تپش قلب هنگام خواب یا در طول شب می تواند تجربه نگران کننده ای باشد. بعضی افراد زمانی که در رختخواب قرار می گیرند، ناگهان متوجه ضربان قلب خود می شوند و احساس می کنند قلبشان تند، محکم یا نامنظم می زند. گاهی این حالت فقط چند ثانیه طول می کشد و گاهی چند دقیقه ادامه پیدا می کند.
تپش قلب شبانه همیشه به معنی وجود بیماری قلبی نیست. عواملی مانند استرس، کم خوابی، مصرف کافئین، کم آبی بدن، وعده غذایی سنگین و بعضی مشکلات گوارشی می توانند باعث ایجاد یا بیشتر احساس شدن ضربان قلب شوند. با این حال، اگر این علامت به طور مکرر اتفاق بیفتد یا با علائم دیگری همراه باشد، بهتر است علت آن بررسی شود.
تپش قلب هنگام خواب یعنی چه؟
تپش قلب به معنای احساس کردن ضربان قلب است. در حالت عادی ممکن است فرد بدون اینکه متوجه ضربان قلب شود به خواب برود، اما در برخی شرایط ضربان قلب بیشتر مورد توجه قرار می گیرد.
تپش قلب شبانه ممکن است به شکل های مختلفی احساس شود:
- احساس تند زدن قلب
- کوبیدن قلب در قفسه سینه
- احساس ضربان شدید
- احساس پرش یا مکث در ضربان
- نامنظم شدن ضربان
- احساس ضربان در گردن
- بیدار شدن ناگهانی با احساس ضربان قلب
گاهی فرد با تپش قلب از خواب بیدار می شود و تصور می کند قلبش ناگهان شروع به تند زدن کرده است. در برخی موارد نیز تپش قبل از خواب و زمانی که فرد در سکوت دراز کشیده بیشتر احساس می شود.
چرا تپش قلب در شب بیشتر احساس می شود؟
یکی از دلایل مهم این است که هنگام خواب و استراحت، عوامل حواس پرتی روزانه کمتر هستند.
در طول روز، فرد معمولا در حال حرکت، کار، صحبت کردن یا انجام فعالیت های مختلف است و ممکن است متوجه ضربان قلب خود نشود. اما وقتی در محیط آرام و ساکت دراز می کشد، توجه بیشتری به احساسات بدن پیدا می کند.
به همین دلیل گاهی ضربان قلب واقعا افزایش زیادی پیدا نکرده، اما فرد آن را واضح تر احساس می کند.
البته این تنها دلیل نیست و عوامل مختلفی می توانند باعث ایجاد تپش قلب واقعی در شب شوند.
مهم ترین علت های تپش قلب هنگام خواب
۱. استرس و اضطراب
استرس یکی از علت های شایع تپش قلب است. حتی اگر فرد در طول روز احساس آرامش داشته باشد، ممکن است هنگام رفتن به رختخواب افکار و نگرانی های روزانه بیشتر شوند.
اضطراب می تواند سیستم عصبی را فعال کند و باعث افزایش ضربان قلب شود.
در این حالت ممکن است علائمی مانند موارد زیر نیز وجود داشته باشد:
- احساس نگرانی شدید
- تنفس سریع
- لرزش
- تعریق
- احساس گرما
- احساس فشار در قفسه سینه
- ترس ناگهانی
- سخت شدن خواب
گاهی فرد بعد از بیدار شدن از یک خواب یا کابوس نیز به دلیل افزایش آدرنالین دچار تپش قلب می شود.
۲. کم خوابی و خستگی
خواب ناکافی می تواند تعادل سیستم عصبی و هورمونی بدن را تحت تاثیر قرار دهد.
افرادی که چند شب پشت سر هم خواب کافی ندارند ممکن است بیشتر دچار تپش قلب، احساس ضربان شدید یا افزایش ضربان در زمان استراحت شوند.
اگر تپش قلب شبانه همزمان با دوره ای از کم خوابی شروع شده باشد، اصلاح الگوی خواب می تواند به کاهش علائم کمک کند.
۳. مصرف قهوه و کافئین
کافئین می تواند در بعضی افراد باعث افزایش ضربان قلب یا بیشتر احساس شدن ضربان شود.
مصرف قهوه در ساعات پایانی روز ممکن است علاوه بر تحریک سیستم عصبی، کیفیت خواب را نیز کاهش دهد و در نتیجه زمینه تپش قلب را بیشتر کند.
منابع کافئین فقط قهوه نیستند. چای پررنگ، نوشیدنی های انرژی زا، بعضی نوشابه ها و شکلات نیز می توانند کافئین داشته باشند.
