به حالت طبیعی برگردد. در برخی دیگر، به ویژه افرادی که بیماری قلبی زمینه ای دارند، عفونت می تواند یک آریتمی واقعی را تحریک یا تشدید کند.
بنابراین تفاوت میان «تند شدن طبیعی ضربان در زمان بیماری» و «آریتمی» اهمیت زیادی دارد و در صورت وجود علائم مداوم ممکن است انجام نوار قلب یا بررسی های دیگر لازم باشد.
آیا عفونت شدید می تواند در آینده هم روی قلب اثر بگذارد؟
تاثیر عفونت شدید همیشه به دوره بیماری محدود نمی شود.
برخی مطالعات نشان داده اند افرادی که به دلیل عفونت شدید یا سپسیس در بیمارستان بستری شده اند، در سال های بعد نیز ممکن است خطر بیشتری برای بعضی مشکلات قلبی عروقی داشته باشند.
برای مثال، پژوهش های بزرگ ارتباط میان بستری شدن به دلیل عفونت شدید و افزایش خطر نارسایی قلبی در سال های بعد را نشان داده اند.
البته این به این معنی نیست که هر فردی پس از یک عفونت دچار بیماری قلبی خواهد شد. عوامل دیگری مانند سن، فشار خون، دیابت، بیماری کلیه، چاقی، سیگار و سابقه بیماری قلبی نیز می توانند در این خطر نقش داشته باشند.
به همین دلیل، پس از یک عفونت شدید، توجه به سلامت قلب و کنترل عوامل خطر قلبی اهمیت بیشتری پیدا می کند.
چه کسانی در برابر عوارض قلبی عفونت آسیب پذیرتر هستند؟
شدت عفونت تنها عامل تعیین کننده نیست. وضعیت سلامت فرد نیز اهمیت زیادی دارد.
افرادی که از قبل دچار بیماری های قلبی، فشار خون بالا، دیابت، بیماری کلیه یا سایر بیماری های مزمن هستند، ممکن است در برابر عوارض عفونت شدید آسیب پذیرتر باشند.
سن بالا نیز می تواند خطر عوارض جدی عفونت را افزایش دهد.
همچنین شدت خود عفونت، نوع عامل عفونی، محل عفونت و سرعت دریافت درمان می توانند روی نتیجه بیماری تاثیر داشته باشند.
بنابراین یک عفونت یکسان ممکن است در دو فرد مختلف، تاثیر یکسانی بر قلب و سایر اندام ها نداشته باشد.
چه زمانی علائم عفونت همراه با مشکل قلبی جدی هستند؟
بعضی علائم در زمان عفونت نیازمند توجه فوری هستند، به ویژه اگر ناگهانی یا شدید باشند.
از جمله علائمی که نباید نادیده گرفته شوند می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- درد یا فشار شدید در قفسه سینه
- تنگی نفس شدید یا رو به افزایش
- غش یا نزدیک شدن به غش
- گیجی یا کاهش سطح هوشیاری
- ضربان قلب بسیار سریع یا کاملا نامنظم
- کبودی لب ها یا پوست
- ضعف شدید و غیرعادی
- افت فشار خون
- تنفس بسیار سریع
- کاهش واضح ادرار همراه با بیماری شدید
این علائم می توانند دلایل مختلفی داشته باشند، اما در فردی که دچار عفونت است ممکن است نشانه درگیری جدی سیستم قلبی عروقی یا پیشرفت عفونت باشند و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی داشته باشند.
عفونت شدید چگونه باعث افت فشار خون می شود؟
یکی از مهم ترین تغییرات قلبی عروقی در عفونت شدید، اختلال در تنظیم فشار خون است. در بعضی عفونت های شدید، واکنش ایمنی بدن بیش از حد فعال می شود و مواد التهابی مختلفی در بدن آزاد می شوند.
این واکنش می تواند باعث گشاد شدن رگ های خونی شود. وقتی رگ ها بیش از حد گشاد می شوند، مقاومت عروقی کاهش پیدا می کند و فشار خون ممکن است پایین بیاید.
در مراحل شدیدتر، کاهش فشار خون می تواند باعث شود خون و اکسیژن کافی به اندام های مختلف نرسد. قلب نیز برای حفظ خون رسانی مجبور می شود بیشتر فعالیت کند.
