کم کاری تیروئید فقط روی انرژی، وزن و متابولیسم بدن تاثیر نمی گذارد. هورمون های تیروئید نقش مهمی در عملکرد قلب و رگ های خونی دارند و کاهش این هورمون ها می تواند روی ضربان قلب، قدرت انقباض قلب، فشار خون و چربی خون اثر بگذارد.
به همین دلیل، کم کاری تیروئید درمان نشده یا کنترل نشده در بعضی افراد می تواند با افزایش برخی عوامل خطر قلبی همراه باشد. شدت این اثرات به میزان کم کاری تیروئید، مدت زمان بیماری، سن فرد و وجود بیماری های زمینه ای دیگر بستگی دارد.
البته این موضوع به معنی آن نیست که هر فرد مبتلا به کم کاری تیروئید حتما به بیماری قلبی مبتلا می شود. ارتباط تیروئید و قلب پیچیده است و باید شرایط هر فرد به صورت جداگانه بررسی شود.
کم کاری تیروئید چیست؟
کم کاری تیروئید یا Hypothyroidism شرایطی است که در آن غده تیروئید به اندازه کافی هورمون تیروئید تولید نمی کند.
هورمون های تیروئید در تنظیم بسیاری از فعالیت های بدن نقش دارند و یکی از سیستم هایی که به تغییر سطح این هورمون ها حساس است، سیستم قلب و عروق است.
در کم کاری تیروئید، کاهش فعالیت هورمون های تیروئید می تواند باعث کند شدن بعضی از فرایندهای بدن و تغییر در نحوه عملکرد قلب و عروق شود.
برای تشخیص کم کاری تیروئید معمولا آزمایش های عملکرد تیروئید مانند TSH و هورمون تیروئید آزاد در کنار علائم و شرایط فرد بررسی می شوند.
چرا کم کاری تیروئید روی قلب تاثیر می گذارد؟
قلب برای اینکه بتواند خون را به شکل مناسب در بدن به گردش درآورد، به تنظیم دقیق ضربان، قدرت انقباض و مقاومت رگ ها نیاز دارد.
هورمون های تیروئید در تنظیم این فرایندها نقش دارند. وقتی مقدار این هورمون ها کاهش پیدا می کند، ممکن است ضربان قلب پایین تر شود، قدرت انقباض قلب کاهش پیدا کند و مقاومت عروق افزایش پیدا کند.
از طرف دیگر، کم کاری تیروئید می تواند روی متابولیسم چربی ها نیز اثر بگذارد و در بعضی افراد باعث افزایش کلسترول LDL شود. این تغییرات در کنار عوامل خطر دیگر می توانند به مرور زمان روی سلامت عروق تاثیر بگذارند.
کم کاری تیروئید چه تاثیری بر ضربان قلب دارد؟
یکی از اثرات شناخته شده کم کاری تیروئید، کاهش ضربان قلب است.
هورمون های تیروئید در تنظیم فعالیت سیستم عصبی و گیرنده های قلبی نقش دارند. زمانی که سطح این هورمون ها کاهش پیدا می کند، قلب ممکن است با سرعت کمتری ضربان داشته باشد.
به همین دلیل، بعضی افراد مبتلا به کم کاری تیروئید ممکن است ضربان قلب پایین تری نسبت به حالت معمول داشته باشند.
البته پایین بودن ضربان قلب همیشه به معنی وجود مشکل جدی نیست و عواملی مانند سن، آمادگی جسمانی، داروها و سایر بیماری ها نیز می توانند روی ضربان قلب تاثیر بگذارند.
اگر کاهش ضربان قلب همراه با علائمی مانند سرگیجه، ضعف شدید، غش، تنگی نفس یا درد قفسه سینه باشد، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
آیا کم کاری تیروئید باعث تپش قلب می شود؟
کم کاری تیروئید معمولا بیشتر با کاهش ضربان قلب شناخته می شود تا افزایش آن.
با این حال، فرد مبتلا ممکن است احساس ضربان غیرطبیعی قلب یا تپش قلب داشته باشد. این علامت همیشه مستقیما از خود کم کاری تیروئید ناشی نمی شود و می تواند دلایل دیگری مانند اضطراب، کم خونی، اختلالات ریتم قلب، مصرف بعضی داروها یا تغییرات دیگر در عملکرد تیروئید داشته باشد.
از طرف دیگر، اگر فرد داروی هورمون تیروئید مصرف کند و مقدار مصرف آن برای نیاز بدن بیش از حد باشد، ممکن است علائمی شبیه پرکاری تیروئید از جمله افزایش ضربان قلب ایجاد شود.
بنابراین تپش قلب در فرد مبتلا به کم کاری تیروئید نباید خودکار به بیماری تیروئید نسبت داده شود و در صورت تداوم یا شدت، نیاز به بررسی دارد.
کم کاری تیروئید و فشار خون چه ارتباطی دارند؟
کم کاری تیروئید می تواند روی مقاومت رگ های خونی و تنظیم فشار خون تاثیر بگذارد.
کاهش هورمون های تیروئید می تواند باعث افزایش مقاومت عروق محیطی شود و در بعضی افراد روی فشار خون، به ویژه فشار خون دیاستولیک، اثر بگذارد.
