سندروم ولف پارکینسون وایت یا Wolff Parkinson White Syndrome که معمولا به اختصار WPW نامیده می شود، یکی از اختلالات سیستم الکتریکی قلب است. در این بیماری یک مسیر الکتریکی اضافی بین بخش های بالایی و پایینی قلب وجود دارد که می تواند باعث شود پیام الکتریکی قلب مسیر طبیعی خود را دور بزند و زودتر از حالت معمول به بطن ها برسد.
وجود این مسیر اضافه می تواند زمینه ساز حملات ناگهانی ضربان سریع قلب شود. بعضی افراد مبتلا به این مسیر هیچ علامتی ندارند و ممکن است مشکل آنها به صورت اتفاقی در نوار قلب مشخص شود. در بیشتر موارد حملات ضربان سریع تهدید کننده زندگی نیستند، اما در شرایط خاص WPW می تواند با آریتمی های جدی همراه شود و به ندرت خطر ایست قلبی ناگهانی را افزایش دهد.
در این مقاله بررسی می کنیم سندروم ولف پارکینسون وایت چیست، چرا ایجاد می شود، چه علائمی دارد، چه تفاوتی با WPW pattern دارد و چه زمانی این بیماری نیاز به بررسی جدی تر دارد.
سندروم ولف پارکینسون وایت چیست؟
در حالت طبیعی، ضربان قلب توسط یک سیستم الکتریکی منظم کنترل می شود.
پیام الکتریکی ضربان معمولا از گره سینوسی یا SA node شروع می شود. این پیام ابتدا در دهلیزها حرکت می کند و سپس به گره دهلیزی بطنی یا AV node می رسد.
گره AV مانند یک ایستگاه کنترل عمل می کند و باعث می شود پیام الکتریکی با تاخیر مناسب به بطن ها برسد. سپس پیام از مسیرهای الکتریکی طبیعی به بطن ها منتقل می شود و باعث انقباض آنها می شود.
اما در سندروم ولف پارکینسون وایت، یک مسیر الکتریکی اضافی وجود دارد که می تواند پیام را از دهلیزها به بطن ها منتقل کند و از مسیر طبیعی AV node عبور نکند.
به همین دلیل پیام الکتریکی ممکن است زودتر از زمان طبیعی به بطن ها برسد. این وضعیت را پیش تحریک یا Pre-excitation می نامند.
همین مسیر اضافه می تواند باعث ایجاد مدارهای الکتریکی غیرطبیعی در قلب شود و در نتیجه حملات ضربان سریع ایجاد کند.
مسیر الکتریکی اضافه در WPW دقیقا چیست؟
قلب برای ایجاد هر ضربان به یک سیستم انتقال پیام الکتریکی منظم نیاز دارد.
در فردی که WPW دارد، یک مسیر اضافی وجود دارد که معمولا به آن Accessory Pathway گفته می شود.
این مسیر می تواند مانند یک میانبر الکتریکی عمل کند.
در حالت عادی، پیام الکتریکی برای رسیدن به بطن ها باید از مسیر مشخصی عبور کند. اما مسیر اضافه در WPW می تواند باعث شود پیام زودتر به بطن ها برسد.
از طرف دیگر، این مسیر می تواند در بعضی شرایط پیام الکتریکی را در جهت مخالف نیز منتقل کند. همین موضوع می تواند زمینه ایجاد یک مدار الکتریکی تکرارشونده و ضربان سریع قلب را فراهم کند.
بنابراین مشکل اصلی در WPW، خود عضله قلب نیست؛ بلکه نحوه انتقال پیام الکتریکی بین بخش های مختلف قلب است.
آیا WPW از بدو تولد وجود دارد؟
بله. سندروم ولف پارکینسون وایت معمولا یک وضعیت مادرزادی است؛ یعنی مسیر الکتریکی اضافی از زمان تولد وجود دارد.
البته این موضوع به این معنی نیست که فرد حتما از کودکی علامت خواهد داشت. بعضی افراد ممکن است سال ها بدون علامت باشند و بعدها در جریان یک نوار قلب یا حمله ناگهانی تپش قلب متوجه وجود این مشکل شوند.
علت دقیق ایجاد این مسیر اضافه در بیشتر موارد مشخص نیست.
در موارد نادر، WPW می تواند در خانواده ها دیده شود و با بعضی بیماری های قلبی ارثی همراه باشد.
آیا WPW یک بیماری ارثی است؟
در بیشتر افراد، WPW به صورت خانوادگی منتقل نمی شود و معمولا به شکل تصادفی ایجاد می شود.