به همین دلیل، افت فشار خون در یک عفونت شدید فقط یک عدد پایین روی دستگاه فشارسنج نیست؛ بلکه می تواند نشانه اختلال جدی در گردش خون باشد.
چرا ضربان قلب هنگام عفونت بالا می رود؟
بالا رفتن ضربان قلب یکی از واکنش های شایع بدن به عفونت است. تب، کم آبی بدن، درد، اضطراب و فعال شدن سیستم عصبی می توانند ضربان قلب را افزایش دهند.
بدن با افزایش ضربان قلب تلاش می کند خون بیشتری را در بدن به گردش درآورد و نیاز اندام ها به اکسیژن را بهتر تامین کند.
برای مثال، فردی که تب بالایی دارد ممکن است ضربان قلب بیشتری نسبت به حالت عادی داشته باشد. این افزایش ضربان همیشه به معنی آسیب به قلب نیست.
اما اگر ضربان قلب بسیار بالا باشد، همراه با افت فشار خون، تنگی نفس، گیجی، ضعف شدید یا بدتر شدن وضعیت عمومی دیده شود، باید احتمال یک عفونت شدید و عوارض آن جدی گرفته شود.
در سپسیس، افزایش ضربان قلب می تواند بخشی از پاسخ گسترده بدن به عفونت باشد و معمولا باید همراه با سایر علائم بررسی شود.
آیا عفونت شدید می تواند قدرت پمپاژ قلب را کاهش دهد؟
بله. در برخی بیماران مبتلا به سپسیس، عملکرد عضله قلب به صورت موقت دچار اختلال می شود. به این وضعیت گاهی اختلال عملکرد قلب ناشی از سپسیس یا کاردیومیوپاتی ناشی از سپسیس گفته می شود.
در این حالت ممکن است توانایی بطن چپ یا بطن راست برای انقباض موثر کاهش پیدا کند. عملکرد پر شدن قلب نیز ممکن است دچار تغییر شود.
علت این اختلال فقط یک عامل مشخص نیست. التهاب شدید، تغییرات جریان خون، اختلال عملکرد سلول های عضله قلب، تغییرات متابولیک و مواد مختلفی که در جریان پاسخ ایمنی آزاد می شوند، می توانند در آن نقش داشته باشند.
نکته مهم این است که این وضعیت با یک حمله قلبی معمولی یکسان نیست. در سپسیس ممکن است عملکرد قلب کاهش پیدا کند، بدون اینکه علت اصلی آن انسداد یک رگ کرونر باشد.
تشخیص تفاوت میان این شرایط برای پزشک اهمیت زیادی دارد.
اختلال عملکرد قلب در سپسیس چه علائمی دارد؟
علائم اختلال عملکرد قلب در زمان عفونت شدید می توانند شبیه علائم خود بیماری شدید باشند و به همین دلیل تشخیص آنها همیشه ساده نیست.
برخی نشانه هایی که ممکن است در این شرایط دیده شوند عبارتند از:
- تنگی نفس
- ضعف شدید
- افت فشار خون
- افزایش ضربان قلب
- کاهش سطح هوشیاری
- سردی دست و پا
- کاهش ادرار
- احساس خستگی شدید
- بدتر شدن وضعیت عمومی بیمار
وجود این علائم به تنهایی ثابت نمی کند که عضله قلب دچار اختلال شده است. برای مشخص شدن علت، پزشک ممکن است فشار خون، اکسیژن خون، آزمایش های خون، نوار قلب و در شرایط لازم اکوکاردیوگرافی را بررسی کند.
عفونت شدید چه تاثیری روی رگ های خونی دارد؟
قلب به تنهایی درگیر عفونت شدید نیست. رگ های خونی نیز بخش مهمی از واکنش بدن را تشکیل می دهند.
در سپسیس، عملکرد طبیعی پوشش داخلی رگ ها می تواند دچار اختلال شود. این تغییر می تواند روی نحوه عبور خون از رگ ها، توزیع جریان خون و انتقال اکسیژن به بافت ها تاثیر بگذارد.
