وقتی اسم تومور یا توده قلبی مطرح می شود، اولین نگرانی بسیاری از افراد سرطان است. اما همه تومورهای قلبی سرطانی نیستند. بخشی از تومورهایی که از خود بافت قلب شروع می شوند، خوش خیم هستند و به سایر قسمت های بدن گسترش پیدا نمی کنند.
با این حال، خوش خیم بودن یک تومور قلبی به این معنی نیست که همیشه بی خطر است. محل قرارگیری، اندازه، میزان حرکت و تاثیری که تومور روی جریان خون یا عملکرد دریچه ها می گذارد، می تواند اهمیت زیادی داشته باشد. بعضی تومورهای خوش خیم ممکن است باعث اختلال ریتم قلب، انسداد جریان خون یا جدا شدن مواد و ایجاد آمبولی شوند.
در این مقاله با انواع مهم تومورهای خوش خیم قلب، علائم، روش های تشخیص و شرایطی که نیاز به درمان دارند آشنا می شویم.
تومور خوش خیم قلب چیست؟
تومور خوش خیم قلب به رشد غیر طبیعی سلول ها در یکی از بافت های قلب گفته می شود که ماهیت سرطانی ندارد و مانند سرطان به صورت تهاجمی به بافت های دوردست منتشر نمی شود.
تومورهای اولیه قلب، یعنی تومورهایی که از خود قلب شروع شده اند، بسیار نادر هستند. در میان آنها، بیشتر موارد ماهیت خوش خیم دارند.
این تومورها ممکن است در قسمت های مختلف قلب ایجاد شوند، از جمله:
- دهلیزها
- بطن ها
- دریچه های قلب
- عضله قلب
- دیواره بین حفره های قلب
- بافت اطراف قلب
محل تومور اهمیت زیادی دارد. برای مثال، یک تومور کوچک روی یک دریچه ممکن است از نظر ایجاد آمبولی اهمیت داشته باشد، در حالی که یک تومور دیگر در عضله قلب ممکن است بیشتر روی ریتم قلب تاثیر بگذارد.
آیا تومور خوش خیم قلب خطرناک است؟
گاهی بله.
خوش خیم بودن بیشتر به این معنی است که تومور رفتار سرطانی و متاستاز ندارد، اما یک تومور خوش خیم می تواند به دلیل محل قرارگیری خود مشکل ایجاد کند.
برای مثال، اگر تومور در مسیر عبور خون قرار داشته باشد، ممکن است جریان خون را محدود کند. بعضی تومورها نیز می توانند باعث اختلال عملکرد دریچه، آریتمی یا ایجاد آمبولی شوند.
بنابراین پزشک فقط به این موضوع توجه نمی کند که تومور سرطانی است یا خیر. اندازه، محل، شکل، حرکت و تاثیر آن بر عملکرد قلب نیز بررسی می شود.
مهم ترین انواع تومورهای خوش خیم قلب کدامند؟
تومورهای خوش خیم قلب انواع مختلفی دارند، اما بعضی از آنها اهمیت بیشتری دارند.
از مهم ترین آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- میکسوم قلبی
- پاپیلاری فیبروالاستوما
- فیبروما
- رابدومیوم
- لیپوم
- همانژیوم
- برخی تومورهای نادر دیگر
نوع تومور با توجه به سن فرد، محل تشکیل و ویژگی های آن متفاوت است.
میکسوم قلبی چیست؟
میکسوم یکی از شناخته شده ترین تومورهای خوش خیم اولیه قلب است. این تومور بیشتر در دهلیزها ایجاد می شود و شایع ترین محل آن دهلیز چپ است.
میکسوم ممکن است به وسیله یک پایه یا ساقه به دیواره قلب متصل باشد و با حرکت خون جابه جا شود. اگر اندازه آن افزایش پیدا کند، ممکن است در مسیر جریان خون قرار بگیرد و باعث ایجاد علائم شود.
علائم میکسوم می توانند بسیار متفاوت باشند و گاهی شبیه بیماری های دیگر قلبی یا حتی بیماری های عمومی بدن به نظر برسند.
برخی علائم احتمالی عبارتند از:
- تنگی نفس
- خستگی
- سرگیجه
- ضعف
- احساس تپش قلب
- غش کردن
- درد یا ناراحتی قفسه سینه
- تب بدون علت مشخص
- کاهش وزن ناخواسته
میکسوم همچنین می تواند در بعضی افراد باعث ایجاد آمبولی شود. اگر بخشی از تومور یا مواد مرتبط با آن وارد جریان خون شود، ممکن است به عروق سایر قسمت های بدن برسد.
پاپیلاری فیبروالاستوما چیست؟
پاپیلاری فیبروالاستوما یکی دیگر از تومورهای خوش خیم قلب است که معمولا اندازه کوچکی دارد و اغلب روی دریچه های قلب تشکیل می شود.