با این حال، موارد نادری از نوع خانوادگی WPW گزارش شده است. این حالت ممکن است با بعضی بیماری های ارثی عضله قلب، از جمله کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک، ارتباط داشته باشد.
بنابراین داشتن WPW به این معنی نیست که حتما یکی از اعضای خانواده نیز به آن مبتلا خواهد شد.
اگر سابقه خانوادگی بیماری های ریتم قلب، مرگ ناگهانی در سن پایین یا بیماری های ارثی قلب وجود داشته باشد، پزشک ممکن است بررسی بیشتری را توصیه کند.
علائم سندروم ولف پارکینسون وایت چیست؟
مهم ترین علامت WPW، ایجاد حملات ناگهانی ضربان سریع قلب است.
این حملات ممکن است در حالت استراحت یا هنگام فعالیت ایجاد شوند و مدت آنها می تواند از چند ثانیه تا چند ساعت متفاوت باشد.
علائم ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- تپش قلب ناگهانی
- احساس کوبیدن یا ضربان شدید قلب
- احساس لرزش یا بال بال زدن قلب
- سرگیجه
- سبکی سر
- ضعف
- خستگی
- تنگی نفس
- درد یا ناراحتی قفسه سینه
- غش کردن
- احساس اضطراب هنگام شروع حمله
نوع و شدت علائم به سرعت ضربان و نوع آریتمی ایجاد شده بستگی دارد.
تپش قلب در WPW چگونه شروع می شود؟
یکی از ویژگی های مهم حملات مرتبط با WPW این است که ضربان قلب ممکن است به شکل ناگهانی شروع و ناگهانی متوقف شود.
فرد ممکن است در یک لحظه ضربان طبیعی داشته باشد و چند ثانیه بعد احساس کند قلبش با سرعت زیادی می زند.
این حالت با افزایش طبیعی ضربان قلب هنگام ورزش تفاوت دارد.
برای مثال، هنگام ورزش معمولا ضربان قلب به تدریج افزایش پیدا می کند و بعد از توقف فعالیت نیز به تدریج کاهش می یابد.
اما در بعضی آریتمی های مرتبط با WPW، شروع و پایان حمله می تواند بسیار ناگهانی باشد.
ضربان قلب در WPW چند است؟
یک عدد مشخص برای تمام افراد مبتلا به WPW وجود ندارد.
در حملات شایع تاکی کاردی فوق بطنی مرتبط با WPW، ضربان قلب می تواند بسیار سریع شود و در برخی موارد حدود 150 تا 220 ضربه در دقیقه گزارش شده است. البته سرعت ضربان می تواند کمتر یا بیشتر از این محدوده نیز باشد.
بنابراین صرفا دیدن یک عدد بالا روی دستگاه اندازه گیری ضربان قلب نمی تواند WPW را تشخیص دهد.
تشخیص باید بر اساس علائم، نوار قلب و در صورت نیاز بررسی های تخصصی تر انجام شود.
آیا WPW همیشه باعث تپش قلب می شود؟
خیر.
بعضی افراد دارای مسیر الکتریکی اضافی هستند اما هیچ علامتی ندارند.
در این افراد ممکن است هیچ حمله مشخصی از ضربان سریع قلب اتفاق نیفتاده باشد و وجود مسیر اضافه به صورت اتفاقی در یک ECG مشخص شود.
اگر فرد مسیر اضافه داشته باشد اما هیچ علامتی نداشته باشد، ممکن است پزشک به جای اصطلاح WPW syndrome از عبارت WPW pattern یا الگوی WPW استفاده کند.
این تفاوت اهمیت دارد، زیرا وجود الگوی WPW در نوار قلب لزوما به معنی آن نیست که فرد حتما دچار حملات آریتمی شده است.
تفاوت WPW pattern و WPW syndrome چیست؟
این دو اصطلاح گاهی به جای یکدیگر استفاده می شوند، اما از نظر پزشکی تفاوت دارند.
WPW pattern
در WPW pattern، ویژگی های پیش تحریک در نوار قلب دیده می شود، اما فرد ممکن است هیچ علامت یا حمله شناخته شده ای از تاکی کاردی نداشته باشد.
این وضعیت ممکن است کاملا اتفاقی هنگام انجام ECG مشخص شود.
WPW syndrome
وقتی فرد دارای مسیر الکتریکی اضافه باشد و در کنار آن دچار آریتمی یا علائم مرتبط با آن شود، معمولا از اصطلاح WPW syndrome استفاده می شود.