البته فشار خون فقط تحت تاثیر تیروئید نیست و عواملی مانند سن، وزن، مصرف نمک، بیماری کلیه، داروها و سابقه خانوادگی نیز اهمیت دارند.
به همین دلیل، اگر فرد مبتلا به کم کاری تیروئید دچار فشار خون بالا باشد، پزشک معمولا هر دو وضعیت را به صورت جداگانه ارزیابی می کند.
کم کاری تیروئید چه تاثیری بر کلسترول دارد؟
ارتباط کم کاری تیروئید با چربی خون یکی از مهم ترین موضوعات در رابطه میان تیروئید و قلب است.
هورمون های تیروئید در نحوه تولید، انتقال و پاکسازی چربی ها از خون نقش دارند. وقتی سطح هورمون های تیروئید پایین باشد، در بعضی افراد پاکسازی LDL از خون کاهش پیدا می کند و سطح کلسترول LDL افزایش می یابد.
به همین دلیل در فردی که کلسترول بالا دارد، بررسی عملکرد تیروئید می تواند در بعضی شرایط بخشی از ارزیابی پزشکی باشد.
افزایش کلسترول LDL نیز یکی از عوامل مهم در ایجاد و پیشرفت آترواسکلروز است. بنابراین وجود کم کاری تیروئید کنترل نشده همراه با چربی خون بالا می تواند از نظر سلامت عروق اهمیت داشته باشد.
آیا کم کاری تیروئید باعث گرفتگی رگ قلب می شود؟
کم کاری تیروئید به تنهایی به این معنی نیست که رگ های قلب حتما دچار گرفتگی می شوند.
اما تغییراتی که ممکن است همراه با کم کاری تیروئید ایجاد شوند، مانند افزایش LDL، تغییر عملکرد عروق و بعضی تغییرات متابولیک، می توانند با افزایش عوامل خطر بیماری های قلبی عروقی همراه باشند.
بنابراین در فردی که کم کاری تیروئید دارد، کنترل مناسب بیماری و بررسی عوامل خطر قلبی اهمیت دارد.
اگر فرد همزمان کلسترول بالا، فشار خون بالا، دیابت، اضافه وزن یا سابقه خانوادگی بیماری قلبی داشته باشد، توجه به سلامت قلب اهمیت بیشتری پیدا می کند.
کم کاری تیروئید و عملکرد عضله قلب
هورمون های تیروئید روی قدرت انقباض و شل شدن عضله قلب نیز تاثیر دارند.
در کم کاری تیروئید ممکن است قدرت انقباض قلب کاهش پیدا کند و روند شل شدن عضله قلب نیز تحت تاثیر قرار بگیرد. همچنین کاهش ضربان قلب و افزایش مقاومت عروق می تواند میزان کاری را که قلب برای گردش خون انجام می دهد تغییر دهد.
در بسیاری از افراد این تغییرات خفیف هستند، اما در افرادی که از قبل بیماری قلبی دارند، کم کاری تیروئید می تواند اهمیت بیشتری پیدا کند.
بررسی های پزشکی نشان داده اند که کم کاری تیروئید می تواند با کاهش برون ده قلبی و تغییر عملکرد بطن چپ همراه باشد.
آیا کم کاری تیروئید می تواند باعث نارسایی قلبی شود؟
کم کاری تیروئید به تنهایی در بیشتر افراد به معنی ابتلا به نارسایی قلبی نیست، اما کم کاری شدید یا درمان نشده می تواند روی عملکرد قلب تاثیر بگذارد.
کاهش قدرت انقباض، کاهش ضربان قلب، افزایش مقاومت عروق و تغییرات متابولیک می توانند در شرایط خاص عملکرد قلب را تحت فشار قرار دهند.
این مسئله در افرادی که از قبل نارسایی قلبی یا بیماری های قلبی دیگری دارند اهمیت بیشتری پیدا می کند.
بنابراین اگر فرد مبتلا به کم کاری تیروئید دچار تنگی نفس جدید، کاهش تحمل فعالیت، تورم پاها یا افزایش غیرعادی وزن به دلیل تجمع مایع شود، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.
کم کاری تیروئید شدید چه تاثیری روی قلب دارد؟
شدت کم کاری تیروئید اهمیت زیادی دارد. در کم کاری خفیف ممکن است تغییرات قلبی محدود باشند و حتی فرد علامت واضحی نداشته باشد.
اما در کم کاری شدید و طولانی مدت، تغییرات متابولیک و قلبی می توانند بیشتر شوند.
در موارد بسیار شدید و درمان نشده، اختلال گسترده عملکرد بدن می تواند به مشکلات جدی منجر شود. به همین دلیل، تشخیص و درمان مناسب کم کاری تیروئید فقط برای کنترل علائم روزمره اهمیت ندارد و می تواند از بروز عوارض مختلف بیماری نیز جلوگیری کند.
کم کاری تیروئید تحت بالینی هم روی قلب اثر دارد؟
کم کاری تیروئید تحت بالینی شرایطی است که در آن TSH بالاتر از محدوده طبیعی است، اما سطح هورمون تیروئید آزاد هنوز در محدوده طبیعی قرار دارد.
اثر این نوع کم کاری تیروئید بر قلب به اندازه کم کاری تیروئید واضح و شدید نیست و درباره برخی پیامدهای قلبی آن هنوز بحث علمی وجود دارد.