این تومور بیشتر در سمت چپ قلب دیده می شود و دریچه آئورت و دریچه میترال از محل های شایع آن هستند.
پاپیلاری فیبروالاستوما معمولا باعث اختلال واضح در عملکرد دریچه نمی شود، اما به دلیل ساختار و قابلیت حرکت آن، می تواند خطر آمبولی ایجاد کند.
به همین دلیل ممکن است فرد حتی با وجود یک تومور کوچک، نیاز به بررسی دقیق توسط متخصص قلب داشته باشد.
فیبروما قلبی چیست؟
فیبروما یکی دیگر از تومورهای خوش خیم قلب است که بیشتر در کودکان و افراد کم سن دیده می شود.
این تومور معمولا در عضله قلب ایجاد می شود و ممکن است در دیواره بطن ها قرار داشته باشد. برخلاف بعضی تومورهای دیگر که بیشتر به صورت یک توده متحرک داخل حفره قلب دیده می شوند، فیبروما می تواند در خود عضله قلب رشد کند.
اهمیت فیبروما بیشتر به محل و اندازه آن مربوط است. اگر تومور در نزدیکی مسیرهای الکتریکی قلب قرار داشته باشد، ممکن است باعث اختلال ریتم قلب شود.
در بعضی موارد نیز اندازه تومور می تواند روی عملکرد طبیعی قلب تاثیر بگذارد.
رابدومیوم قلبی چیست؟
رابدومیوم یکی از تومورهای خوش خیم مهم در دوران نوزادی و کودکی است.
این تومورها معمولا در عضله قلب ایجاد می شوند و ممکن است به صورت چند توده وجود داشته باشند. در برخی کودکان، وجود رابدومیوم با یک بیماری ژنتیکی به نام توبروس اسکلروزیس ارتباط دارد.
نکته مهم این است که بعضی رابدومیوم ها ممکن است با گذشت زمان کوچک شوند یا حتی به طور خود به خود پسرفت کنند. بنابراین برخلاف بسیاری از تومورهای خوش خیم دیگر، همیشه جراحی اولین گزینه درمانی آنها نیست.
البته تصمیم گیری درباره پیگیری یا درمان به اندازه، تعداد تومورها، محل آنها و تاثیری که بر عملکرد قلب دارند بستگی دارد.
آیا تومور خوش خیم قلب علامت دارد؟
نه همیشه.
برخی تومورهای کوچک ممکن است هیچ علامتی ایجاد نکنند و به صورت اتفاقی هنگام انجام اکوکاردیوگرافی یا تصویربرداری به دلایل دیگر کشف شوند.
وقتی تومور علامت ایجاد می کند، نوع علائم تا حد زیادی به محل آن بستگی دارد.
علائم احتمالی شامل موارد زیر هستند:
- تنگی نفس
- خستگی غیر معمول
- سرگیجه
- غش کردن
- تپش قلب
- ضربان نامنظم قلب
- درد یا فشار قفسه سینه
- کاهش توانایی فعالیت بدنی
- علائم شبیه نارسایی قلبی
- علائم ناشی از آمبولی
بنابراین وجود این علائم به تنهایی به معنی وجود تومور قلبی نیست. بیماری های بسیار شایع تری نیز می توانند علائم مشابه ایجاد کنند.
چرا تومور قلب می تواند باعث تنگی نفس شود؟
اگر تومور در مسیر عبور خون قرار بگیرد، ممکن است جریان طبیعی خون بین حفره های قلب یا از قلب به رگ ها را مختل کند.
برای مثال، یک تومور بزرگ در دهلیز چپ می تواند تا حدی مسیر عبور خون به سمت بطن چپ را محدود کند. در این شرایط ممکن است فشار در قسمت های بالاتر از محل انسداد افزایش پیدا کند و فرد دچار تنگی نفس یا کاهش توانایی فعالیت شود.
شدت علائم به اندازه تومور، محل قرارگیری و میزان انسداد بستگی دارد.
آیا تومور خوش خیم قلب می تواند باعث تپش قلب شود؟
بله، بعضی تومورها می توانند با ایجاد فشار روی بافت قلب یا مسیرهای الکتریکی، زمینه اختلال ریتم قلب را ایجاد کنند.
با این حال، تپش قلب یکی از علائم بسیار شایع است و دلایل زیادی دارد. بنابراین صرفا به دلیل وجود تپش قلب نمی توان به وجود تومور قلبی مشکوک شد.
اگر تپش قلب همراه با غش، سرگیجه شدید، درد قفسه سینه یا تنگی نفس شدید باشد، نیاز به ارزیابی پزشکی سریع تر وجود دارد.