بنابراین وجود مسیر اضافه به تنهایی با داشتن سندروم علامت دار دقیقا یکسان نیست.
تشخیص و ارزیابی خطر هر فرد نیز باید بر اساس شرایط خود او انجام شود.
آیا WPW خطرناک است؟
در بیشتر افراد، حملات ضربان سریع مرتبط با WPW قابل درمان و کنترل هستند و لزوما به یک مشکل تهدید کننده زندگی تبدیل نمی شوند.
اما WPW در شرایط خاص می تواند با آریتمی های جدی همراه شود.
یکی از موارد مهم، ارتباط WPW با فیبریلاسیون دهلیزی است. در این شرایط، مسیر اضافی ممکن است اجازه دهد پیام های الکتریکی بسیار سریع از دهلیزها به بطن ها منتقل شوند.
در موارد نادر، این وضعیت می تواند به آریتمی بسیار سریع بطنی و حتی ایست قلبی ناگهانی منجر شود.
بنابراین نباید هر مورد WPW را به عنوان یک بیماری بسیار خطرناک در نظر گرفت، اما از طرف دیگر تشخیص آن نیز نباید نادیده گرفته شود.
آیا WPW باعث ایست قلبی می شود؟
در موارد بسیار نادر، WPW می تواند با آریتمی هایی همراه شود که خطر ایست قلبی ناگهانی را افزایش می دهند.
این خطر در مقایسه با موارد شایع تر آریتمی های مرتبط با WPW بسیار کمتر است، اما به همین دلیل ارزیابی دقیق وضعیت الکتریکی قلب اهمیت دارد.
وجود WPW به تنهایی به این معنی نیست که فرد در معرض ایست قلبی قرار دارد. پزشک باید ویژگی های مسیر اضافی، نوع آریتمی، سابقه علائم و سایر عوامل خطر را بررسی کند.
آیا ورزش باعث حمله WPW می شود؟
حملات ضربان سریع در افراد مبتلا به WPW می توانند هم هنگام فعالیت و هم در حالت استراحت رخ دهند.
بنابراین ورزش به تنهایی علت ایجاد WPW نیست.
با این حال، فعالیت شدید ممکن است در بعضی افراد با ایجاد یا آشکار شدن حمله آریتمی همراه شود.
اگر فرد هنگام ورزش دچار تپش قلب ناگهانی، سرگیجه، درد قفسه سینه یا غش شود، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود و نباید صرفا به خستگی یا بالا رفتن طبیعی ضربان نسبت داده شود.
آیا WPW در کودکان هم دیده می شود؟
بله. چون مسیر الکتریکی اضافی در WPW معمولا از بدو تولد وجود دارد، این وضعیت می تواند در کودکان نیز دیده شود.
با این حال، علائم کودکان ممکن است همیشه شبیه بزرگسالان نباشد.
در نوزادان و کودکان کم سن، ممکن است نشانه هایی مانند:
- تنفس سریع
- بی قراری
- تغذیه ضعیف
- تغییر رنگ پوست یا لب ها به سمت آبی یا خاکستری
- ضربان سریع قلب
دیده شود.
در کودکان بزرگ تر، تپش قلب، سرگیجه، ضعف یا غش ممکن است بیشتر جلب توجه کند.
آیا WPW در بزرگسالی هم تشخیص داده می شود؟
بله.
اگرچه مسیر اضافی از بدو تولد وجود دارد، اما علائم می توانند در سنین مختلف ظاهر شوند.
برخی افراد ممکن است سال ها هیچ علامتی نداشته باشند و در بزرگسالی به دلیل تپش قلب یا انجام یک ECG برای علت دیگری متوجه وجود الگوی WPW شوند.
بنابراین تشخیص WPW در بزرگسالی به معنی این نیست که بیماری به تازگی ایجاد شده است.
چه چیزهایی می توانند حمله ضربان سریع را در WPW تحریک کنند؟
حمله آریتمی در WPW لزوما به یک محرک مشخص نیاز ندارد و ممکن است بدون هشدار شروع شود.
با این حال، در بعضی افراد شرایطی مانند فعالیت شدید، استرس یا مصرف مواد محرک ممکن است با بروز تپش قلب همراه باشد.
کافئین، الکل و سایر محرک ها نیز می توانند در بعضی افراد باعث افزایش ضربان یا احساس تپش قلب شوند، اما نمی توان گفت که هر حمله WPW مستقیما به مصرف یکی از این مواد مربوط است.
