وقتی بدن دچار تب می شود، معمولا تغییرات مختلفی در بدن اتفاق می افتد. احساس گرما، لرز، تعریق، ضعف و بی حالی از علائم شناخته شده تب هستند، اما یکی دیگر از تغییراتی که ممکن است ایجاد شود، افزایش ضربان قلب است.
بالا رفتن ضربان قلب هنگام تب در بسیاری از موارد یک واکنش طبیعی بدن است. بدن برای مقابله با بیماری و تنظیم دمای خود، فعالیت سیستم گردش خون و متابولیسم را تغییر می دهد و در نتیجه قلب ممکن است سریع تر از حالت معمول بتپد.
با این حال، هر افزایش ضربان قلبی را نباید صرفا به تب نسبت داد. شدت تب، میزان کم آبی بدن، علت ایجاد تب، وضعیت قلب و عروق و علائم همراه همگی اهمیت دارند. گاهی ضربان بالا فقط بخشی از پاسخ بدن به یک عفونت است و پس از بهتر شدن تب کاهش پیدا می کند، اما در شرایطی ممکن است نشانه یک مشکل جدی تر باشد.
آیا تب باعث افزایش ضربان قلب می شود؟
بله، تب می تواند باعث افزایش ضربان قلب شود.
وقتی دمای بدن بالا می رود، بدن برای حفظ تعادل داخلی خود فعالیت بیشتری انجام می دهد. افزایش دمای بدن می تواند نیاز بدن به گردش خون و اکسیژن را بیشتر کند و سیستم عصبی نیز برای سازگاری با این شرایط فعال تر شود.
در نتیجه، قلب ممکن است سریع تر بتپد تا خون را با سرعت بیشتری در بدن گردش دهد.
به همین دلیل فردی که در حالت عادی ضربان قلب مناسبی دارد، ممکن است هنگام تب متوجه افزایش ضربان قلب خود شود. این افزایش می تواند به صورت احساس تپش قلب، کوبش قلب در قفسه سینه یا حتی احساس ضربان در گردن و سر ظاهر شود.
خود تب معمولا تنها عامل نیست. کم آبی، درد، اضطراب، لرز و عفونتی که باعث تب شده نیز می توانند در افزایش ضربان قلب نقش داشته باشند.
ضربان قلب طبیعی در حالت استراحت چقدر است؟
برای بیشتر بزرگسالان، ضربان قلب در حالت استراحت معمولا بین ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه قرار دارد.
البته ضربان قلب یک عدد ثابت نیست و در طول روز تغییر می کند. فعالیت بدنی، استرس، احساسات، مصرف کافئین، برخی داروها، بیماری و تب می توانند باعث افزایش آن شوند.
بنابراین اگر فردی هنگام تب ضربان قلبی بالاتر از عدد معمول خود داشته باشد، این موضوع به تنهایی به معنی وجود بیماری قلبی یا آریتمی نیست.
برای مثال، فردی که معمولا ضربان قلبش در حالت استراحت حدود ۷۰ ضربه در دقیقه است، ممکن است هنگام بیماری و تب ضربان بالاتری داشته باشد. مهم این است که ضربان قلب در چه شرایطی اندازه گیری شده، تب چقدر بوده و آیا بعد از بهتر شدن وضعیت بدن، ضربان نیز کاهش پیدا می کند یا خیر.
چرا هنگام تب قلب سریع تر می زند؟
افزایش ضربان قلب هنگام تب معمولا نتیجه چند تغییر همزمان در بدن است.
افزایش دمای بدن
وقتی دمای بدن بالا می رود، فعالیت های متابولیکی بدن نیز می تواند افزایش پیدا کند. در این شرایط قلب ممکن است برای پاسخگویی به نیاز بدن سریع تر کار کند.
افزایش فعالیت سیستم عصبی
تب و بیماری می توانند سیستم عصبی را فعال کنند. این واکنش ممکن است ضربان قلب را افزایش دهد و احساس تپش قلب ایجاد کند.
کم آبی بدن
تب می تواند با تعریق و افزایش نیاز بدن به مایعات همراه باشد. اگر فرد به اندازه کافی مایعات دریافت نکند، حجم مایع موجود در گردش خون کاهش پیدا می کند و قلب ممکن است برای حفظ گردش خون مناسب سریع تر بتپد.
کم آبی همچنین می تواند علائمی مانند خشکی دهان، تشنگی، ضعف، سرگیجه و کاهش میزان ادرار ایجاد کند.
لرز و فعالیت عضلات
در زمان تب، بدن ممکن است دچار لرز شود. لرز در واقع انقباض های سریع عضلات برای تولید گرماست و می تواند باعث افزایش موقت نیاز بدن به انرژی و در نتیجه افزایش ضربان قلب شود.
درد و اضطراب
درد، نگرانی و اضطراب ناشی از بیماری نیز می توانند ضربان قلب را افزایش دهند. بنابراین گاهی افزایش ضربان قلب در فرد تب دار حاصل ترکیبی از تب، درد، کم آبی و اضطراب است.
