ام آر آی قلب یا MRI قلب یکی از روش های پیشرفته تصویربرداری برای بررسی ساختار، عملکرد و بافت عضله قلب است. در این روش با استفاده از میدان مغناطیسی قوی، امواج رادیویی و کامپیوتر، تصاویر دقیق و متعددی از قلب تهیه می شود.
یکی از ویژگی های مهم ام آر آی قلب این است که برخلاف سی تی اسکن و بعضی روش های تصویربرداری با اشعه ایکس، از اشعه یونیزان استفاده نمی کند. به همین دلیل در شرایط مناسب می تواند اطلاعات ارزشمندی درباره عضله قلب، حفره های قلب، دریچه ها، عروق بزرگ و بافت های اطراف قلب در اختیار پزشک قرار دهد.
MRI قلب معمولا زمانی درخواست می شود که پزشک به اطلاعات دقیق تری درباره ساختار یا عملکرد قلب نیاز داشته باشد یا نتیجه آزمایش های قبلی مانند اکو، نوار قلب یا سایر تصویربرداری ها برای تشخیص کافی نباشد.
ام آر آی قلب چیست؟
ام آر آی قلب یا Cardiac MRI یک روش تصویربرداری غیرتهاجمی است که برای بررسی قلب و ساختارهای اطراف آن استفاده می شود.
در این روش بیمار روی تخت مخصوص دراز می کشد و تخت به داخل دستگاه MRI حرکت می کند. دستگاه با استفاده از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی، تصاویر متعددی از قلب تهیه می کند.
تصاویر MRI فقط شکل ظاهری قلب را نشان نمی دهند. با استفاده از تکنیک های مختلف می توان حرکت دیواره های قلب، اندازه حفره ها، عملکرد عضله قلب، جریان خون و ویژگی های بافت قلب را نیز بررسی کرد.
به همین دلیل MRI قلب در بعضی بیماری ها اطلاعاتی ارائه می دهد که ممکن است با یک آزمایش ساده مانند نوار قلب به دست نیاید.
MRI قلب چه چیزهایی را نشان می دهد؟
ام آر آی قلب می تواند قسمت های مختلف قلب و عروق مرتبط با آن را بررسی کند. از جمله:
- اندازه حفره های قلب
- ضخامت دیواره های قلب
- نحوه حرکت عضله قلب
- قدرت پمپاژ قلب
- وضعیت بعضی دریچه های قلب
- جریان خون در قسمت های مختلف قلب
- ساختار عضله قلب
- وجود بافت اسکار یا آسیب در عضله قلب
- التهاب عضله قلب
- بعضی بیماری های مادرزادی قلب
- وضعیت برخی عروق بزرگ مانند آئورت
- بعضی توده ها یا ضایعات اطراف قلب
- وضعیت پرده اطراف قلب
این قابلیت باعث شده MRI قلب در بررسی بیماری های مختلف قلبی، به ویژه بیماری هایی که عضله قلب را درگیر می کنند، کاربرد زیادی داشته باشد.
چرا پزشک MRI قلب تجویز می کند؟
ام آر آی قلب معمولا برای همه بیماران قلبی لازم نیست. پزشک بر اساس علائم، سابقه پزشکی و نتیجه آزمایش های قبلی تصمیم می گیرد که آیا این روش اطلاعات مفیدی به دست می دهد یا خیر.
یکی از دلایل درخواست MRI این است که پزشک بخواهد ساختار و عملکرد قلب را با جزئیات بیشتری بررسی کند.
برای مثال اگر در اکو یا سایر آزمایش ها یک مشکل مشاهده شده باشد و برای تشخیص دقیق تر به اطلاعات بیشتری نیاز باشد، MRI قلب می تواند کمک کننده باشد.
همچنین در بعضی بیماری های عضله قلب، MRI می تواند ویژگی بافت قلب را بررسی کند و وجود التهاب، آسیب یا اسکار را مشخص تر نشان دهد.
MRI قلب در چه بیماری هایی کاربرد دارد؟
MRI قلب می تواند در بررسی طیف گسترده ای از بیماری های قلبی استفاده شود.
بیماری های عضله قلب
یکی از مهم ترین کاربردهای MRI قلب، بررسی بیماری های عضله قلب یا کاردیومیوپاتی ها است.
در بعضی انواع کاردیومیوپاتی، اندازه قلب یا ضخامت دیواره های آن تغییر می کند. MRI می تواند به بررسی این تغییرات و همچنین ویژگی بافت عضله قلب کمک کند.
این اطلاعات در بعضی بیماران برای تشخیص نوع بیماری و برنامه ریزی درمان اهمیت دارد.
التهاب عضله قلب
در بیماری هایی مانند میوکاردیت یا التهاب عضله قلب، MRI می تواند به بررسی تغییرات بافتی و نشانه های التهاب کمک کند.
این موضوع به ویژه زمانی اهمیت دارد که علائم بیمار یا آزمایش های دیگر احتمال التهاب عضله قلب را مطرح کرده باشند.
آسیب ناشی از سکته قلبی
بعد از سکته قلبی ممکن است بخشی از عضله قلب آسیب ببیند و بافت اسکار ایجاد شود.