آیا تومور خوش خیم قلب می تواند باعث سکته شود؟
برخی از تومورهای خوش خیم قلب می توانند خطر آمبولی ایجاد کنند.
در این حالت، یک تومور یا مواد مرتبط با آن ممکن است وارد جریان خون شود و به سمت عروق دیگر حرکت کند. اگر این ماده به عروق مغز برسد، می تواند باعث سکته مغزی شود.
پاپیلاری فیبروالاستوما و بعضی میکسوم ها از جمله تومورهایی هستند که به دلیل احتمال آمبولی اهمیت ویژه ای دارند.
به همین دلیل، کوچک بودن یک تومور به تنهایی برای تعیین بی خطر بودن آن کافی نیست.
آیا هر توده ای که در اکو دیده شود تومور است؟
خیر.
این نکته بسیار مهم است. یک توده یا ساختار غیر طبیعی که در اکو دیده می شود می تواند علت های مختلفی داشته باشد و لزوما تومور نیست.
برای مثال، لخته خون، عفونت دریچه قلب، برخی ساختارهای طبیعی قلب یا تغییرات بافتی می توانند در تصویربرداری شبیه یک توده دیده شوند.
به همین دلیل پزشک ممکن است برای مشخص کردن ماهیت یک توده از اکو دقیق تر، اکو از راه مری، سی تی اسکن قلب یا ام آر آی قلب استفاده کند.
تشخیص نهایی بر اساس مجموعه یافته های تصویربرداری و شرایط بیمار انجام می شود.
چه زمانی باید تومور خوش خیم قلب را جدی گرفت؟
وجود هر تومور قلبی نیازمند ارزیابی پزشکی است، اما شرایط زیر اهمیت بیشتری دارند:
- تومور باعث تنگی نفس یا کاهش توانایی فعالیت شده باشد
- توده روی دریچه قلب قرار گرفته باشد
- تومور متحرک باشد
- احتمال آمبولی وجود داشته باشد
- تومور باعث اختلال ریتم قلب شده باشد
- اندازه تومور در بررسی های بعدی افزایش پیدا کند
- عملکرد قلب تحت تاثیر قرار گرفته باشد
- فرد سابقه علائم عصبی ناگهانی داشته باشد
در چنین شرایطی پزشک معمولا بررسی دقیق تری انجام می دهد تا مشخص شود بهترین روش مدیریت تومور چیست.
تومور خوش خیم قلب چگونه تشخیص داده می شود؟
تشخیص تومور خوش خیم قلب فقط با توجه به علائم امکان پذیر نیست. بسیاری از علائمی که ممکن است در فرد مبتلا به تومور قلبی دیده شوند، مانند تنگی نفس، خستگی، سرگیجه یا تپش قلب، در بیماری های بسیار شایع تر قلب و ریه نیز دیده می شوند.
به همین دلیل پزشک معمولا از تصویربرداری برای بررسی دقیق ساختار قلب و مشخص کردن محل، اندازه، شکل و میزان حرکت توده استفاده می کند.
یکی از مهم ترین روش های بررسی، اکوکاردیوگرافی است. در بعضی بیماران نیز برای مشخص شدن ماهیت توده، بررسی دقیق تر با ام آر آی قلب یا سی تی اسکن انجام می شود.
اکوکاردیوگرافی چه نقشی در تشخیص تومور قلب دارد؟
اکوکاردیوگرافی معمولا یکی از اولین و مهم ترین بررسی ها در زمان شک به تومور قلبی است.
در اکو می توان مواردی مانند موارد زیر را بررسی کرد:
- محل توده
- اندازه توده
- شکل آن
- میزان حرکت توده
- ارتباط توده با دریچه های قلب
- تاثیر توده بر جریان خون
- عملکرد حفره های قلب
- وجود یا عدم وجود مایع اطراف قلب
اکوکاردیوگرافی از روی قفسه سینه یا TTE در بسیاری از موارد اطلاعات مناسبی ارائه می دهد.
اما اگر توده در قسمتی قرار داشته باشد که مشاهده آن از روی قفسه سینه دشوار باشد، ممکن است پزشک اکوکاردیوگرافی از راه مری یا TEE را پیشنهاد کند.
اکو از راه مری چه تفاوتی دارد؟
در TEE یک پروب مخصوص از طریق مری وارد می شود. چون مری در نزدیکی قلب قرار دارد، این روش می تواند تصاویر دقیق تری از بعضی قسمت های قلب و دریچه ها ایجاد کند.
TEE به ویژه برای بررسی توده هایی که روی دریچه ها قرار گرفته اند یا برای تشخیص دقیق تر توده های کوچک می تواند مفید باشد.