اگر بعد از مصرف این مواد در ساعات عصر یا شب بیشتر دچار تپش قلب می شوید، کاهش مصرف آنها می تواند به بررسی علت کمک کند.
۴. وعده غذایی سنگین قبل از خواب
خوردن غذای زیاد نزدیک زمان خواب می تواند باعث احساس سنگینی، نفخ و رفلاکس شود.
فعالیت دستگاه گوارش بعد از یک وعده سنگین افزایش پیدا می کند و بعضی افراد در این شرایط بیشتر متوجه ضربان قلب خود می شوند.
غذاهای بسیار چرب یا تند نیز ممکن است علائم گوارشی را تشدید کنند.
به همین دلیل اگر تپش قلب شما بیشتر بعد از شام سنگین و هنگام دراز کشیدن ایجاد می شود، الگوی غذایی می تواند در آن نقش داشته باشد.
۵. رفلاکس معده
رفلاکس زمانی اتفاق می افتد که محتویات معده به سمت مری برگردد. این مشکل می تواند باعث سوزش سر دل، ترش کردن و ناراحتی در قفسه سینه شود.
رفلاکس ممکن است هنگام دراز کشیدن بیشتر شود، مخصوصا اگر فاصله بین شام و خواب کوتاه باشد.
احساس ناراحتی در قفسه سینه و اضطراب ناشی از آن ممکن است باعث شود فرد ضربان قلب خود را بیشتر احساس کند.
با این حال، نباید هر تپش قلب شبانه را به رفلاکس نسبت داد.
آیا تپش قلب هنگام خواب از معده است؟
در بعضی افراد مشکلات گوارشی می توانند در ایجاد یا بیشتر احساس شدن تپش قلب نقش داشته باشند، اما نمی توان بدون بررسی، علت تپش قلب را معده دانست.
اگر تپش قلب همراه با ترش کردن، سوزش سر دل، نفخ و احساس برگشت اسید باشد، احتمال نقش داشتن رفلاکس بیشتر می شود.
اما اگر تپش قلب همراه با درد یا فشار قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا غش باشد، باید علت های قلبی نیز بررسی شوند.
۶. کم آبی بدن
کمبود آب بدن می تواند روی حجم خون و فشار خون تاثیر بگذارد. در بعضی افراد بدن برای حفظ گردش خون مناسب، ضربان قلب را افزایش می دهد.
کم آبی ممکن است در اثر:
- مصرف کم آب
- تعریق زیاد
- ورزش
- هوای گرم
- اسهال
- استفراغ
ایجاد شود.
اگر تپش قلب شبانه همراه با تشنگی، خشکی دهان، ادرار تیره یا سرگیجه باشد، کم آبی می تواند یکی از عوامل احتمالی باشد.
۷. افت قند خون
افت قند خون می تواند با افزایش هورمون های استرس همراه شود و علائمی مانند تپش قلب، لرزش، تعریق و ضعف ایجاد کند.
این موضوع به ویژه در افراد مبتلا به دیابت که داروهای پایین آورنده قند یا انسولین مصرف می کنند اهمیت بیشتری دارد.
اگر فرد نیمه شب با تپش قلب، عرق کردن، لرزش یا گرسنگی شدید از خواب بیدار می شود، بررسی قند خون و داروهای مصرفی می تواند ضروری باشد.
۸. کم خونی
کم خونی باعث می شود اکسیژن رسانی به بافت های بدن کاهش پیدا کند. بدن ممکن است برای جبران این وضعیت ضربان قلب را افزایش دهد.
کم خونی می تواند علائم دیگری مانند:
- خستگی
- ضعف
- رنگ پریدگی
- سرگیجه
- تنگی نفس هنگام فعالیت
- سردرد
ایجاد کند.
گاهی فرد در زمان استراحت یا هنگام خواب بیشتر متوجه ضربان قلب خود می شود.
۹. پرکاری تیروئید
افزایش فعالیت غده تیروئید می تواند ضربان قلب را افزایش دهد و باعث تپش قلب شود.
در کنار تپش قلب، علائمی مانند کاهش وزن بدون دلیل، تعریق زیاد، لرزش دست، حساسیت به گرما، بی قراری و اختلال خواب نیز ممکن است دیده شوند.
اگر تپش قلب شبانه همراه با چنین علائمی باشد، بررسی عملکرد تیروئید می تواند لازم باشد.
۱۰. بعضی داروها و مواد محرک
برخی داروها یا مواد می توانند ضربان قلب را افزایش دهند یا احساس تپش ایجاد کنند.