به همین دلیل اگر فرد متوجه شود حملات در شرایط خاصی بیشتر اتفاق می افتند، بهتر است این موارد را با پزشک در میان بگذارد.
چه زمانی تپش قلب در WPW نیاز به مراجعه فوری دارد؟
هر تپش قلبی به معنی اورژانس نیست، اما بعضی علائم همراه اهمیت زیادی دارند.
اگر تپش قلب شدید و مداوم با یکی از موارد زیر همراه شود، نیاز به ارزیابی فوری پزشکی وجود دارد:
- درد قفسه سینه
- تنگی نفس شدید
- غش یا نزدیک شدن به غش
- سرگیجه شدید
- ضعف شدید
- ضربان بسیار سریع که متوقف نمی شود
- کاهش سطح هوشیاری
در صورت بیهوشی، از دست دادن پاسخگویی یا علائم شدید و ناگهانی، باید با اورژانس تماس گرفته شود.
آیا WPW با تپش قلب معمولی فرق دارد؟
بله.
تپش قلب یک علامت است، نه یک بیماری مشخص.
عوامل زیادی می توانند باعث احساس تپش قلب شوند؛ از استرس و مصرف کافئین گرفته تا آریتمی های مختلف.
اما WPW یک مشکل در سیستم الکتریکی قلب است که می تواند زمینه ساز آریتمی های سریع شود.
بنابراین اگر فردی مرتب دچار تپش قلب ناگهانی می شود، به ویژه اگر این حملات با سرگیجه، غش یا درد قفسه سینه همراه باشند، بهتر است علت آن مشخص شود.
چرا تشخیص WPW اهمیت دارد؟
تشخیص WPW به پزشک کمک می کند نوع آریتمی و خطر احتمالی آن را بهتر ارزیابی کند.
بعضی افراد فقط یک الگوی WPW روی ECG دارند و ممکن است به درمان فوری نیاز نداشته باشند.
در مقابل، فردی که دچار حملات مکرر تاکی کاردی، فیبریلاسیون دهلیزی یا علائم شدید شده است، ممکن است نیاز به بررسی تخصصی تر و درمان داشته باشد.
به همین دلیل نمی توان برای همه افراد مبتلا به WPW یک برنامه درمانی یکسان در نظر گرفت.
WPW چگونه تشخیص داده می شود؟
تشخیص سندروم ولف پارکینسون وایت معمولا با بررسی علائم، سابقه پزشکی و نوار قلب یا ECG شروع می شود.
گاهی فرد به دلیل تپش قلب، سرگیجه یا غش به پزشک مراجعه می کند و در بررسی های اولیه مشخص می شود که یک مسیر الکتریکی اضافه در قلب وجود دارد.
در بعضی افراد نیز هیچ علامتی وجود ندارد و الگوی WPW به صورت اتفاقی در یک نوار قلب معمولی دیده می شود.
بعد از تشخیص اولیه، پزشک ممکن است برای بررسی دقیق تر ریتم قلب و ارزیابی خطر، آزمایش های دیگری مانند هولتر، تست ورزش، اکوکاردیوگرافی یا مطالعه الکتروفیزیولوژی را درخواست کند.
نوار قلب در WPW چه چیزی نشان می دهد؟
نوار قلب مهم ترین آزمایش اولیه برای شناسایی WPW است.
وقتی مسیر الکتریکی اضافه باعث پیش تحریک بطن ها شود، معمولا چند ویژگی در ECG دیده می شود که پزشک را به وجود WPW مشکوک می کند.
مهم ترین ویژگی های کلاسیک عبارتند از:
- کوتاه شدن فاصله PR
- وجود موج دلتا یا Delta wave
- پهن شدن کمپلکس QRS
- تغییراتی در بخش ST و موج T در بعضی افراد
موج دلتا چیست؟
موج دلتا یکی از مشخصه های شناخته شده WPW است.
وقتی پیام الکتریکی از مسیر اضافه به بخشی از بطن برسد، بطن ها زودتر از زمان طبیعی فعال می شوند. این فعال شدن زودرس می تواند باعث ایجاد یک شروع شیب دار در کمپلکس QRS شود که به آن موج دلتا گفته می شود.
با این حال، ظاهر ECG در همه افراد کاملا یکسان نیست و ممکن است پیش تحریک در یک نوار قلب واضح باشد اما در زمان دیگری کمتر دیده شود یا حتی موقتا ناپدید شود.