برخی مطالعات ارتباط کم کاری تیروئید تحت بالینی با عوامل خطر قلبی را مطرح کرده اند، اما میزان خطر به عواملی مانند مقدار TSH، سن فرد و بیماری های همراه بستگی دارد.
به همین دلیل تصمیم درباره درمان کم کاری تیروئید تحت بالینی باید بر اساس شرایط فردی انجام شود و صرفا با یک عدد آزمایش نمی توان برای همه افراد تصمیم یکسانی گرفت.
در ادامه، به رابطه کم کاری تیروئید با تنگی نفس، ورم پا، بیماری عروق کرونر و ضربان قلب می پردازیم و بررسی می کنیم چه علائمی در فرد مبتلا به کم کاری تیروئید نیاز به توجه بیشتری دارند.
کم کاری تیروئید چه تاثیری بر قلب دارد؟
کم کاری تیروئید و تنگی نفس چه ارتباطی دارند؟
تنگی نفس یکی از علائمی است که در بعضی افراد مبتلا به کم کاری تیروئید دیده می شود، اما همیشه نمی توان آن را مستقیما به تیروئید نسبت داد.
کاهش هورمون های تیروئید می تواند روی قدرت انقباض و شل شدن عضله قلب اثر بگذارد و در بعضی افراد باعث کاهش عملکرد قلب شود. در نتیجه ممکن است تحمل فعالیت کمتر شود و فرد هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله یا ورزش زودتر احساس خستگی و نفس تنگی کند.
از طرف دیگر، کم کاری تیروئید می تواند با افزایش وزن، کم خونی یا مشکلات دیگری همراه باشد که خودشان نیز می توانند باعث تنگی نفس شوند.
بنابراین اگر تنگی نفس جدید، مداوم یا رو به افزایش باشد، نباید آن را فقط به کم کاری تیروئید نسبت داد و بهتر است علت آن بررسی شود.
آیا کم کاری تیروئید باعث ورم پا می شود؟
ورم پا یکی از علائمی است که ممکن است در بیماری های مختلف دیده شود و کم کاری تیروئید نیز می تواند در برخی افراد با تورم بافت ها همراه باشد.
با این حال، ورم پا همیشه ناشی از تیروئید نیست. بیماری قلبی، بیماری کلیه، بیماری کبد، مشکلات وریدی و بعضی داروها نیز می توانند باعث تورم پا و مچ پا شوند.
اگر ورم هر دو پا به تدریج ایجاد شده باشد و همراه با خستگی، افزایش وزن یا سایر علائم کم کاری تیروئید باشد، پزشک باید مجموعه علائم را در کنار آزمایش های تیروئید بررسی کند.
اما اگر ورم پا همراه با تنگی نفس، کاهش تحمل فعالیت یا افزایش سریع وزن به دلیل تجمع مایع باشد، بررسی قلب نیز اهمیت پیدا می کند.
کم کاری تیروئید و بیماری عروق کرونر
کم کاری تیروئید می تواند از چند مسیر با افزایش عوامل خطر بیماری عروق کرونر ارتباط داشته باشد.
یکی از مهم ترین این مسیرها، تغییر در چربی خون است. در کم کاری تیروئید، به ویژه در نوع واضح بیماری، سطح LDL و کلسترول تام می تواند افزایش پیدا کند.
از طرف دیگر، افزایش مقاومت عروق و تغییر عملکرد لایه داخلی رگ ها نیز در کم کاری تیروئید گزارش شده است.
این تغییرات به تنهایی به معنی گرفتگی رگ های قلب نیستند، اما اگر همراه با عوامل دیگری مانند فشار خون بالا، دیابت، سیگار، اضافه وزن یا سابقه خانوادگی بیماری قلبی باشند، اهمیت بیشتری پیدا می کنند.
آیا درمان کم کاری تیروئید می تواند برای قلب مفید باشد؟
درمان مناسب کم کاری تیروئید می تواند بسیاری از تغییرات ناشی از کمبود هورمون تیروئید را بهبود دهد.
برای مثال، در افراد مبتلا به کم کاری تیروئید واضح، درمان با هورمون تیروئید می تواند به بهبود برخی اختلالات چربی خون و بعضی تغییرات عملکرد قلب کمک کند.
اما این به معنی آن نیست که هر فرد مبتلا به کم کاری تیروئید باید دوز بالایی از دارو دریافت کند یا افزایش دوز دارو برای قلب بهتر است.
هورمون تیروئید باید بر اساس وضعیت فرد و آزمایش های مربوط به تیروئید تنظیم شود. مصرف بیش از مقدار مورد نیاز نیز می تواند باعث افزایش ضربان قلب و ایجاد مشکلات قلبی شود.
به همین دلیل، تنظیم دوز دارو باید توسط پزشک انجام شود و فرد نباید برای بهتر شدن علائم قلبی، مقدار دارو را خودسرانه تغییر دهد.
آیا لووتیروکسین روی ضربان قلب تاثیر دارد؟
لووتیروکسین دارویی است که برای جایگزینی هورمون تیروئید در کم کاری تیروئید استفاده می شود.
اگر فرد واقعا دچار کمبود هورمون تیروئید باشد، درمان مناسب می تواند تغییرات ناشی از کم کاری را به سمت وضعیت طبیعی برگرداند.