از جمله مواردی که ممکن است در بعضی افراد نقش داشته باشند:
- بعضی داروهای سرماخوردگی
- داروهای محرک
- برخی داروهای آسم
- مکمل های حاوی محرک
- نیکوتین
- کافئین
- بعضی داروهای تیروئید
اگر تپش قلب بعد از شروع یک داروی جدید ایجاد شده است، بهتر است موضوع با پزشک یا داروساز بررسی شود و دارو بدون نظر پزشک قطع نشود.
آیا تپش قلب شبانه می تواند نشانه آریتمی باشد؟
بله. بعضی اختلالات ریتم قلب می توانند به صورت تپش قلب ناگهانی در شب ظاهر شوند.
آریتمی ممکن است باعث شود ضربان قلب:
- خیلی سریع شود
- نامنظم شود
- ضربان اضافه ایجاد کند
- برای لحظه ای احساس مکث داشته باشد
- به صورت ناگهانی شروع و متوقف شود
در بعضی افراد حملات آریتمی فقط گاهی اتفاق می افتند و ممکن است دقیقا زمانی که فرد در حال استراحت است، بیشتر متوجه آنها شود.
اگر تپش قلب شبانه به شکل حمله ای و تکرارشونده اتفاق می افتد، ثبت ضربان و بررسی پزشکی می تواند به تشخیص کمک کند.
تپش قلب و بیدار شدن ناگهانی از خواب
گاهی فرد ناگهان از خواب بیدار می شود و احساس می کند قلبش با شدت زیادی می زند.
این حالت می تواند علت های مختلفی داشته باشد. کابوس، اضطراب، کمبود خواب، افت قند خون، رفلاکس، مصرف محرک ها و بعضی اختلالات ریتم قلب از جمله احتمالات هستند.
اگر این اتفاق به طور مکرر رخ می دهد، مخصوصا اگر با خفگی، تنگی نفس، خرخر شدید یا قطع و وصل شدن تنفس همراه باشد، بهتر است احتمال اختلالات خواب نیز بررسی شود.
ارتباط آپنه خواب با تپش قلب
آپنه خواب اختلالی است که در آن تنفس فرد هنگام خواب بارها متوقف یا بسیار کم می شود.
این اختلال می تواند باعث کاهش اکسیژن و ایجاد تغییرات در فعالیت سیستم عصبی و قلبی شود.
افراد مبتلا به آپنه خواب ممکن است علائمی مانند:
- خرخر بلند
- بیدار شدن با احساس خفگی
- خواب آلودگی شدید در طول روز
- سردرد صبحگاهی
- خشکی دهان هنگام بیدار شدن
- بیدار شدن های مکرر در شب
داشته باشند.
آپنه خواب با مشکلات قلبی و اختلالات ریتم نیز ارتباط دارد و در صورت وجود علائم، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
آیا وضعیت خوابیدن روی تپش قلب تاثیر دارد؟
برخی افراد زمانی که به پهلو یا به پشت می خوابند، بیشتر متوجه ضربان قلب خود می شوند.
در بعضی حالت های بدن، قلب و ضربان آن ممکن است بیشتر احساس شود، به خصوص زمانی که فرد در محیطی کاملا ساکت قرار دارد.
اگر تغییر وضعیت باعث کاهش احساس تپش شود و هیچ علامت هشدار دیگری وجود نداشته باشد، ممکن است بیشتر مربوط به افزایش آگاهی از ضربان باشد.
با این حال، اگر تغییر وضعیت باعث ایجاد تپش شدید یا تنگی نفس شود، بهتر است علت بررسی شود.
تپش قلب شبانه در چه شرایطی مهم تر است؟
تکرار شدن تپش قلب، شدت آن و علائم همراه اهمیت زیادی دارند.
اگر تپش قلب شبانه:
- مرتب تکرار شود
- ناگهان شروع و متوقف شود
- برای مدت طولانی ادامه داشته باشد
- ضربان بسیار سریع یا نامنظم ایجاد کند
- باعث بیدار شدن مکرر از خواب شود
- همراه با تنگی نفس باشد
- همراه با سرگیجه یا ضعف باشد
- باعث غش شود
- همراه با درد یا فشار قفسه سینه باشد
بهتر است توسط پزشک بررسی شود.
آیا تپش قلب هنگام خواب همیشه خطرناک است؟
خیر. تپش قلب شبانه در بسیاری از موارد به دلیل عوامل موقتی مانند استرس، کم خوابی، مصرف کافئین، کم آبی یا غذا خوردن سنگین ایجاد می شود و پس از برطرف شدن عامل محرک کاهش پیدا می کند.
گاهی نیز فرد در حالت استراحت فقط بیشتر متوجه ضربان قلب طبیعی خود می شود. بنابراین صرف احساس کردن ضربان قلب در شب به معنی وجود بیماری قلبی نیست.