افزایش ضربان قلب با تب همیشه خطرناک است؟
خیر.
افزایش ضربان قلب در زمان تب می تواند یک واکنش طبیعی بدن باشد و به تنهایی به معنی وجود مشکل قلبی نیست.
اگر علت تب یک بیماری عفونی باشد، بدن درگیر مقابله با آن بیماری است و ممکن است ضربان قلب نیز افزایش پیدا کند. با کاهش تب و بهتر شدن وضعیت عمومی، ضربان قلب نیز معمولا به سمت مقدار معمول فرد برمی گردد.
اما نکته مهم این است که افزایش ضربان قلب باید در کنار سایر علائم بررسی شود.
برای مثال، ضربان قلب بالا در فردی که تب خفیف دارد، مایعات کافی مصرف می کند و حال عمومی خوبی دارد، با ضربان بالا همراه با تنگی نفس، درد قفسه سینه، گیجی یا افت فشار خون شرایط یکسانی ندارد.
تب و تپش قلب چه تفاوتی دارند؟
تپش قلب احساسی است که فرد از ضربان قلب خود دارد؛ مثلا ممکن است احساس کند قلبش شدید، سریع یا نامنظم می زند.
اما ضربان قلب یک عدد قابل اندازه گیری است.
ممکن است فردی ضربان قلب بالایی داشته باشد ولی تپش قلب را احساس نکند. از طرف دیگر، گاهی فرد احساس تپش قلب دارد اما ضربان قلب در محدوده طبیعی قرار دارد.
در زمان تب، هر دو حالت ممکن است اتفاق بیفتد. فرد ممکن است به دلیل افزایش ضربان قلب، کوبش قلب را احساس کند یا به دلیل اضطراب و توجه بیشتر به بدن، ضربان قلب طبیعی خود را بیشتر از قبل احساس کند.
به همین دلیل بهتر است در صورت احساس تپش قلب، ضربان قلب با روش مناسب اندازه گیری شود و فقط بر اساس احساس فرد درباره سرعت ضربان قضاوت نشود.
چه زمانی افزایش ضربان قلب هنگام تب طبیعی تر است؟
افزایش ضربان قلب بیشتر می تواند با واکنش طبیعی بدن سازگار باشد اگر:
- همزمان با افزایش دمای بدن ایجاد شده باشد.
- فرد علائم شدید قلبی نداشته باشد.
- فشار خون و وضعیت عمومی فرد پایدار باشد.
- فرد بتواند مایعات کافی مصرف کند.
- ضربان قلب پس از استراحت و کاهش تب روند کاهشی داشته باشد.
- علت بیماری مشخص باشد و علائم به مرور بهتر شوند.
این موارد به تنهایی تشخیص پزشکی محسوب نمی شوند، اما می توانند به درک بهتر شرایط کمک کنند.
آیا میزان تب روی ضربان قلب تاثیر دارد؟
افزایش دمای بدن می تواند با افزایش ضربان قلب همراه باشد، اما نمی توان برای همه افراد یک عدد ثابت تعیین کرد که مثلا با هر درجه افزایش دما، ضربان قلب دقیقا چه مقدار بیشتر شود.
واکنش بدن افراد متفاوت است و عواملی مانند سن، سطح آمادگی جسمانی، داروهای مصرفی، بیماری های زمینه ای، میزان آب بدن و علت تب می توانند روی ضربان قلب اثر بگذارند.
به همین دلیل بهتر است به جای تمرکز روی یک فرمول ثابت، مجموعه شرایط فرد بررسی شود.
چرا هنگام تب ضربان قلب بعد از بلند شدن بیشتر می شود؟
بعضی افراد هنگام تب متوجه می شوند که وقتی از حالت خوابیده یا نشسته بلند می شوند، ضربان قلبشان بیشتر می شود.
این حالت می تواند در اثر ترکیب تب و کم آبی ایجاد شود. وقتی فرد از حالت خوابیده بلند می شود، بدن باید فشار خون و جریان خون را با وضعیت جدید هماهنگ کند. اگر فرد دچار کم آبی شده باشد یا به دلیل بیماری ضعیف شده باشد، این سازگاری ممکن است با افزایش بیشتر ضربان قلب همراه شود.
در چنین شرایطی ممکن است فرد همزمان احساس سبکی سر، ضعف یا تپش قلب داشته باشد.
اگر این علائم شدید باشند، مرتب تکرار شوند یا باعث نزدیک شدن به غش شوند، بهتر است فرد توسط پزشک ارزیابی شود.
آیا عفونت می تواند همزمان تب و ضربان قلب بالا ایجاد کند؟
بله. بسیاری از عفونت ها می توانند با تب و افزایش ضربان قلب همراه باشند.
تب بخشی از پاسخ بدن به بیماری است و افزایش ضربان قلب نیز می تواند در جریان همین پاسخ ایجاد شود. علاوه بر خود تب، عواملی مانند کم آبی، درد و افزایش فعالیت بدن در زمان مبارزه با عفونت می توانند ضربان قلب را بالا ببرند.