MRI قلب می تواند به بررسی محل و میزان آسیب عضله قلب کمک کند و اطلاعاتی درباره وضعیت بافت قلب در اختیار پزشک قرار دهد.
این اطلاعات می توانند در ارزیابی عملکرد قلب و تصمیم گیری درباره ادامه درمان مفید باشند.
نارسایی قلبی
در افراد مبتلا به نارسایی قلبی، پزشک باید بداند قلب چه اندازه ای دارد، قدرت پمپاژ آن چگونه است و آیا عضله قلب دچار آسیب یا تغییر ساختاری شده است.
MRI می تواند حجم حفره های قلب و عملکرد عضله قلب را اندازه گیری کند و در بعضی بیماران به پیدا کردن علت نارسایی قلبی کمک کند.
بیماری های دریچه ای
MRI قلب در بعضی بیماران مبتلا به بیماری دریچه ای نیز کاربرد دارد.
این روش می تواند اطلاعاتی درباره ساختار قلب، حجم حفره ها و عملکرد آنها ارائه دهد و در شرایط خاص برای ارزیابی شدت بعضی بیماری های دریچه ای مورد استفاده قرار گیرد.
البته اکوکاردیوگرافی همچنان یکی از روش های اصلی بررسی بسیاری از بیماری های دریچه ای است و MRI معمولا زمانی استفاده می شود که اطلاعات بیشتری لازم باشد.
آیا MRI قلب گرفتگی رگ را نشان می دهد؟
MRI قلب می تواند در شرایط خاص اطلاعاتی درباره خون رسانی عضله قلب و اثر بیماری عروق کرونر بر عضله قلب ارائه دهد، اما MRI قلب معمولی را نباید با سی تی آنژیوگرافی یا آنژیوگرافی عروق کرونر یکی دانست.
هدف اصلی MRI قلب معمولا بررسی ساختار، عملکرد و بافت قلب است.
در برخی انواع MRI قلب، بررسی خون رسانی عضله قلب یا استرس قلبی نیز انجام می شود و پزشک می تواند ببیند خون کافی به بخش های مختلف عضله قلب می رسد یا خیر.
بنابراین اگر هدف اصلی، مشاهده مستقیم مسیر عروق کرونر و بررسی تنگی آنها باشد، ممکن است پزشک روش دیگری مانند سی تی آنژیوگرافی یا آنژیوگرافی کاتتری را مناسب تر بداند.
MRI قلب چه اطلاعاتی درباره قدرت پمپاژ قلب می دهد؟
یکی از مواردی که در MRI قلب قابل بررسی است، عملکرد پمپاژی قلب است.
پزشک می تواند اندازه حفره های قلب و مقدار خونی را که در هر ضربان از بطن چپ خارج می شود ارزیابی کند. یکی از معیارهای مهم در این زمینه کسر جهشی یا EF است.
EF نشان می دهد چه نسبتی از خون موجود در بطن در هر ضربان خارج می شود.
البته تفسیر EF به تنهایی برای تشخیص تمام بیماری های قلبی کافی نیست و پزشک آن را در کنار علائم، معاینه و سایر یافته ها بررسی می کند.
MRI قلب بهتر است یا اکو؟
این دو روش کاربردهای متفاوتی دارند و نمی توان به صورت کلی گفت یکی همیشه بهتر از دیگری است.
اکوکاردیوگرافی با استفاده از امواج صوتی تصاویر قلب را ایجاد می کند و برای بررسی بسیاری از مشکلات قلبی، عملکرد قلب و بیماری های دریچه ای کاربرد زیادی دارد.
MRI قلب از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی استفاده می کند و می تواند اطلاعات بسیار دقیقی درباره ساختار، عملکرد و بافت قلب ارائه دهد.
در بعضی بیماری ها MRI اطلاعات بیشتری درباره عضله قلب در اختیار پزشک قرار می دهد، در حالی که اکو برای بسیاری از بررسی های معمول قلبی روش در دسترس تر و سریع تری است.
بنابراین پزشک بر اساس سوال پزشکی مورد نظر مشخص می کند کدام آزمایش مناسب تر است.
تفاوت MRI قلب با سی تی آنژیوگرافی چیست؟
MRI قلب و سی تی آنژیوگرافی هر دو روش تصویربرداری پیشرفته هستند، اما کاربردهای آنها یکسان نیست.
MRI قلب از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی استفاده می کند و اشعه یونیزان ندارد. این روش به ویژه برای بررسی عضله قلب، عملکرد قلب و ویژگی بافتی آن ارزشمند است.
در مقابل، سی تی آنژیوگرافی از اشعه ایکس استفاده می کند و برای بررسی دقیق تر عروق کرونر کاربرد زیادی دارد.
به همین دلیل اگر سوال اصلی پزشک درباره ساختار و بافت عضله قلب باشد، MRI ممکن است اطلاعات بیشتری ارائه دهد. اگر هدف بررسی مستقیم عروق کرونر و احتمال تنگی آنها باشد، سی تی آنژیوگرافی می تواند گزینه مناسب تری باشد.
آیا MRI قلب درد دارد؟
خود MRI قلب معمولا دردناک نیست.