اما تکرار شدن علائم، شدت زیاد، شروع ناگهانی و وجود علائم همراه می تواند اهمیت بیشتری داشته باشد.
تفاوت تپش قلب طبیعی و تپش قلب ناشی از بیماری
یکی از نکات مهم، توجه به نحوه بروز تپش قلب است.
تپش هایی که کوتاه مدت هستند و بعد از عواملی مانند مصرف قهوه، استرس یا یک وعده سنگین ایجاد می شوند و بدون علامت دیگری برطرف می شوند، معمولا نگرانی کمتری ایجاد می کنند.
در مقابل، تپش قلبی که به صورت مکرر و بدون علت مشخص اتفاق می افتد یا با علائم دیگری همراه است، نیاز به بررسی بیشتری دارد.
موارد زیر اهمیت بیشتری دارند:
- شروع ناگهانی و شدید تپش
- ادامه دار بودن تپش
- نامنظم شدن واضح ضربان
- تکرار شدن حملات
- بیدار شدن مکرر از خواب به دلیل تپش
- همراه شدن تپش با سرگیجه
- تنگی نفس
- درد یا فشار قفسه سینه
- ضعف شدید یا غش
آیا تپش قلب هنگام دراز کشیدن بیشتر می شود؟
بعضی افراد وقتی دراز می کشند، بیشتر متوجه ضربان قلب خود می شوند. این حالت می تواند به دلیل کاهش عوامل حواس پرتی و تماس بیشتر بدن با تشک و بالش باشد.
همچنین اگر فرد به پهلو دراز بکشد، ممکن است ضربان قلب را در قفسه سینه واضح تر احساس کند.
اما در بعضی شرایط، دراز کشیدن می تواند علائم بیماری های خاصی را نیز بیشتر کند. برای مثال افراد مبتلا به بعضی مشکلات قلبی ممکن است هنگام دراز کشیدن دچار تنگی نفس شوند و به همین دلیل خواب راحتی نداشته باشند.
اگر تپش قلب همراه با تنگی نفس هنگام دراز کشیدن یا نیاز به چند بالش برای خوابیدن است، بهتر است توسط پزشک بررسی شود.
تپش قلب هنگام خواب و نارسایی قلبی
نارسایی قلبی معمولا فقط با تپش قلب مشخص نمی شود، اما بعضی افراد مبتلا به این بیماری ممکن است تغییرات ضربان قلب یا آریتمی را تجربه کنند.
علائم مهم تری که می توانند همراه با مشکلات قلبی دیده شوند شامل:
- تنگی نفس هنگام فعالیت
- تنگی نفس هنگام دراز کشیدن
- بیدار شدن شبانه به دلیل تنگی نفس
- ورم پا و مچ پا
- افزایش وزن سریع به دلیل تجمع مایعات
- خستگی شدید
- کاهش توانایی انجام فعالیت های روزانه
هستند.
بنابراین اگر تپش قلب شبانه همراه با چنین علائمی است، نباید آن را فقط به استرس یا کم خوابی نسبت داد.
آیا فشار خون باعث تپش قلب شبانه می شود؟
فشار خون بالا معمولا به تنهایی علامت مشخصی ایجاد نمی کند و بسیاری از افراد مبتلا به فشار خون بالا هیچ احساسی ندارند.
با این حال، برخی شرایط مرتبط با فشار خون یا تغییرات شدید فشار می توانند با احساس تپش قلب همراه شوند.
از طرف دیگر، بعضی افراد زمانی که فشار خون خود را اندازه می گیرند و عدد بالایی می بینند، دچار اضطراب می شوند و همین اضطراب می تواند ضربان قلب را بیشتر کند.
بنابراین اگر شب ها همزمان با تپش قلب فشار خون بالا مشاهده می کنید، بهتر است فشار خون به شکل صحیح و در چند نوبت بررسی شود و در صورت تداوم، با پزشک مشورت شود.
تپش قلب شبانه و افت فشار خون
افت فشار خون نیز می تواند در بعضی افراد باعث تپش قلب، ضعف، سرگیجه و احساس سبکی سر شود.
این حالت ممکن است در اثر کم آبی، بعضی داروها، خونریزی، مشکلات هورمونی یا برخی بیماری ها ایجاد شود.
اگر هنگام بلند شدن از تخت یا ایستادن دچار تپش قلب و سرگیجه می شوید، تغییرات فشار خون و ضربان قلب هنگام تغییر وضعیت می تواند نیاز به بررسی داشته باشد.