برای مثال، اگر در اکو معمولی یک توده کوچک روی دریچه دیده شود، پزشک ممکن است از TEE کمک بگیرد تا مشخص شود این یافته بیشتر با یک تومور خوش خیم، لخته، ضایعه ناشی از عفونت یا حتی یک ساختار طبیعی سازگار است.
ام آر آی قلب برای تشخیص تومور چه کمکی می کند؟
ام آر آی قلب می تواند اطلاعاتی درباره ساختار و ویژگی های بافتی یک توده در اختیار پزشک قرار دهد.
این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا شکل ظاهری یک توده به تنهایی همیشه برای تشخیص قطعی کافی نیست.
MRI می تواند به پزشک کمک کند ویژگی هایی مانند موارد زیر را بررسی کند:
- نوع بافت توده
- محل دقیق آن
- ارتباط با عضله قلب
- میزان درگیری با بافت های اطراف
- اندازه و شکل توده
- ویژگی های جریان خون در اطراف یا داخل توده
در مواردی که اکو نتیجه کاملا مشخصی ارائه نمی دهد، MRI می تواند اطلاعات تکمیلی مهمی ایجاد کند.
سی تی اسکن قلب چه زمانی استفاده می شود؟
سی تی قلب نیز می تواند برای بررسی توده های قلبی مورد استفاده قرار گیرد.
این روش به ویژه برای بررسی آناتومی قلب و ارتباط توده با ساختارهای اطراف می تواند کمک کننده باشد. انتخاب بین CT، MRI و سایر روش ها به نوع توده و سوالی که پزشک قصد پاسخ دادن به آن را دارد بستگی دارد.
بنابراین نمی توان گفت یک روش برای همه تومورهای قلبی بهترین است. گاهی ترکیبی از چند روش تصویربرداری لازم می شود.
آیا با اکو می توان فهمید توده خوش خیم است یا سرطانی؟
اکو می تواند اطلاعات بسیار مهمی درباره توده ارائه دهد، اما در بسیاری از موارد نمی تواند به تنهایی ماهیت قطعی تومور را مشخص کند.
پزشک با توجه به ظاهر توده، محل آن، میزان حرکت، اندازه و سایر یافته های تصویربرداری احتمال های مختلف را بررسی می کند.
در بعضی موارد، تشخیص قطعی نوع تومور پس از برداشتن آن و بررسی بافت در آزمایشگاه مشخص می شود.
به همین دلیل اگر در گزارش اکو عبارت هایی مانند «توده»، «ضایعه»، «mass» یا «احتمال تومور» نوشته شده باشد، نباید فرد بلافاصله تصور کند که به سرطان قلب مبتلا شده است.
تفاوت تومور خوش خیم قلب با لخته چیست؟
لخته خون یکی از مهم ترین مواردی است که ممکن است در تصویربرداری شبیه یک توده قلبی دیده شود.
تفاوت این دو همیشه فقط با یک تصویر ساده مشخص نمی شود و پزشک عوامل مختلفی را در کنار هم بررسی می کند.
برای مثال، سابقه فیبریلاسیون دهلیزی، وجود بیماری دریچه ای، محل قرارگیری توده و ویژگی های ظاهری آن می توانند به تشخیص کمک کنند.
لخته معمولا در شرایطی ایجاد می شود که جریان خون در یک قسمت قلب کاهش پیدا کند یا عوامل انعقادی خاصی وجود داشته باشد. در مقابل، تومور ناشی از رشد غیر طبیعی سلول هاست.
گاهی برای رسیدن به تشخیص دقیق تر، بررسی های تصویری تکمیلی لازم می شود.
آیا عفونت قلب می تواند شبیه تومور دیده شود؟
بله.
برخی ضایعات مربوط به عفونت دریچه های قلب می توانند در اکو به شکل یک توده دیده شوند. این مسئله یکی از دلایلی است که پزشک هنگام مشاهده یک توده روی دریچه، فقط به یک احتمال اکتفا نمی کند.
علائم بیمار، وجود تب، سابقه عفونت، وضعیت دریچه ها و یافته های آزمایشگاهی می توانند در تشخیص نقش داشته باشند.
در بعضی موارد، TEE برای بررسی دقیق تر دریچه ها انجام می شود.
آیا برای تشخیص تومور قلب آزمایش خون لازم است؟
آزمایش خون به تنهایی نمی تواند یک تومور خوش خیم قلب را تشخیص دهد.
اما آزمایش های خون ممکن است برای بررسی وضعیت عمومی بیمار یا پیدا کردن شواهدی از بیماری های دیگر که می توانند علائم مشابه ایجاد کنند، استفاده شوند.
برای مثال، اگر فرد تب، کاهش وزن یا علائم التهابی داشته باشد، پزشک ممکن است آزمایش هایی برای بررسی عفونت یا التهاب درخواست کند.