همزمان ممکن است رگ ها گشاد شوند و مایعات از فضای داخل رگ به بافت های اطراف منتقل شوند. در نتیجه، حجم موثر خون در گردش می تواند کاهش پیدا کند.
این تغییرات در کنار افت فشار خون می توانند رساندن اکسیژن به اندام ها را دشوارتر کنند.
به همین دلیل در عفونت شدید، فقط عدد فشار خون اهمیت ندارد؛ پزشکان وضعیت گردش خون و خون رسانی به اندام ها را نیز بررسی می کنند.
آیا عفونت شدید می تواند باعث لخته خون شود؟
عفونت شدید و سپسیس می توانند سیستم انعقاد خون را نیز تحت تاثیر قرار دهند.
در شرایط شدید، التهاب و تغییرات مربوط به پوشش داخلی رگ ها می توانند تعادل طبیعی میان انعقاد و ضد انعقاد را مختل کنند. در نتیجه، احتمال تشکیل لخته در برخی بیماران افزایش پیدا می کند.
از طرف دیگر، در موارد بسیار شدید ممکن است سیستم انعقاد به شکل گسترده فعال شود و مشکلات پیچیده ای ایجاد کند که هم شامل تشکیل لخته و هم خونریزی باشد.
بنابراین ارتباط عفونت شدید با لخته خون ساده نیست و به شدت بیماری و وضعیت فرد بستگی دارد.
عفونت شدید و آمبولی ریه چه ارتباطی دارند؟
اگر در بدن لخته خون تشکیل شود و بخشی از آن به سمت ریه حرکت کند، آمبولی ریه ایجاد می شود.
آمبولی ریه می تواند باعث تنگی نفس، درد قفسه سینه، افزایش ضربان قلب و کاهش اکسیژن خون شود. این وضعیت می تواند فشار زیادی بر قلب راست وارد کند.
در فردی که همزمان دچار عفونت شدید است، وجود علائم مشابه می تواند تشخیص علت را دشوارتر کند. برای مثال، تنگی نفس ممکن است به دلیل عفونت ریه باشد، اما در شرایط خاص می تواند با آمبولی ریه یا اختلال عملکرد قلب نیز ارتباط داشته باشد.
به همین دلیل پزشکان در بیماران بدحال، علائم را در کنار سابقه پزشکی و نتایج آزمایش ها و تصویربرداری ها بررسی می کنند.
آیا عفونت شدید می تواند باعث آریتمی قلب شود؟
بله. عفونت شدید می تواند شرایطی ایجاد کند که احتمال بروز اختلالات ریتم قلب افزایش پیدا کند.
تب، تغییرات الکترولیتی، کمبود اکسیژن، افت فشار خون، التهاب و فعال شدن سیستم عصبی همگی می توانند روی ریتم قلب تاثیر بگذارند.
یکی از آریتمی هایی که در بیماران مبتلا به سپسیس بیشتر مورد توجه قرار گرفته، فیبریلاسیون دهلیزی است.
در این حالت، دهلیزهای قلب به شکل نامنظم فعالیت می کنند و ضربان قلب می تواند سریع و نامنظم شود.
البته هر افزایش ضربان قلب در زمان عفونت به معنی فیبریلاسیون دهلیزی نیست. تاکی کاردی سینوسی، یعنی افزایش طبیعی ضربان در پاسخ به تب یا استرس بدن، بسیار شایع تر است.
تفاوت این دو حالت معمولا با نوار قلب مشخص می شود.
آیا عفونت می تواند باعث تپش قلب شود؟
تپش قلب هنگام عفونت نسبتا شایع است و دلایل مختلفی دارد.
تب یکی از مهم ترین عوامل است. افزایش دمای بدن می تواند ضربان قلب را بالا ببرد. کم آبی، درد، اضطراب و بعضی داروها نیز ممکن است در افزایش ضربان نقش داشته باشند.
اما اگر تپش قلب بسیار شدید یا نامنظم باشد و همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه، غش یا ضعف شدید ایجاد شود، نباید آن را صرفا به تب نسبت داد.
در چنین شرایطی ممکن است پزشک برای بررسی ریتم قلب، نوار قلب یا مانیتورینگ قلب انجام دهد.