آیا تپش قلب شبانه می تواند از کمبود مواد معدنی باشد؟
اختلال در سطح بعضی الکترولیت ها می تواند روی عملکرد الکتریکی قلب تاثیر بگذارد.
موادی مانند پتاسیم، منیزیم، کلسیم و سدیم در عملکرد طبیعی سلول های قلبی نقش دارند. کاهش یا افزایش غیرطبیعی بعضی از این مواد ممکن است در برخی افراد باعث اختلال ریتم یا احساس تپش قلب شود.
اختلال الکترولیتی می تواند در شرایطی مانند کم آبی شدید، استفراغ و اسهال طولانی، بعضی بیماری ها یا مصرف برخی داروها ایجاد شود.
به همین دلیل در تپش قلب های مکرر ممکن است پزشک آزمایش خون برای بررسی الکترولیت ها درخواست کند.
تپش قلب شبانه و مصرف دارو
برخی داروها می توانند روی ضربان قلب یا سیستم عصبی تاثیر بگذارند.
برای مثال بعضی داروهای سرماخوردگی و ضد احتقان، برخی داروهای آسم، داروهای محرک و بعضی مکمل ها ممکن است در افراد حساس باعث افزایش ضربان یا احساس تپش شوند.
اگر تپش قلب شما پس از شروع یک داروی جدید آغاز شده است، زمان شروع علائم و نام دارو را یادداشت کنید و موضوع را با پزشک یا داروساز در میان بگذارید.
داروی تجویز شده را بدون مشورت با پزشک قطع یا مقدار آن را تغییر ندهید.
تپش قلب شبانه و مصرف الکل و دخانیات
نیکوتین می تواند سیستم عصبی را تحریک کند و باعث افزایش ضربان قلب شود.
مصرف الکل نیز در بعضی افراد می تواند با ایجاد تغییرات در ریتم قلب ارتباط داشته باشد. این موضوع به ویژه در افرادی که زمینه آریتمی دارند اهمیت بیشتری پیدا می کند.
اگر متوجه شده اید تپش قلب شما بعد از مصرف دخانیات یا الکل بیشتر می شود، بهتر است این ارتباط را جدی بگیرید و مصرف آنها را کاهش دهید یا کنار بگذارید.
تپش قلب شبانه و حملات اضطرابی
اضطراب می تواند حتی در زمان خواب نیز باعث بروز علائم جسمی شود.
گاهی فرد با تپش قلب، تعریق، لرزش، احساس ترس شدید یا تنگی نفس از خواب بیدار می شود. این وضعیت ممکن است در بعضی افراد با حمله پانیک شبانه ارتباط داشته باشد.
اما تشخیص اضطراب یا حمله پانیک باید بعد از در نظر گرفتن علت های جسمی انجام شود. وجود اضطراب به این معنی نیست که هر تپش قلبی منشأ روانی دارد.
اگر این اتفاق برای اولین بار رخ داده، شدید است یا با درد قفسه سینه و تنگی نفس همراه شده، بهتر است ابتدا علت های مهم جسمی بررسی شوند.
آیا تپش قلب هنگام خواب می تواند نشانه فیبریلاسیون دهلیزی باشد؟
فیبریلاسیون دهلیزی یکی از اختلالات ریتم قلب است که در آن ضربان قلب نامنظم می شود.
بعضی افراد این وضعیت را به شکل ضربان نامنظم، لرزش یا کوبش قلب احساس می کنند و برخی دیگر ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند.
تپش قلب شبانه به تنهایی به معنی فیبریلاسیون دهلیزی نیست، اما اگر ضربان به شکل واضح نامنظم و تکرارشونده باشد، پزشک ممکن است برای بررسی ریتم قلب آزمایش هایی مانند ECG یا هولتر را درخواست کند.
برای تشخیص علت تپش قلب هنگام خواب چه آزمایش هایی انجام می شود؟
تشخیص بر اساس شرح حال، معاینه و نوع علائم انجام می شود. پزشک معمولا درباره زمان شروع تپش، مدت آن، تعداد دفعات، عوامل محرک و علائم همراه سوال می کند.
بر اساس شرایط ممکن است یکی یا چند مورد از بررسی های زیر انجام شود.
نوار قلب
ECG یا نوار قلب می تواند ریتم و فعالیت الکتریکی قلب را در زمان انجام آزمایش بررسی کند.
اگر تپش قلب در همان زمان اتفاق بیفتد، نوار قلب می تواند اطلاعات بسیار مفیدی در اختیار پزشک قرار دهد.
هولتر قلب
اگر تپش قلب گهگاهی اتفاق بیفتد، ممکن است در زمان مراجعه به پزشک یا گرفتن نوار قلب وجود نداشته باشد.