بیمار روی تخت دستگاه دراز می کشد و باید تا حد امکان بدون حرکت باقی بماند. در طول تصویربرداری، دستگاه صداهای بلند و ضربه مانند ایجاد می کند که طبیعی است و معمولا از گوش گیر یا هدفون برای کاهش این صداها استفاده می شود.
در بعضی بیماران یک مسیر وریدی در دست ایجاد می شود تا در صورت نیاز ماده حاجب تزریق شود. ورود سرسوزن می تواند کمی ناراحتی ایجاد کند، اما خود تصویربرداری معمولا درد ندارد.
آیا هنگام MRI قلب باید نفس را حبس کرد؟
در بعضی قسمت های تصویربرداری از بیمار خواسته می شود برای چند ثانیه نفس خود را حبس کند.
علت این کار کاهش حرکت قفسه سینه و کمک به ثبت تصاویر واضح تر است. تکنسین قبل از هر مرحله به بیمار می گوید چه زمانی نفس بکشد و چه زمانی برای مدت کوتاهی آن را نگه دارد.
لازم نیست بیمار از قبل نگران این موضوع باشد. دستورها مرحله به مرحله داده می شوند و معمولا حبس نفس فقط برای مدت کوتاهی لازم است.
MRI قلب چقدر طول می کشد؟
مدت MRI قلب به نوع بررسی، تعداد تصاویر مورد نیاز و استفاده یا عدم استفاده از ماده حاجب بستگی دارد.
در بسیاری از موارد، تصویربرداری حدود 30 تا 60 دقیقه طول می کشد، اما بعضی بررسی های تخصصی ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشند.
در طول این مدت، بیمار باید تا حد امکان ثابت بماند و دستورهای تکنسین درباره تنفس را دنبال کند.
اگر بیمار اضطراب شدید یا ترس از فضای بسته داشته باشد، بهتر است پیش از انجام آزمایش این موضوع را با پزشک و مرکز تصویربرداری مطرح کند.
آیا MRI قلب اشعه دارد؟
خیر. MRI از اشعه یونیزان مانند اشعه ایکس یا سی تی اسکن استفاده نمی کند.
این روش با میدان مغناطیسی قوی و امواج رادیویی تصاویر ایجاد می کند.
با این حال، نبود اشعه به معنی مناسب بودن MRI برای همه افراد نیست. وجود بعضی وسایل یا ایمپلنت های فلزی و برخی دستگاه های کاشته شده در بدن می تواند نیاز به بررسی دقیق ایمنی داشته باشد.
به همین دلیل بیمار باید پیش از MRI هر نوع وسیله فلزی یا دستگاه کاشته شده در بدن را به تیم درمان اطلاع دهد.
آمادگی قبل از ام آر آی قلب
آمادگی برای MRI قلب به نوع تصویربرداری و پروتکل مرکز انجام دهنده بستگی دارد. بعضی از افراد می توانند قبل از آزمایش طبق روال معمول غذا بخورند و داروهای خود را مصرف کنند، اما در برخی بررسی های قلبی ممکن است از بیمار خواسته شود چند ساعت قبل از تصویربرداری چیزی نخورد یا ننوشد.
به همین دلیل بهتر است دستورالعملی که مرکز تصویربرداری یا پزشک برای شما تعیین کرده است، ملاک قرار گیرد.
قبل از انجام MRI معمولا یک فرم ایمنی در اختیار بیمار قرار می گیرد. در این فرم درباره سابقه جراحی، وجود وسایل فلزی یا دستگاه های کاشته شده، بیماری های زمینه ای و احتمال بارداری سوال می شود.
اگر قرار باشد ماده حاجب تزریق شود، ممکن است درباره سابقه حساسیت به مواد حاجب و وضعیت کلیه ها نیز سوال شود.
قبل از MRI قلب چه چیزهایی باید به پزشک بگوییم؟
یکی از مهم ترین مراحل قبل از MRI قلب، اطلاع دادن درباره هر نوع وسیله یا جسم فلزی موجود در بدن است.
اگر هر یک از موارد زیر را دارید، حتما قبل از ورود به اتاق MRI به پزشک یا تکنسین اطلاع دهید:
- ضربان ساز قلب
- دستگاه دفیبریلاتور کاشتنی
- دریچه مصنوعی قلب
- کلیپس یا وسیله فلزی ناشی از جراحی
- ایمپلنت حلزون گوش
- پمپ دارویی کاشتنی
- محرک های عصبی
- قطعات فلزی ناشی از آسیب یا حادثه
- احتمال وجود قطعه فلزی در چشم
- هر نوع وسیله پزشکی کاشته شده در بدن
داشتن یک وسیله کاشته شده لزوما به معنی ممنوع بودن MRI نیست. بعضی دستگاه های جدید برای استفاده در محیط MRI طراحی شده اند یا تحت شرایط مشخص امکان انجام MRI با آنها وجود دارد.
با این حال، نوع دقیق دستگاه، مدل آن و شرایط استفاده باید توسط تیم پزشکی بررسی شود. بنابراین نباید فقط بر اساس نام دستگاه تصمیم گرفت که MRI برای فرد مجاز یا غیرمجاز است.