به همین دلیل تفسیر نوار قلب باید توسط پزشک انجام شود و صرفا نگاه کردن به یک قسمت از ECG برای تشخیص کافی نیست.
فاصله PR در WPW چرا کوتاه می شود؟
در حالت طبیعی، پیام الکتریکی از دهلیزها به گره AV می رسد و این گره باعث ایجاد یک تاخیر طبیعی در انتقال پیام به بطن ها می شود.
اما در WPW، مسیر اضافی می تواند پیام را بدون عبور از این تاخیر طبیعی به بطن ها منتقل کند.
در نتیجه بخشی از بطن زودتر از زمان معمول فعال می شود و فاصله زمانی بین شروع فعالیت دهلیز و شروع فعالیت بطن می تواند کوتاه شود.
این همان چیزی است که در نوار قلب به صورت کوتاه شدن فاصله PR دیده می شود.
البته کوتاه بودن PR به تنهایی به معنی ابتلا به WPW نیست و دلایل دیگری نیز می توانند باعث تغییر این فاصله شوند.
آیا موج دلتا همیشه در نوار قلب دیده می شود؟
خیر.
پیش تحریک در بعضی افراد ممکن است به صورت متناوب ظاهر شود. یعنی در یک ECG واضح باشد و در زمان دیگری کمتر دیده شود یا قابل مشاهده نباشد.
همچنین شدت پیش تحریک می تواند به شرایط مختلف و نحوه انتقال پیام های الکتریکی در قلب بستگی داشته باشد.
به همین دلیل اگر فرد علائم مشکوک داشته باشد، یک ECG طبیعی لزوما به تنهایی همه مشکلات احتمالی مرتبط با ریتم قلب را رد نمی کند.
در چنین شرایطی ممکن است پزشک از روش های ثبت طولانی مدت ریتم قلب استفاده کند.
هولتر قلب برای WPW چه کاربردی دارد؟
هولتر مانیتور یک دستگاه کوچک قابل حمل است که فعالیت الکتریکی قلب را معمولا برای یک یا چند روز به صورت مداوم ثبت می کند.
این آزمایش زمانی مفید است که علائم فرد دائمی نباشند.
برای مثال ممکن است فرد فقط هر چند روز یا هر چند هفته یک بار دچار تپش قلب شود. در چنین شرایطی ممکن است نوار قلبی که در مطب گرفته می شود کاملا طبیعی باشد.
هولتر می تواند در طول فعالیت های روزمره، ضربان و ریتم قلب را ثبت کند و به پزشک کمک کند ارتباط میان علائم و آریتمی را بررسی کند.
اگر هولتر طبیعی باشد، یعنی WPW وجود ندارد؟
نه لزوما.
هولتر یک بازه زمانی مشخص را ثبت می کند و اگر در آن مدت آریتمی یا ویژگی خاصی ثبت نشود، به معنی رد قطعی تمام مشکلات ریتم قلب نیست.
البته اگر در طول ثبت، مسیر اضافه یا آریتمی مربوط به آن دیده شود، اطلاعات ارزشمندی برای تشخیص و تصمیم گیری درمانی در اختیار پزشک قرار می گیرد.
در بعضی افراد ممکن است به جای هولتر یک دستگاه ثبت طولانی تر یا Event Recorder استفاده شود، به ویژه زمانی که حملات تپش قلب فاصله زیادی با یکدیگر دارند.
تست ورزش در WPW چه کاربردی دارد؟
تست ورزش می تواند به بررسی رفتار ریتم قلب و مسیر الکتریکی اضافه هنگام افزایش ضربان کمک کند.
در این آزمایش، فعالیت الکتریکی قلب هنگام راه رفتن یا دویدن روی تردمیل یا انجام فعالیت کنترل شده ثبت می شود.
پزشک می تواند بررسی کند که پیش تحریک با افزایش ضربان قلب چگونه تغییر می کند و آیا آریتمی در زمان فعالیت ایجاد می شود یا خیر.
تست ورزش برای همه افراد مبتلا به WPW ضروری نیست و پزشک بر اساس علائم و وضعیت فرد درباره انجام آن تصمیم می گیرد.
اکو قلب در WPW چرا انجام می شود؟
اکوکاردیوگرافی مستقیما مسیر الکتریکی اضافه را نشان نمی دهد، اما می تواند برای بررسی ساختار و عملکرد قلب مفید باشد.