در بعضی بیماران نیز بررسی های آزمایشگاهی می تواند به تشخیص بیماری هایی که ممکن است با توده های قلبی اشتباه شوند کمک کند.
آیا همه تومورهای خوش خیم قلب نیاز به جراحی دارند؟
خیر، اما بسیاری از تومورهای خوش خیم اولیه قلب در صورت ایجاد خطر یا علامت، با جراحی برداشته می شوند.
تصمیم درباره جراحی به عوامل مختلفی بستگی دارد:
- نوع تومور
- اندازه تومور
- محل قرارگیری
- میزان حرکت
- احتمال آمبولی
- ایجاد انسداد در مسیر جریان خون
- تاثیر روی دریچه ها
- ایجاد آریتمی
- علائم بیمار
- احتمال رشد یا عود تومور
- شرایط عمومی بیمار
بنابراین صرفا عبارت «خوش خیم» به معنی بی نیاز بودن از درمان نیست.
میکسوم قلبی چگونه درمان می شود؟
درمان اصلی میکسوم قلبی معمولا برداشتن تومور با جراحی است.
دلیل این موضوع فقط رشد تومور نیست. میکسوم می تواند جریان خون را مختل کند یا خطر آمبولی ایجاد کند. بنابراین در صورت تایید تشخیص، پزشک معمولا موضوع جراحی را جدی بررسی می کند.
جراح در زمان عمل تومور را خارج می کند و در صورت نیاز بخش آسیب دیده اطراف آن را نیز ترمیم می کند.
روش جراحی به محل تومور، اندازه آن و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.
آیا پاپیلاری فیبروالاستوما هم نیاز به جراحی دارد؟
پاپیلاری فیبروالاستوما معمولا روی دریچه های قلب ایجاد می شود و ممکن است به دلیل خطر آمبولی اهمیت داشته باشد.
درمان آن بر اساس عواملی مانند اندازه، محل، میزان حرکت تومور، علائم و خطر آمبولی تعیین می شود.
در برخی بیماران، برداشتن جراحی تومور توصیه می شود. اگر تومور روی دریچه قرار گرفته باشد، ممکن است هنگام جراحی نیاز به ترمیم یا در شرایط خاص تعویض دریچه نیز وجود داشته باشد.
اما تصمیم گیری درباره جراحی باید برای هر بیمار به صورت جداگانه انجام شود.
درمان فیبروما و رابدومیوم چگونه است؟
درمان این دو تومور با میکسوم یکسان نیست.
رابدومیوم های قلبی در بسیاری از کودکان ممکن است با گذشت زمان کوچک شوند یا پسرفت کنند و اگر علامتی ایجاد نکنند، ممکن است فقط تحت نظر باشند.
اما اگر رابدومیوم باعث اختلال قابل توجه در عملکرد قلب یا ریتم قلب شود، درمان می تواند لازم باشد.
فیبروما معمولا یک توده منفرد در عضله قلب است و اگر باعث آریتمی، انسداد جریان خون یا اختلال عملکرد قلب شود، شرایط جدی تری ایجاد می کند.
به همین دلیل نوع تومور و تاثیر آن بر قلب، نقش اصلی را در انتخاب درمان دارد.
آیا تومور خوش خیم قلب دوباره برمی گردد؟
بعضی تومورهای خوش خیم ممکن است پس از برداشتن دوباره ایجاد شوند، اگرچه عود آنها در بسیاری از بیماران شایع نیست.
احتمال عود به نوع تومور و شرایط بیمار بستگی دارد. در برخی انواع ارثی یا مواردی که تومور به صورت چندگانه ایجاد می شود، احتمال عود می تواند بیشتر باشد.
به همین دلیل پس از درمان ممکن است پزشک انجام اکو یا سایر تصویربرداری های دوره ای را توصیه کند.
آیا بعد از جراحی تومور قلب نیاز به پیگیری وجود دارد؟
بله.
حتی اگر تومور به طور کامل برداشته شده باشد، پیگیری پزشکی می تواند برای بررسی عملکرد قلب، وضعیت دریچه ها و احتمال عود اهمیت داشته باشد.
زمان و نوع تصویربرداری بعد از درمان برای همه بیماران یکسان نیست و به نوع تومور، روش جراحی و شرایط قلب بستگی دارد.
اگر فرد بعد از درمان دوباره دچار تنگی نفس، تپش قلب، سرگیجه، غش یا کاهش توانایی فعالیت شود، باید موضوع را با پزشک در میان بگذارد.
آیا می توان تومور خوش خیم قلب را فقط با دارو درمان کرد؟
درمان دارویی معمولا نمی تواند جایگزین برداشتن بسیاری از تومورهای خوش خیم اولیه قلب شود.
البته بعضی تومورها، به ویژه رابدومیوم در کودکان، ممکن است بدون جراحی تحت نظر قرار بگیرند یا در شرایط خاص از درمان دارویی استفاده شود.