آیا داشتن ضربان ساز مانع MRI قلب می شود؟
در گذشته وجود ضربان ساز یا بعضی دستگاه های قلبی یکی از محدودیت های مهم برای MRI بود، اما امروزه شرایط متفاوت است.
بعضی از ضربان سازها و دفیبریلاتورهای جدید با MRI سازگار هستند و با رعایت شرایط خاص می توان در بیماران دارای این دستگاه ها MRI انجام داد.
با این حال، تصمیم گیری باید بر اساس مدل دقیق دستگاه، وضعیت بیمار و امکانات مرکز MRI انجام شود. ممکن است دستگاه نیاز به تنظیمات خاص قبل و بعد از تصویربرداری داشته باشد و بیمار نیز در طول آزمایش تحت نظارت دقیق قرار گیرد.
اگر ضربان ساز یا دستگاه قلبی کاشتنی دارید، بهتر است کارت مشخصات دستگاه یا اطلاعات مربوط به مدل آن را همراه داشته باشید.
قبل از MRI چه وسایلی باید خارج شوند؟
به دلیل وجود میدان مغناطیسی قدرتمند، ورود بسیاری از وسایل فلزی یا الکترونیکی به اتاق MRI مجاز نیست.
معمولا از بیمار خواسته می شود قبل از ورود به اتاق تصویربرداری وسایلی مانند موارد زیر را خارج کند:
- ساعت
- انگشتر و دستبند
- گردنبند
- گوشواره
- سنجاق مو
- عینک
- سمعک
- تلفن همراه
- کارت های بانکی دارای نوار مغناطیسی
- بعضی انواع پروتزهای متحرک
- وسایل فلزی داخل جیب
- پیرسینگ های فلزی
حتی بعضی وسایل کوچک می توانند در میدان مغناطیسی حرکت کنند یا روی کیفیت تصاویر تاثیر بگذارند. به همین دلیل بهتر است بیمار از ابتدا تا حد امکان وسایل فلزی غیرضروری را همراه خود نداشته باشد.
ماده حاجب در MRI قلب چیست؟
در بعضی از MRI های قلب از ماده حاجب استفاده می شود تا قسمت های خاصی از قلب و بافت آن واضح تر دیده شوند.
یکی از مواد حاجب مورد استفاده در MRI، گادولینیوم است که از طریق رگ دست یا بازو تزریق می شود.
استفاده از ماده حاجب برای تمام MRI های قلب ضروری نیست و پزشک بر اساس نوع بررسی تصمیم می گیرد که آیا به آن نیاز است یا خیر.
برای مثال در بعضی بررسی های مربوط به بافت عضله قلب، التهاب، اسکار یا آسیب قلبی، تزریق ماده حاجب می تواند اطلاعات بیشتری در اختیار پزشک قرار دهد.
ماده حاجب MRI با ماده حاجبی که معمولا در سی تی اسکن استفاده می شود یکسان نیست و گادولینیوم معمولا حاوی ید نیست. با این حال، احتمال واکنش حساسیتی به آن به طور کامل صفر نیست.
آیا گادولینیوم برای کلیه ضرر دارد؟
اگر قرار باشد MRI قلب با تزریق ماده حاجب انجام شود، سابقه بیماری کلیوی اهمیت دارد.
بعضی مواد حاجب گادولینیومی جدید در مقایسه با انواع قدیمی ایمنی بیشتری دارند و عوارض شدید آنها نادر است. با این حال، در افراد مبتلا به بیماری شدید کلیوی، پزشک باید ضرورت استفاده از ماده حاجب و نوع آن را با دقت بررسی کند.
در بعضی شرایط ممکن است آزمایش خون برای بررسی عملکرد کلیه درخواست شود.
بنابراین اگر بیماری کلیوی، نارسایی کلیه، پیوند کلیه یا سابقه مشکلات کلیوی دارید، حتما قبل از MRI به پزشک و مرکز تصویربرداری اطلاع دهید.
نکته مهم این است که MRI بدون ماده حاجب با MRI همراه با ماده حاجب شرایط یکسانی ندارد. اگر ماده حاجب لازم نباشد، نگرانی های مربوط به گادولینیوم نیز مطرح نخواهد بود.
MRI قلب در دوران بارداری انجام می شود؟
اگر باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد، حتما قبل از MRI پزشک و مرکز تصویربرداری را مطلع کنید.
خود MRI از اشعه یونیزان استفاده نمی کند، اما تصمیم درباره انجام آن در دوران بارداری باید بر اساس ضرورت پزشکی و شرایط فرد گرفته شود.
استفاده از ماده حاجب نیز موضوع جداگانه ای است و پزشک باید مشخص کند که آیا واقعا به تزریق آن نیاز است یا خیر.
بنابراین اگر احتمال بارداری وجود دارد، نباید آن را از تیم تصویربرداری پنهان کرد.
MRI قلب برای افراد دارای تاتو مشکلی ایجاد می کند؟
در بعضی موارد، رنگدانه های موجود در تاتو یا آرایش دائمی ممکن است حاوی مقدار کمی مواد فلزی باشند.
این موضوع معمولا باعث ممنوعیت MRI نمی شود، اما ممکن است در بعضی افراد احساس گرما یا ناراحتی خفیف در محل تاتو ایجاد شود.