پزشک ممکن است با اکو مواردی مانند:
- اندازه حفره های قلب
- عملکرد عضله قلب
- وضعیت دریچه ها
- بعضی بیماری های مادرزادی قلب
- قدرت پمپاژ قلب
را بررسی کند.
این موضوع اهمیت دارد، زیرا WPW در موارد خاص می تواند همراه بعضی بیماری های ساختاری قلب باشد.
بنابراین اکو بیشتر برای بررسی وضعیت کلی قلب و پیدا کردن بیماری های همراه استفاده می شود، نه اینکه جایگزین ECG برای تشخیص مسیر الکتریکی اضافه باشد.
مطالعه الکتروفیزیولوژی یا EP Study چیست؟
اگر پزشک بخواهد مسیر الکتریکی قلب را با جزئیات بیشتری بررسی کند، ممکن است مطالعه الکتروفیزیولوژی قلب یا EP Study انجام شود.
در این روش، کاتترهای باریک از طریق یک رگ خونی، معمولا در ناحیه کشاله ران، وارد بدن می شوند و به قسمت های مختلف قلب می رسند.
این کاتترها دارای حسگرهایی هستند که فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می کنند.
پزشک می تواند با استفاده از این اطلاعات مشخص کند:
- مسیر اضافه دقیقا در کدام قسمت قرار دارد
- پیام های الکتریکی چگونه در قلب حرکت می کنند
- آیا مسیر اضافه می تواند آریتمی ایجاد کند
- نوع آریتمی چیست
- خطر برخی ریتم های سریع چقدر است
مطالعه الکتروفیزیولوژی یکی از دقیق ترین روش ها برای بررسی سیستم الکتریکی قلب است و در بعضی بیماران می تواند به تصمیم گیری درباره درمان نیز کمک کند.
آیا EP Study همان آنژیوگرافی است؟
خیر.
هر دو ممکن است با استفاده از کاتتر انجام شوند، اما هدف آنها متفاوت است.
در آنژیوگرافی عروق کرونر تمرکز روی بررسی رگ هایی است که خون را به عضله قلب می رسانند.
اما در مطالعه الکتروفیزیولوژی تمرکز روی سیستم الکتریکی قلب و مسیر انتقال پیام های الکتریکی است.
در WPW، EP Study برای بررسی مسیر اضافه و نحوه ایجاد آریتمی استفاده می شود.
آیا با EP Study می توان محل مسیر اضافه را پیدا کرد؟
بله.
یکی از کاربردهای مهم مطالعه الکتروفیزیولوژی، مشخص کردن محل مسیر الکتریکی اضافه است.
پزشک می تواند با ثبت سیگنال های الکتریکی در نقاط مختلف قلب مشخص کند که پیام غیرطبیعی از کجا عبور می کند.
این اطلاعات در صورت تصمیم به انجام ابلیشن اهمیت زیادی دارد، زیرا پزشک باید مسیر اضافه را شناسایی و هدف قرار دهد.
آیا هر فرد مبتلا به WPW به EP Study نیاز دارد؟
خیر.
همه افرادی که روی نوار قلب آنها الگوی WPW دیده می شود، لزوما به مطالعه الکتروفیزیولوژی نیاز ندارند.
تصمیم برای انجام این آزمایش به عواملی مانند:
- وجود یا نبود علائم
- سابقه تپش قلب
- سابقه غش
- نوع آریتمی
- سن فرد
- شرایط قلب
- ویژگی های ECG
- میزان خطر احتمالی مسیر اضافه
بستگی دارد.
پزشک ممکن است در یک فرد بدون علامت فقط پیگیری و ارزیابی غیرتهاجمی را انتخاب کند، در حالی که برای فرد دیگری بررسی تخصصی تر لازم باشد.
چگونه خطر WPW ارزیابی می شود؟
وجود مسیر اضافه به تنهایی نشان نمی دهد که یک فرد حتما در معرض آریتمی خطرناک قرار دارد.
پزشکان هنگام ارزیابی خطر به چند عامل توجه می کنند.
یکی از موضوعات مهم این است که مسیر اضافه با چه سرعتی می تواند پیام های الکتریکی را منتقل کند.
همچنین مشخص شدن نوع آریتمی هایی که فرد تجربه کرده، سابقه غش یا ایست قلبی و وضعیت کلی قلب می تواند در ارزیابی خطر اهمیت داشته باشد.
برای همین، ارزیابی WPW فقط با نگاه کردن به عنوان بیماری انجام نمی شود و شرایط هر فرد باید جداگانه بررسی شود.