در این شرایط هولتر می تواند فعالیت الکتریکی قلب را برای مدت طولانی تری ثبت کند و به شناسایی بعضی آریتمی ها کمک کند.
آزمایش خون
بر اساس علائم، پزشک ممکن است آزمایش هایی برای بررسی مواردی مانند:
- کم خونی
- قند خون
- پتاسیم و سایر الکترولیت ها
- عملکرد تیروئید
درخواست کند.
اکوکاردیوگرافی
اگر احتمال وجود بیماری ساختاری قلب مطرح باشد، اکوکاردیوگرافی می تواند اندازه حفره های قلب، عملکرد عضله قلب و وضعیت دریچه ها را بررسی کند.
بررسی خواب
اگر تپش قلب همراه با خرخر شدید، قطع تنفس هنگام خواب، بیدار شدن با احساس خفگی یا خواب آلودگی شدید روزانه باشد، ممکن است بررسی آپنه خواب لازم شود.
هنگام تپش قلب شبانه چه کار کنیم؟
اگر تپش قلب خفیف است و هیچ علامت هشدار وجود ندارد، ابتدا آرام بمانید و چند دقیقه استراحت کنید.
در این شرایط می توانید:
- فعالیت را متوقف کنید
- آرام و منظم نفس بکشید
- در صورت نداشتن محدودیت مصرف مایعات، کمی آب بنوشید
- از مصرف قهوه و سایر محرک ها خودداری کنید
- زمان شروع و مدت تپش را یادداشت کنید
- در صورت امکان ضربان قلب را اندازه گیری کنید
اگر علائم شدید هستند یا همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش یا ضعف شدید ایجاد شده اند، منتظر برطرف شدن خودبه خودی آنها نمانید و فورا برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
چه زمانی تپش قلب شبانه نیاز به مراجعه فوری دارد؟
برخی علائم همراه با تپش قلب می توانند نشانه یک وضعیت جدی باشند.
اگر تپش قلب همراه با یکی از موارد زیر است، ارزیابی فوری پزشکی لازم است:
- درد یا فشار قفسه سینه
- تنگی نفس شدید
- غش یا نزدیک شدن به غش
- سرگیجه شدید
- ضعف ناگهانی
- تعریق سرد
- ضربان بسیار سریع یا نامنظم که برطرف نمی شود
- درد منتشر شونده به دست، شانه، پشت، گردن یا فک
در چنین شرایطی نباید علت را صرفا اضطراب، رفلاکس یا کم خوابی فرض کرد.
چه زمانی برای تپش قلب شبانه به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر تپش قلب به صورت مکرر اتفاق می افتد، حتی اگر هر بار کوتاه باشد، بهتر است علت آن بررسی شود.
همچنین اگر اخیرا الگوی تپش قلب تغییر کرده، حملات شدیدتر شده یا بدون محرک مشخص رخ می دهند، مراجعه به پزشک منطقی است.
ثبت اطلاعاتی مانند ساعت شروع تپش، مدت آن، ضربان تقریبی، وضعیت بدن، غذای مصرفی و علائم همراه می تواند به پزشک کمک کند تا علت را بهتر مشخص کند.
چگونه تپش قلب شبانه را کاهش دهیم؟
اگر بررسی پزشکی نشان دهد که تپش قلب شبانه به بیماری جدی قلبی یا اختلال ریتم مربوط نیست، اصلاح بعضی عادت های روزانه و شرایط خواب می تواند دفعات و شدت این احساس را کمتر کند. البته اگر علت مشخصی مانند کم خونی، پرکاری تیروئید، آپنه خواب یا آریتمی وجود داشته باشد، درمان علت اصلی اهمیت بیشتری دارد.
خواب منظم داشته باشید
کمبود خواب و به هم خوردن ساعت خواب می تواند بدن را در وضعیت تحریک پذیری بیشتری قرار دهد و احساس ضربان قلب را افزایش دهد. بهتر است ساعت خواب و بیداری تا حد امکان منظم باشد و هر شب زمان کافی برای خواب در نظر بگیرید.
همچنین بهتر است پیش از خواب فعالیت هایی که باعث افزایش هیجان یا استرس می شوند کمتر شوند. محیط آرام، تاریک و خنک می تواند به داشتن خواب بهتر کمک کند.
مصرف کافئین را محدود کنید
قهوه، چای پررنگ، نوشابه های انرژی زا و بعضی نوشیدنی ها و مکمل های حاوی کافئین می توانند در برخی افراد باعث افزایش ضربان یا بیشتر شدن احساس تپش قلب شوند.