اما اگر مقدار دارو بیشتر از نیاز بدن باشد، ممکن است علائم ناشی از دریافت بیش از حد هورمون تیروئید ایجاد شود. افزایش ضربان قلب، احساس تپش قلب و بعضی اختلالات ریتم از جمله علائمی هستند که در این شرایط ممکن است دیده شوند.
به همین دلیل، هدف درمان این نیست که هورمون تیروئید تا حد ممکن بالا برود؛ هدف، رساندن وضعیت هورمونی بدن به محدوده مناسب برای فرد است.
آیا کم کاری تیروئید باعث آریتمی قلب می شود؟
ارتباط کم کاری تیروئید با آریتمی به اندازه پرکاری تیروئید شناخته شده نیست، اما تغییرات الکتریکی قلب می توانند در کم کاری تیروئید رخ دهند.
کاهش ضربان قلب و در بعضی افراد طولانی شدن فاصله QT در نوار قلب از تغییراتی هستند که در کم کاری تیروئید گزارش شده اند.
در موارد شدید، تغییرات الکتریکی می توانند اهمیت بیشتری پیدا کنند. با این حال، وجود کم کاری تیروئید به تنهایی به معنی ایجاد آریتمی خطرناک نیست.
اگر فرد دچار تپش قلب مداوم، ضربان بسیار نامنظم، سرگیجه، غش یا درد قفسه سینه شود، باید علت آن به صورت پزشکی بررسی شود.
کم کاری تیروئید و ضربان قلب پایین
کاهش ضربان قلب یکی از شناخته شده ترین اثرات قلبی کم کاری تیروئید است.
هورمون های تیروئید در تنظیم سرعت فعالیت گره سینوسی و پاسخ قلب به تحریکات عصبی نقش دارند. کاهش این هورمون ها می تواند باعث شود قلب با سرعت کمتری بتپد.
البته ضربان پایین همیشه نشانه کم کاری تیروئید نیست. ورزشکاران، بعضی داروها، اختلالات سیستم هدایت قلب و برخی بیماری های دیگر نیز می توانند باعث کاهش ضربان شوند.
اگر ضربان قلب پایین همراه با ضعف، سرگیجه، غش، تنگی نفس یا کاهش واضح توانایی فعالیت باشد، بررسی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می کند.
آیا کم کاری تیروئید می تواند باعث درد قفسه سینه شود؟
درد قفسه سینه علامت اختصاصی کم کاری تیروئید نیست.
اگر فرد مبتلا به کم کاری تیروئید دچار درد قفسه سینه شود، نباید فرض کرد که علت آن حتما تیروئید است. بیماری عروق کرونر، مشکلات عضلانی، بیماری های گوارشی و علل دیگر نیز می توانند باعث درد قفسه سینه شوند.
به خصوص اگر درد به صورت فشار یا سنگینی در قفسه سینه ایجاد شود یا همراه با تنگی نفس، تعریق، تهوع، سرگیجه یا انتشار درد به بازو، پشت، گردن یا فک باشد، باید احتمال یک مشکل قلبی جدی در نظر گرفته شود.
کم کاری تیروئید و عملکرد قلب هنگام ورزش
قلب در زمان فعالیت بدنی باید بتواند ضربان و قدرت پمپاژ خود را متناسب با نیاز بدن افزایش دهد.
کمبود هورمون تیروئید می تواند توانایی افزایش مناسب عملکرد قلب را کاهش دهد. به همین دلیل بعضی افراد مبتلا به کم کاری تیروئید هنگام فعالیت زودتر خسته می شوند یا نسبت به گذشته توان ورزشی کمتری دارند.
این علامت به تنهایی نشان دهنده بیماری قلبی نیست و می تواند از خود کم کاری تیروئید، اضافه وزن، کم خونی یا عوامل دیگر ناشی شود.
اگر کاهش توانایی ورزش جدید باشد یا به مرور بیشتر شود، بهتر است علت آن مشخص شود.
کم کاری تیروئید شدید و تجمع مایع دور قلب
در موارد شدید کم کاری تیروئید، ممکن است مایع در فضای اطراف قلب جمع شود که به آن افیوژن پریکارد گفته می شود.
این وضعیت در بسیاری از افراد بدون علامت شدید باقی می ماند، اما اگر مقدار مایع زیاد شود، می تواند روی عملکرد قلب فشار وارد کند.
بنابراین در فردی که کم کاری تیروئید شدید دارد و دچار تنگی نفس قابل توجه، درد قفسه سینه یا افت وضعیت عمومی می شود، پزشک ممکن است بررسی قلب را نیز در نظر بگیرد.
وجود مایع دور قلب لزوما به معنی تامپوناد قلبی نیست. تامپوناد یک وضعیت جدی و اورژانسی است که زمانی ایجاد می شود که فشار مایع اطراف قلب عملکرد طبیعی قلب را مختل کند.
کم کاری تیروئید در افراد مبتلا به بیماری قلبی
اگر فردی از قبل بیماری قلبی داشته باشد، کنترل مناسب کم کاری تیروئید اهمیت بیشتری پیدا می کند.
بیماری هایی مانند نارسایی قلبی، بیماری عروق کرونر یا اختلالات ریتم می توانند تحت تاثیر تغییرات ضربان، فشار خون و عملکرد قلب قرار بگیرند.