به همین دلیل، فردی که دچار عفونت شده ممکن است همزمان تب، ضعف، تعریق و ضربان قلب سریع داشته باشد.
با این حال، شدت علائم اهمیت دارد. افزایش شدید ضربان قلب یا همراه شدن آن با علائم هشداردهنده می تواند نشان دهنده این باشد که بیماری فقط یک تب ساده نیست و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
آیا تب برای افراد مبتلا به بیماری قلبی مهم تر است؟
تب می تواند برای فردی که از قبل بیماری قلبی دارد اهمیت بیشتری داشته باشد.
قلب در زمان بیماری ممکن است مجبور شود سریع تر کار کند و بدن نیز به اکسیژن و گردش خون بیشتری نیاز پیدا کند. در فرد سالم، این تغییرات معمولا قابل تحمل هستند، اما در فردی که دچار بیماری های قلبی زمینه ای است، افزایش فشار روی سیستم قلبی عروقی ممکن است اهمیت بیشتری داشته باشد.
برای مثال، فرد مبتلا به نارسایی قلبی یا بیماری عروق کرونر ممکن است در زمان تب دچار تنگی نفس، ضعف یا افزایش ضربان قلب شود.
این به معنی خطرناک بودن هر تب در افراد قلبی نیست، اما در این افراد توجه به علائم همراه و وضعیت عمومی اهمیت بیشتری دارد.
افزایش ضربان قلب هنگام تب از چه عددی نگران کننده است؟
یک عدد مشخص وجود ندارد که بتوان بر اساس آن برای همه افراد گفت افزایش ضربان قلب هنگام تب خطرناک است.
ضربان بالاتر از ۱۰۰ ضربه در دقیقه در حالت استراحت از نظر پزشکی تاکی کاردی محسوب می شود، اما تاکی کاردی همیشه به معنی وجود یک آریتمی خطرناک نیست. تب، ورزش، استرس، کم آبی و بیماری های مختلف می توانند ضربان قلب را به صورت موقت افزایش دهند.
بنابراین عدد ضربان باید همراه با شرایط فرد بررسی شود.
برای مثال، ضربان قلب ۱۱۰ در دقیقه در فردی که تب دارد و حال عمومی مناسبی دارد با ضربان ۱۴۰ یا ۱۵۰ در دقیقه همراه با تنگی نفس، درد قفسه سینه یا سرگیجه شدید شرایط یکسانی ندارد.
چرا هنگام تب ضربان قلب بالا می رود؟
بالا رفتن ضربان قلب هنگام تب معمولا بخشی از واکنش طبیعی بدن به افزایش دمای بدن و بیماری است. وقتی بدن با عفونت یا التهاب مواجه می شود، سیستم تنظیم دما فعال می شود و بدن برای مقابله با عامل ایجاد کننده بیماری وارد یک وضعیت متفاوت می شود.
افزایش دمای بدن نیازهای متابولیکی را بیشتر می کند و سیستم قلبی عروقی نیز برای پاسخ به این شرایط فعال تر می شود. در نتیجه ضربان قلب می تواند افزایش پیدا کند.
از طرف دیگر، هنگام تب ممکن است فرد بیشتر عرق کند، مایعات بیشتری از دست بدهد و اشتهای کمتری داشته باشد. کاهش آب بدن باعث می شود حجم خون در گردش کاهش پیدا کند و قلب برای حفظ جریان خون مناسب مجبور شود سریع تر کار کند.
به همین دلیل، ممکن است فردی که تب دارد همزمان احساس کند قلبش تندتر از حالت معمول می زند.
آیا هرچه تب بالاتر باشد، ضربان قلب هم بیشتر می شود؟
لزومی ندارد افزایش دمای بدن و ضربان قلب همیشه به یک شکل و با یک نسبت بالا بروند.
شدت افزایش ضربان می تواند تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار بگیرد، از جمله:
- میزان تب
- علت ایجاد تب
- میزان کم آبی بدن
- سن فرد
- وضعیت عمومی بدن
- اضطراب و استرس
- فعالیت بدنی
- داروهای مصرفی
- بیماری های زمینه ای
- وضعیت قلب و عروق
بنابراین نمی توان فقط با اندازه گیری دمای بدن، ضربان قلب را پیش بینی کرد.
ممکن است دو نفر تب مشابهی داشته باشند اما ضربان قلب آنها کاملا متفاوت باشد. همچنین ممکن است یک فرد در زمان استراحت ضربان نسبتا طبیعی داشته باشد و بعد از راه رفتن یا کم شدن آب بدن، افزایش بیشتری در ضربان خود احساس کند.
نقش کم آبی در افزایش ضربان قلب هنگام تب
کم آبی یکی از عواملی است که می تواند افزایش ضربان قلب در زمان تب را بیشتر کند.
تب می تواند با تعریق همراه باشد. اگر فرد همزمان به دلیل بی اشتهایی، تهوع، استفراغ یا اسهال مایعات کافی دریافت نکند، میزان آب بدن بیشتر کاهش پیدا می کند.