داروها همچنین ممکن است برای کنترل علائم، آریتمی یا سایر مشکلات همراه استفاده شوند، اما اینکه بیمار به جراحی نیاز دارد یا نه، به نوع و ویژگی های تومور بستگی دارد.
آیا تومور خوش خیم قلب همان سرطان قلب است؟
خیر. تومور خوش خیم و سرطان دو وضعیت متفاوت هستند.
تومور خوش خیم قلب معمولا توانایی تهاجم و انتشار به سایر قسمت های بدن را مانند یک تومور بدخیم ندارد. در مقابل، تومورهای بدخیم می توانند به بافت های اطراف حمله کنند یا به قسمت های دیگر بدن گسترش پیدا کنند.
البته تشخیص خوش خیم بودن یک توده فقط بر اساس علائم یا ظاهر اولیه آن انجام نمی شود. پزشک با استفاده از تصویربرداری و در برخی موارد بررسی بافت تومور، نوع آن را مشخص می کند.
نکته مهم این است که حتی یک تومور خوش خیم می تواند به دلیل محل قرارگیری خود مشکل ایجاد کند. برای مثال ممکن است مسیر عبور خون را محدود کند یا خطر آمبولی و اختلال ریتم قلب را افزایش دهد.
آیا سرطان اولیه قلب شایع است؟
خیر. تومورهای اولیه قلب بسیار نادر هستند و بخش قابل توجهی از آنها ماهیت خوش خیم دارند.
در عین حال، وقتی درباره تومور قلب صحبت می شود باید بین سه حالت تفاوت قائل شد:
- تومور خوش خیم که از خود قلب شروع شده است
- تومور بدخیم که از بافت قلب شروع شده است
- سرطانی که از قسمت دیگری از بدن به قلب گسترش پیدا کرده است
بنابراین پیدا شدن یک توده در قلب به خودی خود به معنی سرطان قلب نیست.
آیا تومور خوش خیم قلب می تواند دوباره ایجاد شود؟
بعضی از تومورهای خوش خیم ممکن است پس از درمان دوباره ایجاد شوند، اما احتمال عود به نوع تومور و شرایط بیمار بستگی دارد.
میکسوم یکی از تومورهایی است که بعد از جراحی می تواند عود کند. احتمال عود در بعضی شرایط ارثی مانند کمپلکس کارنی بیشتر است.
به همین دلیل حتی بعد از برداشتن موفق تومور، پیگیری پزشکی اهمیت دارد. پزشک ممکن است در فواصل مشخص اکوکاردیوگرافی یا تصویربرداری دیگری درخواست کند تا وضعیت قلب و احتمال عود بررسی شود.
آیا بعد از جراحی تومور قلب می توان زندگی عادی داشت؟
در بسیاری از بیماران، پس از درمان موفق تومور خوش خیم قلب، عملکرد قلب می تواند به وضعیت مناسبی برسد و فرد به فعالیت های معمول زندگی برگردد.
مدت زمان بازگشت به فعالیت به نوع عمل جراحی، وضعیت قلب قبل از عمل، وجود بیماری های همراه و نظر پزشک بستگی دارد.
ممکن است در هفته های ابتدایی بعد از جراحی محدودیت هایی برای فعالیت بدنی وجود داشته باشد. سپس با بهتر شدن شرایط، فعالیت ها به تدریج افزایش پیدا می کنند.
اگر جراحی روی دریچه قلب یا قسمت دیگری از ساختار قلب نیز انجام شده باشد، برنامه پیگیری و بازگشت به فعالیت می تواند متفاوت باشد.
آیا بعد از برداشتن تومور نیاز به دارو وجود دارد؟
این موضوع برای همه افراد یکسان نیست.
بعضی بیماران ممکن است بعد از جراحی به داروهای خاصی برای کنترل ریتم قلب، فشار خون یا سایر مشکلات قلبی نیاز داشته باشند. در برخی شرایط نیز داروهای دیگری بر اساس نوع جراحی یا بیماری زمینه ای تجویز می شوند.
بنابراین برداشتن تومور به معنی این نیست که تمام داروهای قلبی باید قطع شوند یا برعکس، همه بیماران باید داروی خاصی مصرف کنند.
تصمیم درباره دارو به وضعیت هر بیمار بستگی دارد.
آیا تومور خوش خیم قلب می تواند باعث آریتمی شود؟
بله. بعضی از تومورهای قلبی می توانند روی سیستم الکتریکی قلب تاثیر بگذارند.
این مسئله به ویژه درباره تومورهایی که در عضله قلب یا نزدیک مسیرهای هدایت الکتریکی قرار دارند اهمیت دارد.