به همین دلیل اگر تاتو یا آرایش دائمی دارید، بهتر است قبل از تصویربرداری آن را به تکنسین اطلاع دهید.
MRI قلب چگونه انجام می شود؟
در روز انجام آزمایش، ابتدا اطلاعات بیمار و فرم ایمنی بررسی می شود.
سپس معمولا بیمار لباس مخصوص می پوشد و تمام وسایل فلزی از او گرفته می شود.
بعد روی تخت دستگاه MRI دراز می کشد. برای ثبت تصاویر قلب، ممکن است چند حسگر روی قفسه سینه قرار داده شود تا حرکات و ضربان قلب با تصویربرداری هماهنگ شود.
اگر MRI با ماده حاجب انجام شود، یک مسیر وریدی در دست یا بازو قرار می گیرد.
پس از آماده شدن بیمار، تخت به آرامی وارد قسمت استوانه ای دستگاه می شود.
هنگام MRI قلب چه اتفاقی می افتد؟
در طول تصویربرداری، بیمار باید تا حد امکان ثابت بماند.
دستگاه صداهای بلند مانند ضربه، تق تق یا وزوز ایجاد می کند. این صداها بخشی طبیعی از عملکرد دستگاه هستند و معمولا برای کاهش آنها از گوش گیر یا هدفون استفاده می شود.
تکنسین در اتاق دیگری قرار دارد اما بیمار از طریق سیستم ارتباطی می تواند با او صحبت کند.
در بعضی مراحل ممکن است از بیمار خواسته شود برای چند ثانیه نفس خود را حبس کند. این کار به کاهش حرکت قفسه سینه و تهیه تصاویر واضح تر کمک می کند.
اگر ماده حاجب استفاده شود، در زمان مشخصی از تصویربرداری از طریق رگ تزریق می شود.
مدت انجام MRI قلب به نوع بررسی و تعداد تصاویر مورد نیاز بستگی دارد و در بسیاری از موارد حدود 30 تا 60 دقیقه طول می کشد. بعضی بررسی های تخصصی ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشند.
آیا MRI قلب برای افراد مبتلا به ترس از فضای بسته سخت است؟
دستگاه MRI شکل یک تونل نسبتا باریک دارد و بیمار باید برای مدتی داخل آن قرار بگیرد. به همین دلیل بعضی افراد، به ویژه کسانی که کلاستروفوبیا یا ترس از فضای بسته دارند، ممکن است در طول آزمایش احساس اضطراب کنند.
اگر چنین مشکلی دارید، بهتر است قبل از شروع تصویربرداری آن را به تکنسین اطلاع دهید.
در بعضی مراکز از دستگاه هایی با فضای بازتر استفاده می شود و در شرایط خاص پزشک ممکن است داروی آرام بخش تجویز کند.
اگر آرام بخش مصرف شود، معمولا لازم است بعد از آزمایش تا برطرف شدن اثر دارو تحت نظر بمانید و برای برگشت به خانه نیز همراه داشته باشید.
آیا MRI قلب خطرناک است؟
MRI قلب برای بیشتر افراد روشی ایمن و بدون درد است، اما ایمنی آن به شرایط فرد و نوع دستگاه یا ماده حاجب مورد استفاده بستگی دارد.
مهم ترین نکته ایمنی مربوط به میدان مغناطیسی دستگاه است. وجود بعضی فلزات یا دستگاه های پزشکی می تواند خطر ایجاد کند یا عملکرد وسیله را تحت تاثیر قرار دهد.
همچنین اگر قرار باشد ماده حاجب تزریق شود، سابقه بیماری کلیوی یا واکنش قبلی به ماده حاجب اهمیت دارد.
به همین دلیل تکمیل دقیق فرم ایمنی قبل از MRI فقط یک کار اداری نیست و نقش مهمی در جلوگیری از عوارض دارد.
بعد از MRI قلب چه اتفاقی می افتد؟
اگر MRI بدون آرام بخش انجام شده باشد، بیشتر افراد می توانند بلافاصله بعد از آزمایش فعالیت های معمول خود را ادامه دهند.
اگر ماده حاجب دریافت کرده باشید نیز معمولا نیاز به بستری وجود ندارد، مگر اینکه پزشک به دلیل شرایط خاص شما دستور دیگری داده باشد.
تصاویر توسط پزشک متخصص تصویربرداری بررسی می شوند و گزارش برای پزشک درخواست کننده ارسال می شود.
گاهی اوقات پزشک پس از مشاهده نتیجه ممکن است آزمایش دیگری را درخواست کند. این موضوع لزوما به معنی وجود بیماری جدی نیست و ممکن است برای بررسی دقیق تر یک یافته یا تکمیل اطلاعات لازم باشد.
تفسیر نتیجه MRI قلب چگونه انجام می شود؟
تفسیر MRI قلب فقط به یک عدد یا یک جمله در گزارش محدود نمی شود. پزشک معمولا مجموعه ای از یافته ها را در کنار علائم بیمار، سابقه پزشکی، آزمایش خون، نوار قلب، اکو و سایر بررسی ها قرار می دهد تا مشخص شود قلب چه وضعیتی دارد.