از طرف دیگر، شروع یا تنظیم درمان هورمونی نیز باید با توجه به وضعیت قلب فرد انجام شود. در بعضی بیماران قلبی، پزشک ممکن است درمان را با دوز پایین تر شروع کند و به تدریج آن را تنظیم کند.
به همین دلیل فردی که همزمان بیماری قلبی و کم کاری تیروئید دارد، بهتر است تغییرات دارویی را فقط با نظر پزشک انجام دهد.
کم کاری تیروئید تحت بالینی و قلب
در کم کاری تیروئید تحت بالینی، TSH بالا است اما هورمون تیروئید آزاد هنوز در محدوده طبیعی قرار دارد.
ارتباط این وضعیت با سلامت قلب پیچیده تر از کم کاری تیروئید واضح است. برخی مطالعات ارتباط آن را با افزایش بعضی عوامل خطر قلبی مانند تغییرات چربی خون یا فشار خون مطرح کرده اند، اما نتایج مطالعات درباره همه پیامدهای قلبی یکسان نیست.
به همین دلیل، تصمیم درباره درمان کم کاری تیروئید تحت بالینی باید با توجه به سن، میزان TSH، علائم، بیماری های همراه و شرایط فرد انجام شود و نمی توان برای همه افراد یک نسخه یکسان در نظر گرفت.
چه علائم قلبی در کم کاری تیروئید نیاز به توجه دارند؟
اگر فرد مبتلا به کم کاری تیروئید یکی از علائم زیر را تجربه کند، بهتر است آن را صرفا به تیروئید نسبت ندهد:
- درد یا فشار قفسه سینه
- تنگی نفس جدید یا شدید
- غش یا نزدیک شدن به غش
- ضربان قلب بسیار پایین همراه با علائم
- تپش قلب مداوم یا ضربان نامنظم
- ورم قابل توجه پاها
- کاهش واضح تحمل فعالیت
- افزایش سریع وزن همراه با تورم بدن
- ضعف شدید یا غیرعادی
در صورت درد شدید یا مداوم قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش یا علائم ناگهانی و شدید، ارزیابی فوری پزشکی اهمیت دارد.
در ادامه، به تشخیص مشکلات قلبی مرتبط با کم کاری تیروئید، آزمایش های لازم، تاثیر درمان روی قلب، تفاوت علائم تیروئید و بیماری قلبی و راه های کاهش خطر قلبی می پردازیم.
کم کاری تیروئید چه تاثیری بر قلب دارد؟
کم کاری تیروئید چگونه تشخیص داده می شود؟
از آنجا که بسیاری از علائم کم کاری تیروئید با بیماری های قلبی یا سایر مشکلات جسمی شباهت دارند، تشخیص فقط بر اساس علائم انجام نمی شود.
پزشک معمولا ابتدا علائم، سابقه پزشکی و داروهای مصرفی را بررسی می کند و سپس آزمایش های عملکرد تیروئید را در نظر می گیرد. مهم ترین آزمایش ها معمولا TSH و هورمون تیروئید آزاد مانند Free T4 هستند.
اگر فرد همزمان علائم قلبی داشته باشد، ممکن است بررسی های دیگری مانند نوار قلب، اندازه گیری فشار خون، آزمایش چربی خون، اکوکاردیوگرافی یا سایر بررسی ها نیز لازم شود.
به این ترتیب مشخص می شود که علائم ایجاد شده بیشتر با کم کاری تیروئید ارتباط دارند یا اینکه مشکل قلبی دیگری نیز وجود دارد.
آیا با درمان کم کاری تیروئید، اثرات آن روی قلب برطرف می شود؟
در بسیاری از افراد، بخشی از تغییرات قلبی و عروقی ناشی از کم کاری تیروئید با درمان مناسب و رسیدن هورمون های تیروئید به وضعیت مناسب بهبود پیدا می کند.
برای مثال، درمان کم کاری تیروئید می تواند به بهبود برخی تغییرات مربوط به ضربان قلب، عملکرد عضله قلب و چربی خون کمک کند.
البته میزان بهبود برای همه افراد یکسان نیست. اگر فرد برای مدت طولانی کم کاری تیروئید داشته باشد یا همزمان به بیماری هایی مانند گرفتگی عروق، فشار خون بالا یا نارسایی قلبی مبتلا باشد، ممکن است همه تغییرات قلبی صرفا با درمان تیروئید برطرف نشوند.
به همین دلیل درمان تیروئید باید در کنار کنترل سایر عوامل خطر قلبی انجام شود.
نقش لووتیروکسین در محافظت از قلب چیست؟
لووتیروکسین شکل مصنوعی هورمون تیروئید است که برای درمان کم کاری تیروئید استفاده می شود.
هدف از مصرف این دارو این است که کمبود هورمون تیروئید جبران شود و سطح هورمون ها در محدوده مناسب قرار بگیرد.
وقتی کم کاری تیروئید به خوبی کنترل شود، بعضی از اثرات نامطلوب آن بر سیستم قلب و عروق نیز می توانند کاهش پیدا کنند. برای نمونه، در برخی افراد سطح کلسترول و LDL با درمان مناسب بهتر می شود.