آیا عفونت شدید می تواند باعث آسیب مستقیم به عضله قلب شود؟
در برخی شرایط، عفونت ها یا واکنش شدید بدن به عفونت می توانند با آسیب یا التهاب عضله قلب همراه شوند.
با این حال، باید میان چند وضعیت مختلف تفاوت گذاشت. برای مثال میوکاردیت، یعنی التهاب عضله قلب، می تواند در ارتباط با بعضی عفونت ها ایجاد شود، اما اختلال عملکرد قلب در سپسیس لزوما به معنی میوکاردیت کلاسیک نیست.
در سپسیس، التهاب سیستمیک و تغییرات گسترده گردش خون می توانند عملکرد قلب را مختل کنند، در حالی که در میوکاردیت التهاب مستقیم عضله قلب بخش مهمی از بیماری است.
به همین دلیل، اگر فردی در جریان یا پس از یک عفونت دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس، تپش قلب غیرعادی یا افت توانایی فعالیت شود، پزشک باید علت را به صورت دقیق مشخص کند.
تفاوت عفونت شدید با سپسیس چیست؟
هر عفونت شدیدی لزوما به معنی سپسیس نیست.
عفونت زمانی ایجاد می شود که یک عامل عفونی مانند باکتری، ویروس یا قارچ وارد بدن شود و باعث بیماری شود. بسیاری از عفونت ها با درمان مناسب بهبود پیدا می کنند و به سپسیس منجر نمی شوند.
سپسیس زمانی ایجاد می شود که پاسخ بدن به عفونت از کنترل خارج شود و این واکنش به آسیب بافتی و اختلال عملکرد اندام ها منجر شود.
بنابراین سپسیس را نباید فقط یک عفونت شدید در نظر گرفت؛ بلکه یک وضعیت اورژانسی است که در آن واکنش بدن به عفونت باعث اختلال در عملکرد اندام ها می شود.
آیا عفونت قلب را در همه افراد به یک اندازه تحت تاثیر قرار می دهد؟
خیر. واکنش قلب و عروق به عفونت به شرایط فرد و شدت بیماری بستگی دارد.
افرادی که از قبل بیماری قلبی دارند ممکن است تحمل کمتری در برابر تب، کم آبی، افت فشار خون و افزایش نیاز بدن به اکسیژن داشته باشند.
برای مثال، فرد مبتلا به نارسایی قلبی ممکن است در زمان یک عفونت شدید با علائم بیشتری مواجه شود، زیرا قلب از قبل توانایی محدودی برای افزایش عملکرد خود دارد.
افراد مسن و کسانی که بیماری های مزمن دیگری مانند دیابت یا بیماری کلیوی دارند نیز ممکن است در برابر عوارض عفونت آسیب پذیرتر باشند.
این به معنی آن نیست که هر عفونت در چنین افرادی به مشکل قلبی منجر می شود، اما در صورت بدتر شدن وضعیت عمومی، توجه پزشکی سریع اهمیت بیشتری پیدا می کند.
چه زمانی عفونت می تواند به یک وضعیت اورژانسی تبدیل شود؟
برخی علائم هنگام وجود عفونت نشان می دهند که فرد نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
علائمی مانند:
- گیجی یا تغییر سطح هوشیاری
- تنگی نفس قابل توجه
- ضربان قلب بسیار بالا یا نبض ضعیف
- افت فشار خون
- پوست سرد و مرطوب
- درد یا ناراحتی شدید
- تب و لرز شدید
- ضعف شدید و غیرعادی
- بدتر شدن سریع وضعیت بیمار
می توانند در سپسیس یا سایر وضعیت های جدی دیده شوند.
سپسیس یک اورژانس پزشکی است و درمان سریع اهمیت زیادی دارد. بنابراین اگر عفونتی که فرد دارد به جای بهتر شدن، به سرعت بدتر شود و همزمان علائمی مانند تنگی نفس، گیجی، افت فشار خون یا ضعف شدید ایجاد شود، نباید منتظر ماند تا علائم خودبه خود برطرف شوند.
عفونت شدید چگونه تشخیص داده می شود؟
تشخیص عفونت شدید یا سپسیس فقط بر اساس تب یا بالا بودن تعداد گلبول های سفید انجام نمی شود. پزشک معمولا مجموعه ای از علائم، وضعیت عمومی بدن، سابقه بیماری و نتایج آزمایش ها را در کنار یکدیگر بررسی می کند.