در گزارش MRI ممکن است موارد مختلفی مانند اندازه حفره های قلب، ضخامت دیواره ها، عملکرد بطن ها، حرکت عضله قلب، وضعیت دریچه ها، وجود التهاب، اسکار یا تغییرات بافتی و وضعیت عروق بزرگ گزارش شود.
بنابراین اگر در گزارش MRI یک مورد غیرطبیعی نوشته شده باشد، لزوما به معنی وجود یک بیماری خطرناک نیست. اهمیت هر یافته به شدت آن، محل آن و شرایط کلی بیمار بستگی دارد.
EF در MRI قلب چیست؟
یکی از اصطلاحاتی که ممکن است در گزارش MRI قلب ببینید، EF یا کسر جهشی است.
EF نشان می دهد چه درصدی از خون موجود در بطن چپ در هر ضربان از قلب خارج می شود. این عدد یکی از معیارهای مهم برای ارزیابی عملکرد پمپاژی قلب است.
اگر EF در محدوده طبیعی باشد، معمولا نشان می دهد عملکرد انقباضی بطن چپ مناسب است. پایین بودن EF می تواند در بعضی بیماران با ضعف عضله قلب یا نارسایی قلبی دیده شود.
با این حال، EF به تنهایی برای ارزیابی سلامت قلب کافی نیست. ممکن است فردی EF طبیعی داشته باشد اما همچنان دچار بیماری عضله قلب، بیماری دریچه ای، التهاب یا مشکلات دیگری باشد.
به همین دلیل پزشک EF را همراه با سایر یافته های MRI و وضعیت بالینی بیمار تفسیر می کند.
اسکار قلب در MRI یعنی چه؟
اسکار به ایجاد بافت فیبروزی یا جای زخم در عضله قلب گفته می شود.
یکی از ویژگی های مهم MRI قلب این است که در بعضی شرایط می تواند به شناسایی و مشخص کردن الگوی آسیب بافتی در عضله قلب کمک کند.
اسکار ممکن است بعد از آسیب قلبی مانند سکته قلبی ایجاد شود. همچنین در بعضی بیماری های عضله قلب یا التهاب قبلی قلب نیز تغییرات بافتی و اسکار دیده می شود.
محل و الگوی این تغییرات اهمیت زیادی دارد، زیرا پزشک می تواند از روی الگوی آنها به تفاوت میان بعضی بیماری های قلبی پی ببرد.
برای مثال الگوی آسیب ناشی از بیماری عروق کرونر با بعضی الگوهای آسیب غیرایسکمیک متفاوت است.
التهاب عضله قلب در MRI چگونه دیده می شود؟
MRI یکی از روش های مهم برای بررسی التهاب عضله قلب است.
در بیماری میوکاردیت، تغییراتی در بافت عضله قلب ایجاد می شود که ممکن است در MRI قابل شناسایی باشد. در بررسی های تخصصی، تکنیک هایی مانند T1 mapping، T2 mapping و تصویربرداری پس از تزریق گادولینیوم می توانند اطلاعات بیشتری درباره التهاب، آسیب بافتی و تغییرات عضله قلب ارائه دهند.
البته تشخیص میوکاردیت فقط بر اساس یک تصویر انجام نمی شود و پزشک یافته های MRI را همراه با علائم، نوار قلب، آزمایش های خونی و سایر اطلاعات بیمار بررسی می کند.
به همین دلیل اگر در گزارش MRI عباراتی مانند التهاب، edema یا تغییرات بافتی نوشته شده باشد، تفسیر نهایی باید توسط پزشک انجام شود.
اگر MRI قلب طبیعی باشد یعنی قلب کاملا سالم است؟
یک MRI طبیعی خبر خوبی است و می تواند نشان دهد در قسمت هایی که مورد بررسی قرار گرفته اند، تغییر قابل توجهی دیده نشده است.
اما طبیعی بودن MRI به این معنی نیست که تمام مشکلات قلبی در هر شرایطی رد شده اند.
برای مثال بعضی اختلالات ریتم قلب ممکن است بدون ایجاد تغییر قابل توجه در ساختار قلب وجود داشته باشند. همچنین بعضی مشکلات قلبی ممکن است با روش های دیگری مانند اکو، تست ورزش، هولتر یا بررسی عروق بهتر ارزیابی شوند.
بنابراین نتیجه MRI باید در کنار دلیل درخواست آزمایش تفسیر شود.
اگر نتیجه MRI قلب غیرطبیعی باشد چه می شود؟
غیرطبیعی بودن نتیجه MRI به خودی خود یک تشخیص قطعی نیست.
ممکن است در گزارش مواردی مانند بزرگ شدن حفره قلب، ضخیم شدن دیواره، کاهش عملکرد بطن، تغییرات دریچه ای، التهاب، اسکار، تجمع مایع اطراف قلب یا تغییرات مربوط به عروق دیده شود.
پزشک بر اساس نوع یافته ممکن است آزمایش های بیشتری درخواست کند یا درمان را شروع یا اصلاح کند.
گاهی نیز یک یافته خفیف نیاز به اقدام فوری ندارد و فقط باید در طول زمان پیگیری شود.