اگر متوجه می شوید بعد از مصرف این مواد در ساعات شب تپش بیشتری دارید، بهتر است مصرف آنها را به ساعات ابتدایی روز محدود کنید یا با نظر پزشک مقدار آن را کاهش دهید.
شام را سبک تر کنید
خوردن یک وعده سنگین درست قبل از خواب می تواند فعالیت دستگاه گوارش را افزایش دهد و در بعضی افراد با رفلاکس، نفخ و احساس تپش قلب همراه شود.
بهتر است شام حجم مناسبی داشته باشد و بین خوردن غذا و خواب فاصله کافی وجود داشته باشد. اگر رفلاکس دارید، دراز کشیدن بلافاصله بعد از غذا می تواند علائم را بیشتر کند.
آب کافی بنوشید
کم آبی بدن می تواند در بعضی افراد باعث افزایش ضربان قلب یا احساس ضربان شدیدتر شود. مصرف مایعات کافی در طول روز اهمیت دارد، اما نوشیدن مقدار زیادی آب درست قبل از خواب هم می تواند باعث بیدار شدن های مکرر برای رفتن به سرویس بهداشتی شود.
بنابراین بهتر است بیشتر آب مورد نیاز بدن در طول روز تامین شود.
استرس و اضطراب را مدیریت کنید
اگر تپش قلب بیشتر در زمان سکوت، قبل از خواب یا بعد از بیدار شدن ناگهانی اتفاق می افتد، استرس و اضطراب می توانند در ایجاد یا تشدید آن نقش داشته باشند.
تنفس آرام و عمیق، کاهش استفاده از تلفن همراه قبل از خواب، انجام فعالیت های آرامش بخش و داشتن برنامه منظم خواب می توانند کمک کننده باشند.
با این حال نباید هر نوع تپش قلب را صرفا به اضطراب نسبت داد. اگر علائم جدید، شدید یا مکرر هستند، بهتر است علت جسمی نیز بررسی شود.
ورزش منظم داشته باشید
فعالیت بدنی منظم برای سلامت قلب و بهبود کیفیت خواب مفید است. پیاده روی و ورزش متناسب با شرایط جسمی می تواند به کاهش استرس و بهتر شدن وضعیت قلب و عروق کمک کند.
اگر تپش قلب شما هنگام فعالیت شدید ایجاد می شود یا همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا احساس غش است، بهتر است قبل از ادامه ورزش شدید با پزشک مشورت کنید.
از مصرف خودسرانه دارو و مکمل خودداری کنید
بعضی داروها، مکمل های ورزشی، داروهای سرماخوردگی و مواد محرک می توانند ضربان قلب را افزایش دهند. اگر بعد از شروع یک داروی جدید تپش قلب پیدا کرده اید، بهتر است موضوع را با پزشک یا داروساز مطرح کنید.
قطع خودسرانه داروهای تجویزی هم توصیه نمی شود. ممکن است لازم باشد مقدار دارو تغییر کند یا داروی دیگری جایگزین شود.
درمان تپش قلب شبانه چگونه انجام می شود؟
درمان به علت ایجاد تپش بستگی دارد و برای همه افراد یکسان نیست.
اگر علت اصلی اضطراب یا حملات اضطرابی باشد، کنترل اضطراب، اصلاح خواب و در صورت نیاز درمان تخصصی می تواند علائم را کاهش دهد.
اگر رفلاکس معده عامل اصلی باشد، اصلاح زمان و حجم وعده های غذایی، تغییر بعضی عادت های غذایی و درمان مناسب رفلاکس می تواند به کاهش علائم کمک کند.
در صورت وجود کم خونی یا کمبود آهن، ابتدا باید علت کم خونی مشخص شود و سپس درمان مناسب انجام شود.
اگر پرکاری تیروئید وجود داشته باشد، درمان اختلال تیروئید می تواند به کنترل ضربان قلب کمک کند.
در صورت تشخیص آریتمی قلبی، نوع آریتمی مشخص می کند که آیا فقط نیاز به پیگیری وجود دارد یا درمان دارویی، اقدامات تخصصی یا روش های دیگری لازم است.
در افرادی که آپنه خواب دارند، درمان اختلال تنفسی هنگام خواب می تواند هم کیفیت خواب را بهتر کند و هم فشار وارد شده بر سیستم قلبی عروقی را کاهش دهد.
به همین دلیل، مصرف خودسرانه دارو برای پایین آوردن ضربان قلب کار درستی نیست. ابتدا باید مشخص شود چرا ضربان افزایش پیدا کرده است.