وقتی حجم مایع در گردش خون کاهش پیدا می کند، بدن برای حفظ خون رسانی به اندام ها واکنش نشان می دهد. یکی از این واکنش ها افزایش ضربان قلب است.
به همین دلیل ممکن است فردی که تب دارد، پس از نوشیدن مایعات کافی و استراحت، متوجه شود ضربان قلبش نسبت به قبل پایین تر شده است.
البته کاهش ضربان پس از مصرف مایعات به این معنی نیست که هر افزایش ضربان ناشی از کم آبی است. اگر ضربان بسیار بالا باشد یا با علائم دیگری همراه شود، باید علت آن بررسی شود.
تب، تعریق و تپش قلب
تپش قلب با افزایش واقعی ضربان قلب تفاوت دارد. بعضی افراد هنگام تب ممکن است احساس کنند قلبشان محکم تر یا سریع تر می زند، در حالی که افزایش ضربان ممکن است چندان شدید نباشد.
تب، کم آبی، اضطراب و لرز می توانند باعث شوند ضربان قلب بیشتر احساس شود.
در بعضی موارد نیز فرد واقعا دچار افزایش ضربان قلب می شود. برای تشخیص تفاوت این دو حالت، بهتر است به جای تکیه بر احساس تپش، نبض اندازه گیری شود.
اگر امکان اندازه گیری ضربان قلب وجود دارد، می توان پس از چند دقیقه استراحت، ضربان را بررسی کرد و همراه با دمای بدن یادداشت کرد.
این اطلاعات در صورت نیاز به مراجعه به پزشک می تواند کمک کننده باشد.
آیا ضربان قلب بالای 100 هنگام تب خطرناک است؟
در بزرگسالان، ضربان قلب استراحت بالاتر از 100 ضربه در دقیقه از نظر پزشکی در محدوده تاکی کاردی قرار می گیرد. اما این عدد به تنهایی به معنی وجود بیماری قلبی نیست.
تب یکی از علت های شناخته شده افزایش ضربان قلب است و ممکن است باعث شود ضربان فرد به بالای 100 برسد.
بنابراین اگر فردی تب دارد و ضربان قلبش کمی بالاتر از حالت معمول است، نمی توان فقط بر اساس عدد ضربان درباره خطرناک بودن شرایط تصمیم گرفت.
چیزی که اهمیت بیشتری دارد، شدت افزایش ضربان، ماندگاری آن، علت تب و علائم همراه است.
برای مثال، ضربان بالا همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش، سرگیجه شدید یا ضعف قابل توجه اهمیت بسیار بیشتری دارد و نیازمند ارزیابی فوری است.
چه زمانی افزایش ضربان قلب هنگام تب نیاز به بررسی دارد؟
افزایش ضربان قلب در زمان تب معمولا با بهتر شدن وضعیت بیماری باید کاهش پیدا کند. اگر ضربان به شکل غیرعادی بالا باقی بماند یا نسبت به شدت تب و شرایط فرد بیش از حد انتظار باشد، بهتر است علت آن بررسی شود.
موارد زیر اهمیت بیشتری دارند:
- ضربان قلب بسیار بالا در حالت استراحت
- ادامه داشتن ضربان بالا پس از پایین آمدن تب
- ضربان نامنظم یا احساس پرش قلب
- درد یا فشار در قفسه سینه
- تنگی نفس
- سرگیجه شدید
- احساس نزدیک بودن به غش
- غش کردن
- ضعف شدید
- گیجی یا تغییر سطح هوشیاری
- کاهش واضح میزان ادرار
- ناتوانی در نوشیدن مایعات
وجود این علائم می تواند نشان دهد که مشکل فقط افزایش طبیعی ضربان به دنبال تب نیست.
آیا نوع عفونت روی ضربان قلب تاثیر دارد؟
بله. علت ایجاد تب می تواند روی شدت واکنش بدن تاثیر بگذارد.
برای مثال عفونت های مختلف ممکن است با میزان متفاوتی از التهاب، کم آبی و افزایش نیاز متابولیکی همراه باشند. در عفونت های شدید، بدن ممکن است واکنش گسترده تری نشان دهد و ضربان قلب افزایش بیشتری پیدا کند.
بنابراین پزشک هنگام بررسی فردی که تب و ضربان بالا دارد فقط به عدد دما نگاه نمی کند. علائم دیگر، فشار خون، تعداد تنفس، سطح هوشیاری، میزان آب بدن و علت احتمالی عفونت نیز اهمیت دارند.
این موضوع به خصوص در سالمندان، کودکان و افرادی که بیماری های زمینه ای دارند اهمیت بیشتری پیدا می کند.
ارتباط تب و افزایش ضربان قلب در افراد مبتلا به بیماری قلبی
قلب یک فرد سالم معمولا می تواند افزایش نیاز بدن در زمان تب را تا حد زیادی جبران کند. اما در افرادی که بیماری قلبی دارند، این شرایط ممکن است فشار بیشتری ایجاد کند.