آیا WPW می تواند باعث فیبریلاسیون دهلیزی شود؟
بله.
یکی از آریتمی هایی که می تواند در افراد دارای مسیر اضافه دیده شود، فیبریلاسیون دهلیزی است.
در فیبریلاسیون دهلیزی، دهلیزها فعالیت الکتریکی بسیار سریع و نامنظم دارند.
در فردی که مسیر اضافه دارد، بعضی پیام های الکتریکی ممکن است از مسیر طبیعی عبور نکنند و با سرعت بیشتری به بطن ها برسند.
در شرایط خاص، این مسئله می تواند باعث افزایش بسیار شدید ضربان بطن ها شود و خطر آریتمی های جدی را بالا ببرد.
آیا تشخیص WPW با فشار خون امکان پذیر است؟
خیر.
فشار خون برای ارزیابی وضعیت عمومی قلب و عروق مهم است، اما نمی تواند وجود مسیر الکتریکی اضافه را مشخص کند.
ممکن است فرد مبتلا به WPW فشار خون طبیعی داشته باشد.
تشخیص WPW بر اساس بررسی سیستم الکتریکی قلب انجام می شود و ECG مهم ترین آزمایش اولیه در این زمینه است.
آیا ضربان قلب نامنظم همیشه نشانه WPW است؟
خیر.
نامنظم شدن یا سریع شدن ضربان قلب می تواند دلایل مختلفی داشته باشد.
برای مثال:
- فیبریلاسیون دهلیزی
- تاکی کاردی فوق بطنی
- تاکی کاردی بطنی
- برخی اختلالات تیروئید
- کم خونی
- مصرف بعضی داروها یا مواد محرک
- استرس و اضطراب
- اختلالات الکترولیتی
می توانند باعث تغییر ضربان قلب شوند.
به همین دلیل فقط بر اساس احساس تپش قلب نمی توان گفت فرد WPW دارد.
آیا سابقه غش در فرد مبتلا به WPW مهم است؟
بله.
غش یا سنکوپ در فردی که الگوی WPW دارد می تواند نیاز به بررسی دقیق تر داشته باشد، به ویژه اگر غش بدون هشدار و همراه با تپش قلب اتفاق افتاده باشد.
البته هر غشی ناشی از آریتمی نیست و دلایل مختلفی می تواند داشته باشد.
پزشک معمولا با توجه به زمان غش، شرایطی که در آن اتفاق افتاده، علائم قبل و بعد از آن و نتیجه بررسی های قلبی درباره علت تصمیم گیری می کند.
آیا سابقه خانوادگی در تشخیص WPW اهمیت دارد؟
در بیشتر موارد WPW به شکل خانوادگی منتقل نمی شود، اما سابقه خانوادگی برخی بیماری های قلبی و مرگ ناگهانی در سن پایین می تواند برای پزشک مهم باشد.
در موارد نادر، WPW خانوادگی با بعضی بیماری های ارثی عضله قلب ارتباط دارد.
بنابراین اگر چند عضو خانواده سابقه آریتمی، بیماری ارثی قلب یا مرگ ناگهانی غیرقابل توضیح داشته باشند، ممکن است ارزیابی دقیق تری لازم باشد.
چه پزشکی WPW را تشخیص می دهد؟
ارزیابی اولیه معمولا توسط متخصص قلب انجام می شود.
اگر مشکل اصلی مربوط به ریتم و سیستم الکتریکی قلب باشد، ممکن است بیمار به متخصص الکتروفیزیولوژی قلب ارجاع داده شود.
الکتروفیزیولوژیست پزشکی است که در تشخیص و درمان اختلالات ریتم قلب تخصص دارد و می تواند آزمایش هایی مانند EP Study و درمان هایی مانند ابلیشن را انجام دهد.
آیا WPW در یک نوار قلب معمولی مشخص می شود؟
گاهی بله.
اگر مسیر اضافه در زمان انجام ECG فعال باشد و پیش تحریک ایجاد کند، ممکن است ویژگی های WPW روی همان نوار قلب دیده شود.
اما در بعضی افراد، پیش تحریک متناوب است و ممکن است یک ECG معمولی همه ویژگی ها را نشان ندهد.
اگر علائم فرد با نتیجه یک ECG ساده مطابقت نداشته باشد، پزشک ممکن است از هولتر، Event Recorder، تست ورزش یا بررسی الکتروفیزیولوژی استفاده کند.