به همین دلیل نباید صرفا با دیدن یک اصطلاح پزشکی در گزارش MRI درباره شدت بیماری نتیجه گیری کرد.
آیا MRI قلب می تواند سکته قلبی قبلی را نشان دهد؟
در بعضی شرایط، MRI قلب می تواند آثار آسیب عضله قلب ناشی از سکته قلبی قبلی را مشخص کند.
تصویربرداری با ماده حاجب می تواند به شناسایی بافت آسیب دیده و تعیین میزان و الگوی اسکار کمک کند.
این اطلاعات در بعضی بیماران برای ارزیابی وضعیت عضله قلب و میزان بافت قابل برگشت اهمیت دارد.
البته MRI جایگزین ارزیابی کامل بیمار پس از سکته قلبی نیست و پزشک بر اساس مجموعه ای از اطلاعات درباره وضعیت قلب تصمیم گیری می کند.
آیا MRI قلب می تواند نارسایی قلبی را تشخیص دهد؟
MRI قلب می تواند اندازه حفره های قلب و عملکرد بطن ها را با جزئیات بررسی کند و در بعضی بیماران به پیدا کردن علت نارسایی قلبی کمک کند.
برای مثال اگر پزشک به بیماری عضله قلب، آسیب ناشی از سکته، التهاب یا یک بیماری ساختاری مشکوک باشد، MRI می تواند اطلاعات ارزشمندی درباره بافت و عملکرد قلب ارائه دهد.
در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی، فقط عدد EF اهمیت ندارد. اندازه حفره ها، ضخامت دیواره، حرکت عضله قلب و وجود اسکار یا تغییرات بافتی نیز می توانند در تشخیص و تصمیم گیری درمانی اهمیت داشته باشند.
آیا MRI قلب برای بررسی دریچه های قلب مناسب است؟
MRI قلب می تواند در بعضی بیماران برای ارزیابی بیماری های دریچه ای استفاده شود، به ویژه زمانی که اطلاعات به دست آمده از روش های دیگر کافی نباشد.
با این حال، اکوکاردیوگرافی همچنان یکی از روش های اصلی بررسی بسیاری از بیماری های دریچه ای است.
MRI ممکن است برای اندازه گیری دقیق حجم حفره های قلب، عملکرد بطن ها و بعضی جنبه های شدت بیماری دریچه ای اطلاعات تکمیلی ارائه دهد.
مزایای MRI قلب چیست؟
MRI قلب چند ویژگی مهم دارد که باعث شده در بررسی بعضی بیماری های قلبی ارزش زیادی داشته باشد:
- از اشعه یونیزان استفاده نمی کند
- تصاویر دقیق از ساختار قلب ایجاد می کند
- عملکرد حفره های قلب را بررسی می کند
- امکان بررسی ویژگی های بافت عضله قلب را فراهم می کند
- می تواند به شناسایی اسکار و بعضی تغییرات التهابی کمک کند
- در بررسی بعضی بیماری های مادرزادی قلب کاربرد دارد
- می تواند در ارزیابی برخی بیماری های عضله قلب و نارسایی قلبی کمک کننده باشد
- در بعضی بیماران اطلاعاتی ارائه می دهد که با اکو یا سایر روش ها به راحتی قابل مشاهده نیست
معایب و محدودیت های MRI قلب چیست؟
با وجود مزایای زیاد، MRI قلب برای همه افراد و همه بیماری ها بهترین روش تصویربرداری نیست.
برخی محدودیت های آن عبارتند از:
- زمان انجام آن معمولا بیشتر از بعضی روش های تصویربرداری است
- بیمار باید برای مدت مشخصی بدون حرکت بماند
- بعضی افراد به دلیل فضای بسته دستگاه دچار اضطراب می شوند
- وجود بعضی دستگاه ها یا قطعات فلزی در بدن نیاز به بررسی ایمنی دارد
- در صورت استفاده از ماده حاجب، وضعیت کلیه ها اهمیت پیدا می کند
- دسترسی به MRI قلب در همه مراکز یکسان نیست
- تفسیر تصاویر آن به تخصص پزشک و کیفیت تصویربرداری وابسته است
بنابراین پزشک بر اساس سوال بالینی مشخص می کند که MRI قلب برای بیمار مناسب است یا روش دیگری اطلاعات بهتری ارائه می دهد.
آیا بعد از MRI قلب نیاز به استراحت داریم؟
اگر MRI بدون آرام بخش انجام شده باشد، معمولا نیاز به استراحت ویژه وجود ندارد و فرد می تواند فعالیت های معمول خود را ادامه دهد.
اگر ماده حاجب تزریق شده باشد، ممکن است مرکز تصویربرداری برای مدت کوتاهی بیمار را تحت نظر داشته باشد.
اگر برای کنترل اضطراب از داروی آرام بخش استفاده شده باشد، شرایط متفاوت است و فرد تا برطرف شدن اثر دارو نباید رانندگی کند. در چنین شرایطی بهتر است از قبل برای همراه و برگشت به خانه برنامه ریزی شود.