اگر عفونت باعث اختلال عملکرد اندام ها شود، احتمال سپسیس بیشتر مطرح می شود. در این شرایط ممکن است فشار خون پایین بیاید، تنفس سریع شود، سطح هوشیاری تغییر کند یا عملکرد کلیه و سایر اندام ها دچار مشکل شود.
برای بررسی وضعیت قلب نیز ممکن است آزمایش ها و بررسی های مختلفی انجام شود، از جمله:
- اندازه گیری فشار خون و ضربان قلب
- نوار قلب
- آزمایش تروپونین در صورت شک به آسیب عضله قلب
- بررسی اکسیژن خون
- آزمایش های مربوط به عملکرد کلیه و کبد
- بررسی الکترولیت ها
- اکوکاردیوگرافی
- بررسی سایر شاخص های مربوط به عملکرد قلب
هدف از این بررسی ها فقط پیدا کردن مشکل قلب نیست. پزشک باید مشخص کند که آیا تغییرات قلبی ناشی از خود عفونت شدید است یا مشکل دیگری مانند سکته قلبی، التهاب عضله قلب، اختلال ریتم یا بیماری قلبی قبلی در میان است.
اکو قلب در عفونت شدید چه کمکی می کند؟
اکوکاردیوگرافی می تواند اطلاعات مهمی درباره عملکرد قلب در اختیار پزشک قرار دهد.
با استفاده از اکو می توان قدرت پمپاژ بطن ها، حرکت دیواره های قلب، وضعیت دریچه ها و بعضی تغییرات مربوط به عملکرد قلب را بررسی کرد.
در بعضی بیماران مبتلا به سپسیس، عملکرد عضله قلب به صورت موقت کاهش پیدا می کند. این وضعیت را می توان نوعی اختلال عملکرد قلب مرتبط با سپسیس دانست که در بسیاری از موارد با کنترل بیماری زمینه ای می تواند بهبود پیدا کند.
نکته مهم این است که کاهش عملکرد قلب در زمان عفونت شدید همیشه به معنی آسیب دائمی قلب نیست. شدت بیماری، مدت زمان درگیری و وضعیت قلب قبل از عفونت در نتیجه نهایی نقش دارند.
افزایش تروپونین در عفونت شدید به چه معناست؟
تروپونین یکی از موادی است که برای بررسی آسیب سلول های عضله قلب اندازه گیری می شود. افزایش آن می تواند در سکته قلبی دیده شود، اما فقط مخصوص سکته قلبی نیست.
در عفونت شدید نیز ممکن است سطح تروپونین افزایش پیدا کند. علت آن می تواند ترکیبی از فشار وارد شده به قلب، التهاب، اختلال جریان خون در رگ های کوچک، کاهش اکسیژن یا افزایش نیاز قلب به اکسیژن باشد.
بنابراین اگر تروپونین فردی در زمان عفونت بالا باشد، نمی توان فقط با همین نتیجه گفت که فرد دچار سکته قلبی شده است.
پزشک معمولا نتیجه تروپونین را همراه با علائم، نوار قلب، وضعیت فشار خون و سایر بررسی ها تفسیر می کند.
آیا عفونت شدید می تواند باعث تپش قلب شود؟
بله. افزایش ضربان قلب یکی از واکنش های شایع بدن در برابر عفونت است.
تب، کم آبی، درد، کاهش فشار خون و فعال شدن سیستم عصبی می توانند ضربان قلب را افزایش دهند. بدن با افزایش ضربان تلاش می کند جریان خون و اکسیژن رسانی به اندام ها را حفظ کند.
اما اگر ضربان قلب بسیار بالا باشد، نامنظم شود یا همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا کاهش سطح هوشیاری باشد، نباید آن را صرفا به تب نسبت داد.
در عفونت شدید، اختلالات الکترولیتی و تغییرات متابولیک نیز می توانند احتمال آریتمی را افزایش دهند.
آیا عفونت شدید می تواند باعث فیبریلاسیون دهلیزی شود؟
یکی از اختلالات ریتمی که در بیماران مبتلا به عفونت شدید و سپسیس دیده می شود، فیبریلاسیون دهلیزی است.