اما مصرف بیشتر لووتیروکسین لزوما به معنی محافظت بیشتر از قلب نیست. دریافت بیش از نیاز بدن می تواند باعث ایجاد علائمی مانند تپش قلب و افزایش ضربان شود و در بعضی افراد مشکلات ریتم قلب ایجاد کند.
بنابراین مقدار دارو باید بر اساس آزمایش ها و نظر پزشک تنظیم شود و تغییر خودسرانه دوز دارو توصیه نمی شود.
آیا افراد قلبی باید در مصرف لووتیروکسین احتیاط کنند؟
در افرادی که بیماری قلبی دارند، تنظیم درمان کم کاری تیروئید اهمیت بیشتری پیدا می کند.
برای مثال فردی که بیماری عروق کرونر دارد ممکن است به تنظیم تدریجی درمان نیاز داشته باشد تا بدن و قلب با تغییر سطح هورمون تیروئید سازگار شوند.
این موضوع به معنی ممنوع بودن درمان کم کاری تیروئید در بیماران قلبی نیست. برعکس، درمان مناسب کم کاری تیروئید می تواند ضروری باشد، اما مقدار دارو و سرعت تنظیم آن باید متناسب با وضعیت فرد باشد.
به همین دلیل اگر فرد مبتلا به بیماری قلبی همزمان کم کاری تیروئید دارد، نباید بدون نظر پزشک مقدار لووتیروکسین را کم یا زیاد کند.
آیا کم کاری تیروئید باعث کلسترول بالا می شود؟
بله، کم کاری تیروئید می تواند در بعضی افراد باعث افزایش کلسترول خون، به ویژه LDL شود.
هورمون های تیروئید در متابولیسم چربی ها و پاکسازی LDL از خون نقش دارند. زمانی که سطح هورمون تیروئید کاهش پیدا می کند، این فرایندها می توانند تغییر کنند و سطح چربی خون افزایش پیدا کند.
به همین دلیل اگر فردی بدون علت مشخص دچار افزایش کلسترول شود، پزشک ممکن است عملکرد تیروئید را نیز بررسی کند.
در صورتی که افزایش کلسترول با کم کاری تیروئید ارتباط داشته باشد، درمان بیماری تیروئید می تواند بخشی از مدیریت این مشکل باشد. با این حال، اگر LDL همچنان بالا بماند، ممکن است درمان اختصاصی چربی خون نیز لازم باشد.
آیا درمان کم کاری تیروئید گرفتگی رگ قلب را از بین می برد؟
خیر.
درمان کم کاری تیروئید می تواند بعضی از عوامل خطر قلبی را بهبود دهد، اما به این معنی نیست که گرفتگی ایجاد شده در رگ های قلب را به طور مستقیم از بین می برد.
اگر فرد دچار تصلب شرایین یا بیماری عروق کرونر باشد، باید این بیماری به صورت جداگانه بررسی و درمان شود.
کنترل تیروئید در چنین فردی بخشی از مراقبت کلی از سلامت قلب است و در کنار آن عواملی مانند LDL، فشار خون، قند خون، وزن، سیگار و فعالیت بدنی نیز اهمیت دارند.
آیا کم کاری تیروئید خطر سکته قلبی را افزایش می دهد؟
کم کاری تیروئید، به ویژه زمانی که واضح و درمان نشده باشد، می تواند با افزایش برخی عوامل خطر بیماری های قلبی عروقی ارتباط داشته باشد.
افزایش LDL، تغییر فشار خون، اختلال عملکرد عروق و تغییرات متابولیک از عواملی هستند که می توانند در افزایش خطر قلبی نقش داشته باشند.
اما نمی توان گفت هر فرد مبتلا به کم کاری تیروئید حتما دچار سکته قلبی خواهد شد. خطر واقعی به مجموعه عوامل فرد بستگی دارد.
برای مثال فردی که علاوه بر کم کاری تیروئید، فشار خون بالا، دیابت، سیگار کشیدن و LDL بالا دارد، شرایط متفاوتی با فردی دارد که فقط کم کاری تیروئید کنترل شده دارد.
کم کاری تیروئید و فشار خون؛ آیا درمان تیروئید فشار خون را پایین می آورد؟
کم کاری تیروئید می تواند با افزایش مقاومت عروق و تغییر فشار خون، به ویژه فشار خون دیاستولیک، ارتباط داشته باشد.
در بعضی افراد با درمان مناسب کم کاری تیروئید، این تغییرات می توانند بهتر شوند. اما اگر فرد به فشار خون بالا مبتلا باشد، نباید فرض کرد که درمان تیروئید به تنهایی مشکل فشار خون را حل می کند.
ممکن است فرد همچنان به اصلاح سبک زندگی یا داروی فشار خون نیاز داشته باشد.
بنابراین کنترل فشار خون باید مستقل از درمان تیروئید پیگیری شود.
برای بررسی قلب در فرد مبتلا به کم کاری تیروئید چه آزمایش هایی ممکن است لازم باشد؟
همه افراد مبتلا به کم کاری تیروئید به آزمایش های قلبی گسترده نیاز ندارند.
نوع بررسی به علائم و شرایط فرد بستگی دارد.