آریتمی ممکن است به شکل تپش قلب، ضربان نامنظم، سرگیجه یا حتی غش کردن ظاهر شود.
البته وجود تپش قلب به تنهایی نشانه وجود تومور نیست و دلایل بسیار متنوعی برای آریتمی وجود دارد.
آیا تومور خوش خیم قلب می تواند باعث نارسایی قلبی شود؟
در بعضی شرایط بله.
اگر تومور بزرگ باشد یا در محل نامناسبی قرار گرفته باشد، ممکن است عبور خون را مختل کند یا روی عملکرد دریچه و حفره های قلب تاثیر بگذارد.
ادامه این وضعیت می تواند باعث علائمی مانند تنگی نفس، خستگی، ورم پا و کاهش توانایی فعالیت شود.
با این حال، نارسایی قلبی علت های بسیار شایع تری دارد و وجود این علائم به تنهایی به معنی تومور قلبی نیست.
آیا کوچک بودن تومور یعنی نیازی به درمان نیست؟
نه لزوما.
اندازه یکی از عوامل مهم در تصمیم گیری است، اما تنها عامل نیست.
محل تومور، میزان حرکت، نوع تومور، احتمال آمبولی، ارتباط با دریچه ها و تاثیری که روی عملکرد قلب دارد نیز اهمیت دارند.
برای مثال ممکن است یک تومور کوچک که روی دریچه قرار گرفته، از نظر خطر آمبولی مهم تر از یک توده بزرگ تر باشد که در محل کم خطر تری قرار دارد.
بنابراین تصمیم درباره درمان باید بر اساس مجموع ویژگی های تومور گرفته شود.
آیا تومور خوش خیم قلب با رژیم غذایی یا دارو از بین می رود؟
برای بیشتر تومورهای خوش خیم اولیه قلب، رژیم غذایی نمی تواند خود تومور را از بین ببرد.
همچنین درمان دارویی جایگزین جراحی برای بسیاری از تومورهای خوش خیم مهم مانند میکسوم نیست.
با این حال، تغذیه مناسب، کنترل فشار خون، کنترل قند خون، فعالیت بدنی متناسب و ترک سیگار می توانند برای سلامت کلی قلب مفید باشند.
در بعضی انواع خاص تومور، به ویژه برخی تومورهای دوران کودکی، ممکن است پزشک روش های غیر جراحی یا دارویی را در نظر بگیرد.
آیا تومور خوش خیم قلب همیشه باید توسط جراح قلب بررسی شود؟
اگر وجود تومور قلبی تایید شده باشد، معمولا ارزیابی توسط متخصص قلب اهمیت دارد و در صورت مطرح بودن جراحی، متخصص جراحی قلب نیز در روند تصمیم گیری وارد می شود.
گاهی یک تیم چند تخصصی شامل متخصص قلب، جراح قلب، تصویربردار قلب و سایر متخصصان درباره بهترین روش درمان تصمیم می گیرند.
این موضوع به ویژه برای تومورهای پیچیده، تومورهای نزدیک دریچه ها یا توده هایی که تشخیص آنها دشوار است اهمیت بیشتری دارد.
چه علائمی بعد از تشخیص تومور قلب نیاز به توجه فوری دارند؟
اگر فردی که تومور قلبی دارد یا تحت درمان آن قرار گرفته است، دچار علائم شدید و ناگهانی شود، باید ارزیابی پزشکی فوری انجام شود.
علائمی مانند موارد زیر اهمیت ویژه دارند:
- تنگی نفس شدید و ناگهانی
- درد شدید یا فشار قفسه سینه
- غش یا کاهش سطح هوشیاری
- ضعف یا بی حسی ناگهانی یک طرف بدن
- اختلال ناگهانی در صحبت کردن
- اختلال شدید و ناگهانی در دید
- تپش قلب شدید همراه با سرگیجه یا غش
این علائم می توانند دلایل مختلفی داشته باشند، اما بعضی از آنها می توانند نشانه آمبولی، سکته مغزی یا مشکل جدی قلبی باشند.
آیا می توان از تومور خوش خیم قلب پیشگیری کرد؟
برای بسیاری از تومورهای اولیه قلب، روش مشخصی برای پیشگیری وجود ندارد.
برخی از آنها به تغییرات سلولی یا عوامل ژنتیکی مربوط هستند و لزوما با سبک زندگی ایجاد نمی شوند.
با این حال، داشتن سبک زندگی سالم همچنان برای کاهش خطر بیماری های قلبی و حفظ عملکرد مناسب قلب اهمیت دارد.
اگر فرد سابقه خانوادگی بیماری های خاص یا تومورهای ارثی داشته باشد، ممکن است پزشک بررسی های بیشتری را توصیه کند.