التهاب، تب، افزایش فعالیت سیستم عصبی، تغییر فشار خون، اختلال الکترولیت ها و فشار وارد شده به قلب می توانند شرایطی ایجاد کنند که احتمال بروز این آریتمی را افزایش دهد.
فیبریلاسیون دهلیزی ممکن است با علائمی مانند:
- تپش قلب
- ضربان نامنظم
- ضعف
- سرگیجه
- تنگی نفس
- کاهش تحمل فعالیت
همراه باشد.
البته برخی افراد ممکن است هیچ علامت واضحی نداشته باشند و آریتمی در زمان بررسی پزشکی مشخص شود.
آیا عفونت شدید می تواند بعد از بهبود هم روی قلب اثر بگذارد؟
تاثیر عفونت شدید همیشه به زمان بستری محدود نمی شود. برخی مطالعات نشان داده اند افرادی که به دلیل سپسیس در بیمارستان بستری شده اند، پس از ترخیص نیز ممکن است با افزایش خطر بعضی مشکلات قلبی عروقی مواجه باشند.
این موضوع به معنی آن نیست که هر فردی که یک عفونت شدید داشته باشد حتما در آینده به بیماری قلبی مبتلا خواهد شد. سن، سابقه بیماری قلبی، دیابت، فشار خون، بیماری کلیه، شدت عفونت و عوامل خطر دیگر نیز اهمیت دارند.
با این حال، در افرادی که بعد از بهبود همچنان دچار تنگی نفس، ورم پا، خستگی شدید، درد قفسه سینه یا تپش قلب هستند، بررسی پزشکی می تواند ضروری باشد.
بعد از عفونت شدید چه علائمی را باید جدی گرفت؟
اگر فرد پس از پشت سر گذاشتن یک عفونت شدید همچنان علائم جدیدی دارد، نباید همه آنها را به ضعف بعد از بیماری نسبت داد.
علائمی که نیاز به بررسی پزشکی دارند شامل موارد زیر هستند:
- تنگی نفس جدید یا تشدید شده
- درد یا فشار در قفسه سینه
- تپش قلب مکرر یا ضربان نامنظم
- سرگیجه یا غش
- ورم مچ پا و پاها
- کاهش واضح توانایی انجام فعالیت های روزمره
- خستگی شدید و مداوم
- افزایش غیرعادی ضربان قلب در حالت استراحت
- افت فشار خون یا احساس ضعف شدید
اگر درد قفسه سینه شدید باشد، تنگی نفس ناگهانی ایجاد شود، فرد غش کند، دچار گیجی شدید شود یا فشار خون به شکل قابل توجهی افت کند، باید وضعیت اورژانسی در نظر گرفته شود.
آیا افراد مبتلا به بیماری قلبی در برابر عفونت شدید آسیب پذیرتر هستند؟
افرادی که از قبل بیماری قلبی دارند ممکن است تحمل کمتری در برابر تغییرات شدید فشار خون، اکسیژن رسانی و حجم مایعات داشته باشند.
برای مثال، در فرد مبتلا به نارسایی قلبی، عفونت شدید می تواند شرایطی ایجاد کند که قلب برای تامین نیاز بدن مجبور به فعالیت بیشتری شود. همزمان تغییرات فشار خون و مایعات بدن می تواند کنترل وضعیت قلب را دشوارتر کند.
به همین دلیل، افراد مبتلا به نارسایی قلبی، بیماری عروق کرونر یا اختلالات ریتم قلب باید در صورت بروز عفونت شدید، تحت نظر پزشک قرار بگیرند.
آیا می توان از تاثیر عفونت بر قلب جلوگیری کرد؟
مهم ترین کار، پیشگیری از عفونت های قابل پیشگیری و درمان سریع عفونت های جدی است.
رعایت بهداشت دست، مراقبت صحیح از زخم ها، کنترل بیماری های زمینه ای و دریافت واکسن های توصیه شده می تواند به کاهش خطر بعضی عفونت ها کمک کند.
اگر فردی دچار عفونت شده و وضعیت او رو به بدتر شدن است، نباید منتظر بماند تا علائم شدیدتر شوند. تشخیص و درمان زودهنگام سپسیس اهمیت زیادی دارد.