ممکن است پزشک در شرایط مختلف از موارد زیر استفاده کند:
- اندازه گیری فشار خون
- آزمایش کلسترول و چربی خون
- نوار قلب
- اکوکاردیوگرافی
- هولتر قلب
- آزمایش های عملکرد تیروئید
- بررسی قند خون
- سایر آزمایش های خون در صورت نیاز
برای مثال، فردی که فقط کم کاری تیروئید دارد و هیچ علامت قلبی ندارد ممکن است به بررسی های معمول پزشکی نیاز داشته باشد، در حالی که فردی با تپش قلب، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا ضربان غیرطبیعی ممکن است به بررسی قلبی بیشتری احتیاج داشته باشد.
آیا ورزش برای فرد مبتلا به کم کاری تیروئید مفید است؟
در بیشتر افراد، فعالیت بدنی منظم بخشی از سبک زندگی سالم است و می تواند برای سلامت قلب و کنترل عوامل خطر قلبی مفید باشد.
با این حال، اگر کم کاری تیروئید هنوز کنترل نشده باشد یا فرد علائم قابل توجهی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه، ضعف شدید یا کاهش تحمل فعالیت داشته باشد، بهتر است درباره نوع و شدت ورزش با پزشک مشورت کند.
بعد از کنترل مناسب بیماری، سطح فعالیت بدنی می تواند بر اساس شرایط فرد و سایر بیماری های او تنظیم شود.
برای کاهش خطر قلبی در کم کاری تیروئید چه کارهایی انجام دهیم؟
کنترل خود بیماری تیروئید تنها یکی از بخش های مراقبت از قلب است. رعایت چند نکته می تواند به کاهش عوامل خطر قلبی کمک کند:
مصرف منظم دارو طبق دستور پزشک
لووتیروکسین یا سایر داروهای تجویز شده باید طبق دستور مصرف شوند و تغییر دوز آنها بدون نظر پزشک انجام نشود.
بررسی منظم آزمایش ها
TSH و سایر آزمایش های مورد نیاز باید در زمان هایی که پزشک مشخص می کند بررسی شوند تا مشخص شود درمان به اندازه مناسب تنظیم شده است.
توجه به چربی خون
اگر LDL بالا باشد، باید علت آن بررسی شود و در صورت نیاز درمان مناسب انجام شود.
کنترل فشار خون
فشار خون بالا یکی از عوامل مهم بیماری های قلبی است و نباید فقط به دلیل وجود کم کاری تیروئید نادیده گرفته شود.
فعالیت بدنی مناسب
فعالیت بدنی منظم و متناسب با وضعیت جسمی می تواند به سلامت قلب، وزن و متابولیسم کمک کند.
تغذیه متعادل
کاهش مصرف چربی های اشباع، افزایش مصرف مواد غذایی سالم و توجه به میزان کالری دریافتی می تواند در کنترل عوامل خطر قلبی موثر باشد.
ترک سیگار
سیگار یکی از عوامل مهم بیماری های قلبی و عروقی است و ترک آن می تواند خطر قلبی را کاهش دهد.
چه زمانی کم کاری تیروئید و علائم قلبی نیاز به بررسی فوری دارند؟
بعضی علائم را نباید صرفا به کم کاری تیروئید نسبت داد.
اگر فرد مبتلا به کم کاری تیروئید دچار درد یا فشار شدید قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش، ضعف ناگهانی، تعریق شدید یا ضربان قلب بسیار غیرطبیعی شود، باید فورا ارزیابی پزشکی انجام شود.
همچنین اگر تنگی نفس یا ورم پاها به مرور بیشتر شود، کاهش واضح تحمل فعالیت ایجاد شود یا وزن در مدت کوتاهی به دلیل تجمع مایع افزایش پیدا کند، بهتر است فرد برای بررسی قلب و تیروئید به پزشک مراجعه کند.
آیا کم کاری تیروئید همیشه نیاز به درمان دارد؟
نوع و شدت کم کاری تیروئید اهمیت زیادی دارد.
در کم کاری تیروئید واضح، درمان جایگزینی هورمون تیروئید معمولا بخش اصلی مدیریت بیماری است. اما در کم کاری تیروئید تحت بالینی، تصمیم برای شروع درمان به عواملی مانند مقدار TSH، سن، علائم، بارداری، بیماری های همراه و خطرهای احتمالی بستگی دارد.
در این شرایط نمی توان گفت همه افراد باید دارو مصرف کنند یا همه افراد نیازی به درمان ندارند.
پزشک باید وضعیت هر فرد را به صورت جداگانه ارزیابی کند. شواهد جدید نیز نشان می دهند که تاثیر درمان کم کاری تیروئید تحت بالینی بر پیامدهای قلبی در همه گروه ها یکسان و قطعی نیست.
کم کاری تیروئید و قلب در سالمندان
در سنین بالاتر، هم بیماری های قلبی شایع تر هستند و هم تغییرات خفیف عملکرد تیروئید بیشتر دیده می شود.
به همین دلیل تفسیر آزمایش های تیروئید و تصمیم گیری درباره درمان در سالمندان باید با دقت انجام شود.
از طرف دیگر، شروع یا افزایش سریع هورمون تیروئید در فردی که بیماری قلبی زمینه ای دارد می تواند نیازمند احتیاط بیشتری باشد.
بنابراین در سالمندان، تصمیم درمانی بهتر است بر اساس وضعیت تیروئید، علائم، بیماری های قلبی و سایر شرایط پزشکی فرد گرفته شود.