چه زمانی باید برای تومور قلب به پزشک مراجعه کرد؟
اگر در اکو، سی تی یا ام آر آی یک توده یا ضایعه در قلب گزارش شده باشد، بهتر است نتیجه توسط متخصص قلب بررسی شود.
مهم است که بیمار فقط با دیدن کلمه «توده» در گزارش تصویربرداری تصور نکند که حتما تومور سرطانی دارد. توده های قلبی می توانند علت های مختلفی داشته باشند و تشخیص نهایی به بررسی دقیق نیاز دارد.
همچنین اگر فرد علائمی مانند تنگی نفس، غش، تپش قلب مکرر، درد قفسه سینه یا علائم عصبی ناگهانی دارد، نباید صرفا آن را به تومور نسبت دهد و بهتر است علت دقیق توسط پزشک مشخص شود.
سوالات متداول
شایع ترین تومور خوش خیم قلب چیست؟
میکسوم یکی از شناخته شده ترین تومورهای خوش خیم اولیه قلب است و بیشتر در دهلیز چپ دیده می شود. در سال های اخیر پاپیلاری فیبروالاستوما نیز به عنوان یکی از شایع ترین تومورهای خوش خیم قلب در بزرگسالان شناخته شده است.
آیا تومور خوش خیم قلب کشنده است؟
بیشتر تومورهای خوش خیم قلب سرطان نیستند، اما بعضی از آنها در صورت ایجاد انسداد، آریتمی یا آمبولی می توانند عوارض جدی ایجاد کنند. خطر به نوع، اندازه و محل تومور بستگی دارد.
آیا میکسوم قلبی سرطان است؟
خیر. میکسوم یک تومور خوش خیم است. با این حال، می تواند باعث انسداد جریان خون یا آمبولی شود و معمولا پس از تشخیص نیاز به برداشتن جراحی دارد.
آیا تومور قلب در اکو مشخص می شود؟
در بسیاری از موارد اکو اولین روش مهم برای شناسایی توده های قلبی است. با این حال، برای تعیین دقیق ماهیت توده ممکن است MRI، CT یا روش های تصویربرداری دیگر نیز لازم باشد.
آیا تومور خوش خیم قلب دوباره برمی گردد؟
ممکن است بعضی از تومورها عود کنند. احتمال عود به نوع تومور و شرایط بیمار بستگی دارد و به همین دلیل پیگیری بعد از درمان اهمیت دارد.
آیا تومور قلبی باعث تپش قلب می شود؟
بعضی تومورها می توانند باعث اختلال ریتم قلب شوند، اما تپش قلب علامت اختصاصی تومور نیست و علت های بسیار زیادی دارد.
آیا تومور خوش خیم قلب نیاز به جراحی دارد؟
بعضی تومورها نیاز به جراحی دارند و بعضی دیگر ممکن است فقط تحت نظر قرار بگیرند. تصمیم به جراحی بر اساس نوع تومور، اندازه، محل، علائم و خطر عوارض گرفته می شود.
آیا تومور خوش خیم قلب به قسمت های دیگر بدن منتشر می شود؟
تومور خوش خیم مانند تومور بدخیم رفتار نمی کند و متاستاز به سایر قسمت های بدن ایجاد نمی کند. نگرانی اصلی در بعضی تومورهای خوش خیم قلب، عوارضی مانند انسداد جریان خون، آریتمی یا آمبولی است.
سخن نهایی
تومور خوش خیم قلب یک بیماری نادر است، اما خوش خیم بودن آن همیشه به معنی بی اهمیت بودن نیست. نوع تومور، محل قرارگیری، اندازه و میزان حرکت آن مشخص می کند که آیا می تواند روی عملکرد قلب تاثیر بگذارد یا خطر عوارضی مانند آمبولی و اختلال ریتم ایجاد کند.
میکسوم، پاپیلاری فیبروالاستوما، فیبروما و رابدومیوم از جمله تومورهای خوش خیم شناخته شده قلب هستند و هر کدام ویژگی ها و روش مدیریت متفاوتی دارند.
اکوکاردیوگرافی معمولا نقش مهمی در تشخیص دارد و در صورت نیاز از روش هایی مانند MRI یا CT برای بررسی دقیق تر استفاده می شود. در بسیاری از تومورهای خوش خیم، به ویژه زمانی که خطر انسداد یا آمبولی وجود دارد، برداشتن تومور با جراحی مطرح می شود.
اگر در گزارش تصویربرداری یک توده قلبی مشاهده شده است، بهتر است قبل از نگرانی درباره سرطان، تشخیص دقیق آن توسط متخصص قلب مشخص شود. بسیاری از تومورهای اولیه قلب خوش خیم هستند و در صورت تشخیص و درمان مناسب، امکان کنترل بیماری و بازگشت به زندگی عادی وجود دارد.
منبع
Merck Manual Professional Edition