همچنین افراد مبتلا به بیماری های مزمن مانند دیابت، بیماری کلیه یا بیماری قلبی باید برنامه درمانی خود را به شکل منظم دنبال کنند.
چه زمانی عفونت شدید یک اورژانس پزشکی است؟
سپسیس و شوک سپتیک می توانند به سرعت پیشرفت کنند و به مراقبت بیمارستانی نیاز داشته باشند.
علائمی مانند گیجی جدید، خواب آلودگی غیرعادی، تنفس سریع، ضعف شدید، افت فشار خون، پوست سرد و مرطوب، تنگی نفس شدید یا کاهش سطح هوشیاری می توانند نشانه وضعیت جدی باشند.
در چنین شرایطی نباید فرد را در خانه تحت نظر نگه داشت یا فقط با داروهای خانگی منتظر بهبود ماند. ارزیابی فوری پزشکی اهمیت دارد.
سخن نهایی
عفونت شدید فقط یک مشکل مربوط به سیستم ایمنی نیست و در شرایطی مانند سپسیس می تواند عملکرد قلب و عروق را نیز تحت تاثیر قرار دهد. کاهش فشار خون، اختلال جریان خون، التهاب شدید، کاهش اکسیژن رسانی و تغییرات متابولیک می توانند فشار زیادی بر قلب وارد کنند.
در بعضی بیماران، این وضعیت ممکن است باعث کاهش موقت عملکرد قلب یا ایجاد اختلالات ریتمی شود. در افراد دارای بیماری قلبی زمینه ای نیز تحمل بدن در برابر عفونت شدید ممکن است کمتر باشد.
از طرف دیگر، بالا رفتن ضربان قلب یا افزایش تروپونین در زمان عفونت لزوما به معنی سکته قلبی نیست و باید با توجه به مجموعه علائم و آزمایش ها تفسیر شود.
اگر فردی در زمان عفونت یا پس از آن دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس، تپش قلب شدید، غش، افت فشار خون یا کاهش سطح هوشیاری شود، بررسی پزشکی را نباید به تاخیر انداخت.
سوالات متداول
آیا عفونت می تواند ضربان قلب را بالا ببرد؟
بله. تب، کم آبی، درد و واکنش بدن به عفونت می توانند باعث افزایش ضربان قلب شوند. اگر ضربان بسیار بالا، نامنظم یا همراه با درد قفسه سینه و تنگی نفس باشد، نیاز به بررسی پزشکی دارد.
آیا عفونت شدید می تواند باعث نارسایی قلبی شود؟
عفونت شدید و سپسیس می توانند عملکرد پمپاژ قلب را به صورت موقت مختل کنند و در افراد دارای بیماری قلبی زمینه ای نیز شرایط را دشوارتر کنند. تشخیص علت کاهش عملکرد قلب به بررسی پزشکی و گاهی اکوکاردیوگرافی نیاز دارد.
آیا بالا بودن تروپونین در زمان عفونت یعنی سکته قلبی؟
خیر. تروپونین ممکن است در شرایط مختلفی که به عضله قلب فشار وارد می شود افزایش پیدا کند. برای تشخیص سکته قلبی باید علائم، نوار قلب، روند تغییرات تروپونین و سایر یافته های پزشکی در کنار هم بررسی شوند.
آیا عفونت می تواند باعث آریتمی قلب شود؟
بله. عفونت شدید می تواند با التهاب، تب، تغییرات فشار خون و اختلالات الکترولیتی احتمال بعضی آریتمی ها، از جمله فیبریلاسیون دهلیزی، را افزایش دهد.
بعد از سپسیس چه زمانی باید قلب را بررسی کرد؟
اگر بعد از بهبود سپسیس علائمی مانند تنگی نفس، ورم پا، درد قفسه سینه، تپش قلب، سرگیجه یا کاهش واضح توانایی فعالیت باقی بماند یا ایجاد شود، بهتر است فرد توسط پزشک ارزیابی شود.
منبع
American Heart Association – Sepsis and cardiovascular outcomes
PubMed – Sepsis-induced cardiac dysfunction
PubMed – Sepsis-induced cardiomyopathy and cardiac arrhythmias