آیا کم کاری تیروئید قابل کنترل است؟
در بسیاری از افراد، کم کاری تیروئید با درمان مناسب قابل کنترل است.
هدف درمان این است که سطح هورمون های تیروئید در محدوده مناسب قرار بگیرد و علائم بیماری کاهش پیدا کند. با کنترل مناسب بیماری، بسیاری از تغییرات متابولیک و قلبی مرتبط با کمبود هورمون تیروئید نیز می توانند بهبود پیدا کنند.
اما کنترل تیروئید به معنی بی نیاز شدن از مراقبت های قلبی نیست. اگر فرد عوامل خطر دیگری مانند کلسترول بالا، فشار خون بالا، دیابت، اضافه وزن یا سابقه خانوادگی بیماری قلبی داشته باشد، این موارد نیز باید جداگانه مدیریت شوند.
سخن نهایی
کم کاری تیروئید فقط یک بیماری مربوط به غده تیروئید نیست و می تواند روی قلب و عروق نیز تاثیر بگذارد. کاهش هورمون های تیروئید ممکن است باعث کاهش ضربان قلب، تغییر عملکرد عضله قلب، افزایش مقاومت عروق، تغییر فشار خون و افزایش کلسترول LDL شود.
در کم کاری تیروئید شدید و درمان نشده، احتمال بروز مشکلات مهم تری مانند اختلال عملکرد قلب یا تجمع مایع اطراف قلب نیز وجود دارد.
با این حال، داشتن کم کاری تیروئید به معنی ابتلای قطعی به بیماری قلبی نیست. میزان خطر به شدت بیماری، مدت زمان کنترل نشدن آن و وجود عوامل خطر دیگری مانند فشار خون بالا، دیابت، چربی خون بالا، سیگار و سابقه خانوادگی بستگی دارد.
درمان مناسب کم کاری تیروئید می تواند بسیاری از تغییرات ناشی از کمبود هورمون را بهبود دهد، اما داروی تیروئید باید با دوز مناسب مصرف شود. افزایش خودسرانه لووتیروکسین نه تنها مفید نیست، بلکه می تواند باعث تپش قلب و سایر مشکلات قلبی شود.
اگر فرد مبتلا به کم کاری تیروئید دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش، ضربان قلب غیرطبیعی یا ورم قابل توجه پاها شود، بهتر است این علائم فقط به تیروئید نسبت داده نشوند و از نظر قلبی نیز بررسی شوند.
سوالات متداول
آیا کم کاری تیروئید باعث بیماری قلبی می شود؟
کم کاری تیروئید می تواند بعضی عوامل خطر قلبی مانند افزایش LDL، تغییر فشار خون و اختلال عملکرد عروق را افزایش دهد، اما به معنی ابتلای قطعی به بیماری قلبی نیست.
آیا کم کاری تیروئید ضربان قلب را پایین می آورد؟
بله، کاهش ضربان قلب یکی از اثرات شناخته شده کم کاری تیروئید است. البته ضربان پایین می تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد.
آیا لووتیروکسین برای قلب ضرر دارد؟
اگر طبق نیاز بدن و با دوز مناسب مصرف شود، درمان اصلی کم کاری تیروئید است. اما مصرف بیش از نیاز می تواند باعث تپش قلب، افزایش ضربان و بعضی اختلالات ریتم شود.
آیا کم کاری تیروئید باعث بالا رفتن کلسترول می شود؟
بله، کم کاری تیروئید به ویژه در نوع واضح بیماری می تواند باعث افزایش کلسترول تام و LDL شود.
آیا درمان تیروئید گرفتگی رگ قلب را برطرف می کند؟
خیر. درمان تیروئید می تواند بعضی عوامل خطر قلبی را بهبود دهد، اما گرفتگی رگ قلب به درمان و بررسی جداگانه نیاز دارد.
آیا کم کاری تیروئید باعث تنگی نفس می شود؟
ممکن است در برخی افراد به دلیل تاثیر بیماری بر عملکرد قلب، عضلات و متابولیسم، تحمل فعالیت کاهش پیدا کند و تنگی نفس ایجاد شود. اما تنگی نفس علت های زیادی دارد و باید علت آن مشخص شود.
آیا کم کاری تیروئید باعث ورم پا می شود؟
ممکن است در برخی شرایط با تورم بافت ها همراه باشد، اما ورم پا می تواند دلایل قلبی، کلیوی، کبدی، وریدی و دارویی نیز داشته باشد.
آیا افراد مبتلا به کم کاری تیروئید باید نوار قلب بدهند؟
خیر، انجام نوار قلب برای همه افراد مبتلا به کم کاری تیروئید ضروری نیست. اگر علائم قلبی یا بیماری زمینه ای وجود داشته باشد، پزشک ممکن است نوار قلب یا بررسی های دیگر را درخواست کند.
منبع
Hypothyroidism and the Heart – PubMed
Hypothyroidism and Cardiovascular Disease: A Review – PubMed
Hypothyroidism: Cardiovascular Endpoints of Thyroid Hormone Replacement – PubMed
Interplay between cardiovascular and thyroid dysfunctions – PubMed
Thyroid dysfunction and cardiovascular disease – European Heart Journal / PubMed