هنگام تب، بدن به گردش خون بیشتری نیاز پیدا می کند و ضربان قلب افزایش می یابد. اگر عضله قلب از قبل ضعیف شده باشد یا فرد بیماری عروق کرونر، نارسایی قلبی یا برخی اختلالات ریتم قلب داشته باشد، تحمل این افزایش نیاز ممکن است کمتر باشد.
در چنین شرایطی، فرد ممکن است علائمی مانند:
- تنگی نفس بیشتر از حالت معمول
- خستگی شدید
- تپش قلب
- درد قفسه سینه
- ورم بیشتر پاها
- کاهش توانایی انجام فعالیت های روزمره
را تجربه کند.
این علائم به خصوص اگر جدید باشند یا نسبت به وضعیت معمول فرد شدت بیشتری پیدا کنند، نیاز به توجه پزشکی دارند.
آیا تب می تواند باعث آریتمی قلب شود؟
در بیشتر افراد، افزایش ضربان قلب هنگام تب به دلیل افزایش طبیعی فعالیت بدن اتفاق می افتد و به معنی ایجاد یک آریتمی جدید نیست.
با این حال، تب و بیماری شدید می توانند شرایطی ایجاد کنند که در بعضی افراد مستعد، اختلال ریتم قلب آشکار شود. کم آبی و تغییرات الکترولیتی نیز می توانند در این زمینه نقش داشته باشند.
برای مثال، فردی که سابقه فیبریلاسیون دهلیزی یا سایر اختلالات ریتم قلب دارد ممکن است در زمان یک بیماری تب دار تغییر بیشتری در ضربان قلب خود احساس کند.
اگر ضربان فقط سریع نیست و حالت نامنظم، پرش یا وقفه نیز دارد، بهتر است این موضوع با پزشک مطرح شود.
تب و ضربان قلب در افراد مسن
در افراد مسن، نباید فقط بر اساس شدت تب درباره شدت بیماری قضاوت کرد.
برخی سالمندان ممکن است در پاسخ به عفونت، افزایش دمای قابل توجهی نداشته باشند اما همچنان دچار بیماری مهمی باشند. از طرف دیگر، تغییر در ضربان قلب، ضعف، گیجی یا کاهش سطح هوشیاری ممکن است از نشانه های مهم بیماری باشند.
اگر فرد سالمند دچار تب یا علائم عفونت شده و همزمان ضربان قلبش به شکل قابل توجهی تغییر کرده است، بهتر است شرایط او با دقت بیشتری بررسی شود.
آیا پایین آمدن تب باید ضربان قلب را هم کاهش دهد؟
در بسیاری از موارد، با کاهش تب و بهتر شدن وضعیت عمومی، نیاز بدن به فعالیت بیشتر کاهش پیدا می کند و ضربان قلب نیز می تواند به سمت مقدار معمول برگردد.
اما این روند همیشه فوری نیست.
ممکن است حتی پس از پایین آمدن دما، بدن به دلیل کم آبی، ضعف، استرس یا ادامه بیماری همچنان ضربان بالاتری داشته باشد.
اگر چند ساعت پس از بهتر شدن تب، ضربان قلب همچنان به شکل قابل توجهی بالا باقی بماند یا همراه با علائم جدید باشد، بهتر است علت آن بررسی شود.
چرا نباید فقط با پایین آوردن تب مشکل را حل شده بدانیم؟
پایین آوردن دمای بدن می تواند احساس ناراحتی را کاهش دهد، اما علت ایجاد تب همچنان ممکن است وجود داشته باشد.
برای مثال اگر تب ناشی از عفونت باشد، پایین آمدن دما لزوما به معنی برطرف شدن عفونت نیست.
به همین دلیل، در فردی که تب و ضربان قلب بالا دارد، باید به وضعیت کلی بدن توجه کرد. اگر فرد هوشیار است، می تواند مایعات مصرف کند، تنفس طبیعی دارد و علائم شدید دیگری ندارد، معمولا شرایط با استراحت و پیگیری مناسب قابل کنترل تر است.
اما اگر وضعیت عمومی فرد رو به بدتر شدن باشد، تنها پایین آوردن تب کافی نیست و باید علت اصلی بررسی شود.
چه زمانی تب و ضربان قلب می تواند یک هشدار جدی باشد؟
گاهی ترکیب تب و ضربان قلب بالا می تواند نشانه بیماری شدیدتری باشد، به ویژه اگر علائم دیگری نیز وجود داشته باشند.
اگر فرد همراه با تب دچار تنگی نفس، درد قفسه سینه، گیجی، غش، ضعف شدید، کاهش سطح هوشیاری، پوست سرد و غیرطبیعی یا افت واضح وضعیت عمومی شود، نباید این علائم را صرفا به تب نسبت داد.
در چنین شرایطی ارزیابی فوری پزشکی اهمیت دارد.
همچنین اگر فرد بیماری قلبی شناخته شده دارد و در زمان تب دچار تشدید ناگهانی تنگی نفس، درد قفسه سینه یا تپش قلب غیرمعمول شده است، بهتر است منتظر برطرف شدن خودبه خودی علائم نماند.