آیا تپش قلب شبانه قابل پیشگیری است؟
در بسیاری از افراد می توان با اصلاح سبک زندگی، عوامل تحریک کننده را کمتر کرد. خواب منظم، مصرف متعادل کافئین، شام سبک، نوشیدن آب کافی، فعالیت بدنی مناسب و کنترل استرس می توانند نقش مهمی داشته باشند.
همچنین اگر متوجه شده اید تپش قلب بعد از یک غذای خاص، نوشیدنی خاص یا در شرایط مشخصی اتفاق می افتد، ثبت این موارد می تواند به پیدا کردن عامل محرک کمک کند.
اگر تپش قلب به صورت مداوم تکرار می شود، بهتر است به جای اینکه فقط علائم را کنترل کنید، علت آن توسط پزشک بررسی شود.
چه زمانی برای تپش قلب شبانه باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر تپش قلب جدید است، مرتب تکرار می شود، شدت آن بیشتر شده یا بدون دلیل مشخص اتفاق می افتد، بهتر است برای بررسی به پزشک مراجعه کنید.
همچنین وجود سابقه بیماری قلبی، فشار خون، مشکلات تیروئید، کم خونی یا اختلالات تنفسی هنگام خواب می تواند اهمیت بررسی پزشکی را بیشتر کند.
برای مراجعه به پزشک می توانید اطلاعاتی مانند زمان شروع تپش، مدت آن، ضربان تقریبی، وضعیت بدن هنگام شروع، غذا و نوشیدنی های مصرف شده و علائم همراه را یادداشت کنید.
این اطلاعات می توانند به پزشک در تشخیص علت کمک کنند.
چه زمانی تپش قلب شبانه اورژانسی است؟
تپش قلب به تنهایی همیشه نشانه یک وضعیت اورژانسی نیست، اما اگر همراه با علائم هشدار باشد باید جدی گرفته شود.
اگر تپش قلب همراه با درد یا فشار قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش یا نزدیک شدن به غش، سرگیجه شدید، ضعف ناگهانی یا ضربان بسیار سریع و مداوم باشد، باید فورا برای دریافت کمک پزشکی اقدام کرد.
به خصوص اگر فرد سابقه بیماری قلبی داشته باشد، نباید چنین علائمی را صرفا به استرس یا کم خوابی نسبت داد.
سخن نهایی
تپش قلب هنگام خواب و شب می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. گاهی این حالت به دلیل سکوت و آرامش محیط بیشتر احساس می شود و مشکل جدی ایجاد نمی کند، اما عواملی مانند استرس، کم خوابی، کافئین، وعده غذایی سنگین، کم آبی، رفلاکس و بعضی داروها نیز می توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
در کنار این عوامل، مشکلاتی مانند آریتمی، پرکاری تیروئید، کم خونی، آپنه خواب و بعضی بیماری های قلبی هم باید در صورت وجود علائم مناسب بررسی شوند.
بنابراین اگر تپش قلب شبانه گاه به گاه و کوتاه مدت است و علامت هشدار دیگری وجود ندارد، اصلاح خواب و سبک زندگی می تواند کمک کننده باشد. اما تپش های مکرر، طولانی، شدید یا همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه و غش نیاز به بررسی پزشکی دارند.
سوالات متداول
آیا تپش قلب هنگام خواب طبیعی است؟
در بعضی افراد احساس ضربان قلب هنگام خواب به دلیل سکوت و استراحت بیشتر می شود و لزوما نشانه بیماری نیست. با این حال اگر تپش شدید، مکرر یا همراه با علائم دیگری باشد، باید بررسی شود.
چرا وقتی دراز می کشم بیشتر تپش قلبم را احساس می کنم؟
در حالت دراز کشیده، توجه فرد به ضربان قلب ممکن است بیشتر شود. همچنین رفلاکس، اضطراب، تغییر وضعیت بدن و بعضی اختلالات قلبی می توانند باعث تشدید این احساس شوند.
آیا کم خوابی باعث تپش قلب می شود؟
بله، کم خوابی و خواب نامنظم می توانند سیستم عصبی بدن را تحریک کنند و در بعضی افراد باعث افزایش ضربان یا احساس بیشتر تپش قلب شوند.
آیا کافئین می تواند باعث تپش قلب شبانه شود؟
بله. کافئین در برخی افراد حساس می تواند ضربان قلب یا احساس تپش را افزایش دهد و مصرف آن در ساعات نزدیک به خواب ممکن است خواب را نیز مختل کند.
چه زمانی تپش قلب شبانه خطرناک است؟
اگر تپش قلب همراه با درد یا فشار قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش، سرگیجه شدید یا ضربان بسیار سریع و مداوم باشد، باید آن را جدی گرفت و فورا برای ارزیابی پزشکی اقدام کرد.