چه زمانی نتیجه MRI قلب نیاز به پیگیری سریع دارد؟
اهمیت نتیجه MRI به یافته های گزارش و وضعیت بیمار بستگی دارد. اگر پزشک هنگام بررسی نتیجه به بیماری مهمی مشکوک باشد، معمولا درباره ادامه بررسی یا درمان به بیمار توضیح می دهد.
از طرف دیگر، اگر فرد پس از انجام MRI دچار علائمی مانند درد شدید یا مداوم قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش، ضعف ناگهانی یا علائم شدید و جدید شود، نباید منتظر تفسیر MRI بماند و باید برای ارزیابی فوری پزشکی اقدام کند.
MRI یک ابزار تشخیصی است و نتیجه آن باید در کنار علائم و سایر آزمایش ها بررسی شود.
آیا MRI قلب برای همه بیماران قلبی لازم است؟
خیر. MRI قلب معمولا یک آزمایش تخصصی است و بر اساس شرایط بیمار درخواست می شود.
ممکن است پزشک ابتدا از روش هایی مانند نوار قلب، اکو، آزمایش خون، تست ورزش یا سایر بررسی ها استفاده کند و اگر به اطلاعات بیشتری نیاز باشد، MRI قلب را تجویز کند.
در بعضی بیماری ها MRI می تواند اطلاعات بسیار دقیقی درباره عضله قلب و بافت آن ارائه دهد، اما در بعضی شرایط ممکن است روش دیگری مناسب تر باشد.
بنابراین انجام MRI بدون دلیل پزشکی مشخص معمولا ضرورتی ندارد و بهتر است انتخاب روش تصویربرداری بر اساس نظر پزشک انجام شود.
سوالات متداول
MRI قلب برای چه بیماری هایی انجام می شود؟
MRI قلب برای بررسی بیماری های مختلفی مانند بیماری های عضله قلب، نارسایی قلبی، بعضی بیماری های دریچه ای، التهاب عضله قلب، آسیب ناشی از سکته قلبی، برخی بیماری های مادرزادی، بیماری های پرده اطراف قلب و بعضی مشکلات عروق بزرگ استفاده می شود.
آیا MRI قلب درد دارد؟
خود تصویربرداری معمولا درد ندارد. ممکن است برای تزریق ماده حاجب یک مسیر وریدی در دست ایجاد شود که می تواند کمی ناراحت کننده باشد.
آیا MRI قلب با ماده حاجب انجام می شود؟
همیشه نه. نوع بررسی مشخص می کند که آیا ماده حاجب لازم است یا خیر. در بعضی بررسی های مربوط به بافت عضله قلب، التهاب یا اسکار، استفاده از گادولینیوم می تواند اطلاعات بیشتری ارائه دهد.
آیا MRI قلب اشعه دارد؟
خیر. MRI از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی استفاده می کند و مانند سی تی اسکن و تصویربرداری با اشعه ایکس از اشعه یونیزان استفاده نمی کند.
MRI قلب بهتر است یا اکو؟
هیچ کدام در همه شرایط بر دیگری برتری ندارند. اکو برای بسیاری از بررسی های معمول قلب و دریچه ها کاربرد زیادی دارد، در حالی که MRI اطلاعات بسیار دقیقی درباره ساختار، عملکرد و ویژگی بافت عضله قلب ارائه می دهد. انتخاب روش به علت انجام آزمایش و شرایط بیمار بستگی دارد.
آیا داشتن ضربان ساز به معنی ممنوع بودن MRI قلب است؟
نه لزوما. بعضی دستگاه های جدید با MRI سازگار هستند، اما مدل دقیق دستگاه و شرایط انجام تصویربرداری باید توسط تیم پزشکی بررسی شود.
سخن نهایی
ام آر آی قلب یکی از دقیق ترین روش های تصویربرداری برای بررسی ساختار، عملکرد و بافت عضله قلب است و در بیماری هایی مانند کاردیومیوپاتی، التهاب عضله قلب، نارسایی قلبی، آسیب ناشی از سکته قلبی و برخی بیماری های مادرزادی می تواند اطلاعات مهمی در اختیار پزشک قرار دهد.
یکی از مهم ترین مزایای این روش، امکان بررسی همزمان ساختار و عملکرد قلب و همچنین ویژگی های بافت عضله قلب است. در برخی بیماران، MRI می تواند وجود اسکار یا تغییرات التهابی را مشخص کند و به پزشک در پیدا کردن علت بیماری کمک کند.
با این حال، نتیجه MRI قلب باید در کنار علائم بیمار، سابقه پزشکی و سایر آزمایش ها تفسیر شود. یک عدد مانند EF یا یک اصطلاح مانند اسکار به تنهایی نمی تواند وضعیت کامل قلب را مشخص کند.
اگر پزشک MRI قلب را برای شما تجویز کرده است، بهتر است قبل از انجام آزمایش درباره وجود هر نوع وسیله کاشتنی، بیماری کلیوی، احتمال بارداری، حساسیت های قبلی و ترس از فضای بسته اطلاع دهید تا تصویربرداری با شرایط ایمن و مناسب انجام شود.
منبع
American Heart Association – Cardiac MRI
American College of Cardiology – MRI
American Heart Association – Heart Valve Disease Diagnosis and Testing