وقتی تب همراه با تپش قلب است چه کار کنیم؟
اگر هنگام تب متوجه افزایش ضربان قلب شده اید، اولین قدم این است که شرایط کلی بدن را در نظر بگیرید. افزایش ضربان قلب در زمان تب می تواند واکنش طبیعی بدن به افزایش دمای بدن و بیماری زمینه ای باشد. با این حال، شدت ضربان و علائم همراه آن اهمیت زیادی دارد.
بهتر است در زمان استراحت، دمای بدن و ضربان قلب را اندازه بگیرید و ببینید آیا با کاهش تب، ضربان نیز پایین می آید یا خیر.
اگر ضربان قلب بعد از بهتر شدن تب همچنان بالا باقی بماند، یا بدون تب نیز به صورت مداوم بالا باشد، ممکن است علت دیگری وجود داشته باشد و بهتر است بررسی پزشکی انجام شود.
همچنین مصرف مایعات کافی اهمیت دارد، زیرا تب و تعریق می توانند باعث از دست رفتن آب بدن شوند و کم آبی نیز می تواند ضربان قلب را افزایش دهد.
آیا پایین آمدن تب باید باعث کاهش ضربان قلب شود؟
در بسیاری از موارد، اگر افزایش ضربان قلب عمدتا به دلیل تب باشد، با کاهش دمای بدن و بهتر شدن وضعیت عمومی، ضربان قلب نیز به تدریج پایین می آید.
اما این اتفاق همیشه فوری نیست. بدن ممکن است بعد از کاهش تب همچنان برای مدتی تحت تاثیر بیماری، کم آبی، درد، استرس یا التهاب قرار داشته باشد.
بنابراین نباید انتظار داشت که ضربان قلب دقیقا همزمان با پایین آمدن دمای بدن به عدد قبلی برگردد.
موضوع مهم تر، روند تغییرات است. اگر حال عمومی بهتر می شود و ضربان نیز به تدریج کاهش پیدا می کند، معمولا شرایط با یک واکنش طبیعی بدن سازگارتر است.
در مقابل، بالا ماندن ضربان یا بدتر شدن علائم می تواند نیاز به بررسی بیشتری داشته باشد.
چه زمانی تب و تپش قلب می تواند نشانه یک مشکل جدی باشد؟
گاهی افزایش ضربان قلب فقط نتیجه تب نیست و می تواند علامتی از یک بیماری مهم تر باشد.
برای مثال، عفونت شدید می تواند باعث افزایش قابل توجه ضربان قلب شود. در شرایطی مانند سپسیس، بدن واکنش شدیدی به عفونت نشان می دهد و ممکن است علاوه بر تب و ضربان بالا، علائم دیگری مانند تنفس سریع، افت فشار خون، گیجی یا بدتر شدن وضعیت عمومی ایجاد شود.
همچنین بعضی عفونت ها می توانند به طور مستقیم قلب را درگیر کنند. برای مثال، التهاب عضله قلب یا میوکاردیت ممکن است پس از بعضی عفونت ها ایجاد شود و با تب، خستگی، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا ضربان سریع و نامنظم همراه باشد.
بنابراین نباید هر نوع تپش قلب همراه تب را صرفا به خود تب نسبت داد.
تب و ضربان قلب در افراد مبتلا به بیماری قلبی
افرادی که بیماری قلبی دارند ممکن است نسبت به افزایش دمای بدن و عفونت حساس تر باشند.
تب می تواند نیاز بدن به اکسیژن و کار قلب را افزایش دهد. در فردی که عملکرد قلب از قبل کاهش یافته یا دچار بیماری عروق کرونر، نارسایی قلبی یا اختلال ریتم قلب است، این افزایش فشار ممکن است اهمیت بیشتری پیدا کند.
برای مثال، فرد مبتلا به نارسایی قلبی ممکن است هنگام بیماری عفونی با افزایش تنگی نفس، خستگی یا ورم مواجه شود.
به همین دلیل، افراد مبتلا به بیماری های قلبی بهتر است هنگام تب فقط عدد دمای بدن را بررسی نکنند و به علائم همراه نیز توجه داشته باشند.
آیا تب می تواند باعث آریتمی قلبی شود؟
تب می تواند ضربان قلب را افزایش دهد و در بعضی افراد این افزایش ضربان بیشتر احساس شود.
اما تفاوت مهمی بین افزایش طبیعی ضربان قلب و آریتمی وجود دارد.
در تاکی کاردی سینوسی، ضربان قلب سریع تر شده اما ریتم کلی قلب همچنان از گره سینوسی پیروی می کند. این حالت می تواند در پاسخ به تب، درد، استرس یا بیماری ایجاد شود.
در مقابل، آریتمی به اختلال در ریتم طبیعی قلب گفته می شود و ممکن است ضربان بسیار سریع، بسیار کند یا نامنظم ایجاد کند.
اگر فرد هنگام تب احساس کند قلبش کاملا نامنظم می زند، ضربان ناگهان شروع و ناگهان قطع می شود، یا تپش قلب همراه با سرگیجه و ضعف شدید است، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.
برای تشخیص علت ضربان بالا هنگام تب چه آزمایش هایی انجام می شود؟
همه افراد مبتلا به تب و افزایش ضربان قلب به آزمایش قلب نیاز ندارند. پزشک ابتدا علائم، مدت تب، بیماری زمینه ای، داروهای مصرفی و وضعیت عمومی فرد را بررسی می کند.
در صورت نیاز ممکن است آزمایش هایی مانند موارد زیر انجام شود:
- اندازه گیری دمای بدن و ضربان قلب
- اندازه گیری فشار خون
- بررسی سطح اکسیژن خون
- آزمایش خون برای بررسی عفونت و التهاب
- بررسی الکترولیت ها در صورت نیاز
- نوار قلب
- هولتر قلب در صورت وجود تپش های مکرر یا نامنظم
- بررسی عملکرد تیروئید در شرایط خاص
- بررسی علت عفونت بر اساس علائم فرد
اگر پزشک احتمال درگیری عضله قلب یا سایر مشکلات قلبی را مطرح کند، ممکن است بررسی های بیشتری مانند اکوکاردیوگرافی یا آزمایش های تخصصی قلب انجام شود.
چه زمانی باید به اورژانس مراجعه کرد؟
تب و ضربان قلب بالا همیشه به معنی وضعیت اورژانسی نیست، اما بعضی علائم همراه می توانند اهمیت زیادی داشته باشند.
اگر فردی همراه با تب و افزایش ضربان قلب دچار یکی از موارد زیر شود، بهتر است فورا ارزیابی پزشکی انجام شود:
- درد یا فشار قفسه سینه
- تنگی نفس شدید
- غش یا نزدیک شدن به غش
- گیجی یا تغییر سطح هوشیاری
- ضعف شدید و غیرعادی
- کبودی لب ها یا پوست
- ضربان بسیار سریع یا کاملا نامنظم که برطرف نمی شود
- افت فشار خون یا احساس شدید ضعف
- کاهش واضح میزان ادرار و نشانه های کم آبی شدید
- بدتر شدن سریع وضعیت عمومی
- تب همراه با علائم شدید عفونت
در چنین شرایطی نباید منتظر ماند تا تب خودبه خود پایین بیاید.
آیا لازم است فقط برای کاهش ضربان قلب دارو مصرف کنیم؟
اگر ضربان قلب بالا به دلیل تب، کم آبی، درد یا عفونت ایجاد شده باشد، معمولا مهم ترین کار پیدا کردن و برطرف کردن علت اصلی است.
به همین دلیل مصرف خودسرانه دارو برای پایین آوردن ضربان قلب می تواند مناسب نباشد. کاهش ضربان بدون توجه به علت اصلی ممکن است علامتی را پنهان کند، در حالی که بیماری زمینه ای همچنان ادامه دارد.
در مورد تب نیز نوع و مقدار دارو باید بر اساس شرایط فرد، سن، بیماری های زمینه ای و داروهای دیگر تعیین شود.
افرادی که بیماری قلبی، کلیوی، کبدی یا مشکلات پزشکی دیگر دارند، بهتر است قبل از مصرف مکرر داروهای تب بر یا مسکن با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
آیا کم آبی می تواند همزمان تب و تپش قلب را بدتر کند؟
بله. تب می تواند با تعریق و افزایش از دست رفتن مایعات همراه باشد. اگر فرد مایعات کافی دریافت نکند، حجم مایع داخل عروق کاهش پیدا می کند و قلب ممکن است برای حفظ گردش خون با سرعت بیشتری کار کند.
در نتیجه ممکن است فرد همزمان با تب، خشکی دهان، تشنگی، ضعف، سرگیجه و افزایش ضربان قلب را تجربه کند.
به همین دلیل تامین مایعات در زمان بیماری اهمیت دارد؛ البته افرادی که نارسایی قلبی یا بیماری کلیوی دارند ممکن است محدودیت دریافت مایعات داشته باشند و نباید بدون نظر پزشک مقدار مایعات خود را افزایش دهند.
آیا ضربان قلب بعد از تمام شدن تب همچنان بالا بماند طبیعی است؟
ممکن است ضربان قلب برای مدتی بعد از تب یا عفونت بالا باقی بماند، زیرا بدن هنوز کاملا به شرایط عادی برنگشته است.
اما اگر تب برطرف شده و فرد در حالت استراحت همچنان ضربان بالایی دارد، یا این وضعیت برای مدت قابل توجهی ادامه پیدا می کند، بهتر است علت آن بررسی شود.
علت می تواند همچنان ادامه داشتن عفونت، کم آبی، کم خونی، اختلال تیروئید، بعضی داروها، اضطراب، درد یا یک مشکل قلبی باشد.
در صورتی که افزایش ضربان با درد قفسه سینه، تنگی نفس، غش یا سرگیجه شدید همراه باشد، ارزیابی فوری اهمیت بیشتری دارد.
آیا تب همیشه به قلب آسیب می زند؟
خیر. در یک فرد سالم، تب کوتاه مدت معمولا باعث آسیب مستقیم به قلب نمی شود و افزایش ضربان قلب می تواند بخشی از واکنش طبیعی بدن به بیماری باشد.
مشکل زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که تب شدید یا طولانی باشد، بدن دچار کم آبی شود، عفونت شدید وجود داشته باشد یا فرد از قبل بیماری قلبی داشته باشد.
همچنین بعضی عفونت ها می توانند به صورت مستقیم یا غیرمستقیم روی قلب اثر بگذارند. بنابراین مهم است که تب را در کنار وضعیت کلی فرد و علائم همراه آن ارزیابی کنیم.
چگونه ضربان قلب را هنگام تب درست اندازه بگیریم؟
برای اینکه عدد ضربان قلب قابل اعتمادتر باشد، بهتر است اندازه گیری در حالت استراحت انجام شود.
چند دقیقه بنشینید یا دراز بکشید و بعد نبض خود را بررسی کنید. اگر از دستگاه فشار خون یا ساعت هوشمند استفاده می کنید، عدد ثبت شده می تواند برای پیگیری روند تغییرات مفید باشد، اما در صورت وجود علائم جدی نباید فقط به اطلاعات ساعت هوشمند تکیه کرد.
بهتر است همزمان این موارد را نیز یادداشت کنید:
- دمای بدن
- ضربان قلب
- فشار خون در صورت امکان
- زمان مصرف دارو
- میزان مایعات مصرفی
- علائم همراه
- زمان شروع و پایان تب
این اطلاعات می تواند هنگام مراجعه به پزشک برای تشخیص علت افزایش ضربان مفید باشد.
سخن نهایی
افزایش ضربان قلب هنگام تب در بسیاری از موارد واکنش طبیعی بدن به افزایش دمای بدن، عفونت، درد یا استرس فیزیولوژیک است. قلب در این شرایط برای تامین نیاز بیشتر بدن می تواند سریع تر بتپد و به همین دلیل ممکن است فرد احساس تپش قلب داشته باشد.
با این حال، هر ضربان قلب سریعی را نباید به تب نسبت داد. اگر ضربان قلب بسیار بالا باشد، بعد از بهتر شدن تب همچنان ادامه پیدا کند یا همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس، غش، گیجی، ضعف شدید یا ضربان نامنظم باشد، بررسی پزشکی اهمیت دارد.
در افراد مبتلا به بیماری های قلبی نیز تب و عفونت می تواند فشار بیشتری به سیستم قلبی عروقی وارد کند. بنابراین توجه به وضعیت عمومی و علائم همراه، در کنار اندازه گیری دمای بدن و ضربان قلب، اهمیت زیادی دارد.
در نهایت، هدف فقط پایین آوردن عدد ضربان قلب نیست؛ بلکه باید علت افزایش ضربان مشخص شود. وقتی تب و بیماری زمینه ای کنترل شوند، ضربان قلب نیز در بسیاری از موارد به تدریج به وضعیت معمول برمی گردد.
سوالات متداول
آیا تب باعث افزایش ضربان قلب می شود؟
بله. افزایش دمای بدن می تواند باعث افزایش ضربان قلب شود. این حالت معمولا بخشی از پاسخ طبیعی بدن به تب یا بیماری است.
ضربان قلب ۱۰۰ هنگام تب خطرناک است؟
عدد ۱۰۰ به تنهایی نمی تواند مشخص کند وضعیت خطرناک است یا خیر. سن، دمای بدن، وضعیت عمومی، بیماری های زمینه ای و علائم همراه اهمیت دارند. اگر ضربان در حالت استراحت بالا باقی بماند یا با علائم هشدار همراه باشد، بهتر است بررسی شود.
چرا هنگام تب قلبم تند می زند؟
تب، عفونت، کم آبی، درد و فعال شدن سیستم عصبی می توانند باعث افزایش ضربان قلب شوند. معمولا با بهتر شدن بیماری، ضربان نیز کاهش پیدا می کند.
آیا تپش قلب بعد از پایین آمدن تب طبیعی است؟
ممکن است برای مدتی ادامه داشته باشد، زیرا بدن هنوز در حال برگشت به شرایط عادی است. اما اگر ضربان برای مدت طولانی بالا بماند یا علائم دیگری مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه یا سرگیجه وجود داشته باشد، باید بررسی شود.
آیا تب می تواند باعث آریتمی شود؟
تب می تواند ضربان قلب را افزایش دهد و در برخی افراد علائم تپش قلب را بیشتر کند. اما آریتمی واقعی علت های مختلفی دارد و برای تشخیص آن معمولا به ارزیابی پزشکی و در صورت نیاز نوار قلب نیاز است.
چه زمانی تب و تپش قلب اورژانسی است؟
اگر تب و ضربان قلب بالا همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش، گیجی، ضعف شدید، افت فشار یا بدتر شدن سریع وضعیت عمومی باشد، باید فورا ارزیابی پزشکی انجام شود.
منبع
American Heart Association – All About Heart Rate