آیا WPW با گذشت زمان از بین می رود؟
مسیر الکتریکی اضافه معمولا یک ویژگی مادرزادی قلب است و نباید تصور کرد که همیشه خود به خود از بین می رود.
با این حال، ممکن است در برخی افراد پیش تحریک در نوار قلب به صورت متناوب دیده شود یا برای مدتی قابل مشاهده نباشد.
بنابراین ناپدید شدن علامت های ECG در یک نوار قلب به معنی از بین رفتن قطعی مسیر اضافه نیست.
اگر فرد قبلا تشخیص WPW داشته باشد، ادامه پیگیری باید بر اساس نظر پزشک و شرایط بالینی او انجام شود.
اگر WPW بدون علامت باشد چه می شود؟
وجود WPW بدون علائم لزوما به معنی نیاز فوری به درمان نیست.
در چنین شرایطی پزشک ابتدا میزان خطر را ارزیابی می کند و ممکن است بر اساس سن، سابقه پزشکی، ECG و سایر آزمایش ها تصمیم بگیرد که بیمار فقط تحت نظر باشد یا بررسی بیشتری انجام شود.
در بعضی افراد ممکن است مسیر اضافه خطر پایینی داشته باشد و در برخی دیگر ارزیابی تخصصی تر برای مشخص کردن خطر آریتمی لازم باشد.
بنابراین اصطلاح WPW pattern به معنی بی اهمیت بودن کامل وضعیت نیست؛ بلکه نشان می دهد فرد ویژگی مسیر اضافه را دارد اما ممکن است هنوز علائم آریتمی نداشته باشد.
درمان سندروم ولف پارکینسون وایت چگونه انجام می شود؟
درمان سندروم ولف پارکینسون وایت به شرایط هر فرد بستگی دارد. همه افرادی که در نوار قلب آنها الگوی WPW دیده می شود، لزوما به درمان فوری نیاز ندارند. پزشک معمولا عواملی مانند وجود یا نبود علائم، تعداد حملات تپش قلب، نوع آریتمی، نتیجه مطالعه الکتروفیزیولوژی و میزان خطر مسیر الکتریکی اضافی را در نظر می گیرد.
در بعضی افراد که هیچ علامتی ندارند و بررسی های قلبی خطر قابل توجهی نشان نمی دهد، ممکن است تنها پیگیری پزشکی کافی باشد. در مقابل، اگر فرد دچار حملات مکرر تپش قلب، غش، آریتمی های مشخص یا مسیر فرعی پرخطر باشد، درمان جدی تر مطرح می شود.
آیا WPW بدون علامت نیاز به درمان دارد؟
اگر فرد فقط الگوی WPW در نوار قلب داشته باشد اما هیچ علامتی نداشته باشد، پزشک ممکن است درمان فوری را توصیه نکند. در چنین شرایطی معمولا وضعیت فرد در طول زمان پیگیری می شود و در صورت نیاز آزمایش های بیشتری برای ارزیابی خطر انجام می گیرد.
البته بدون علامت بودن به معنی بی اهمیت بودن کامل این یافته نیست. در بعضی افراد، مسیر الکتریکی اضافی می تواند زمینه ایجاد ضربان های بسیار سریع را فراهم کند. به همین دلیل تصمیم درباره اینکه فقط تحت نظر باشید یا نیاز به بررسی و درمان بیشتر داشته باشید، باید توسط متخصص قلب و در صورت نیاز متخصص الکتروفیزیولوژی قلب گرفته شود.
درمان حمله تپش قلب در WPW
اگر فرد مبتلا به WPW دچار حمله ضربان سریع قلب شود، روش درمان به نوع دقیق آریتمی و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.
در بعضی انواع تپش قلب منظم و سریع، پزشک ممکن است مانورهای واگ را توصیه کند. این روش ها با تحریک عصب واگ می توانند در برخی آریتمی های فوق بطنی به بازگشت ریتم قلب کمک کنند.
یکی از روش های شناخته شده، مانور والسالوا است. با این حال، بهتر است فرد روش انجام آن را از پزشک یاد بگیرد و در صورت وجود علائم شدید، به جای تلاش برای درمان خانگی، فورا به اورژانس مراجعه کند.
اگر حمله ادامه پیدا کند، پزشکان می توانند بر اساس نوع ریتم قلب از داروهای داخل وریدی یا در شرایط خاص از شوک الکتریکی کنترل شده استفاده کنند.
اگر همراه WPW فیبریلاسیون دهلیزی ایجاد شود چه؟
یکی از شرایط مهم در WPW، فیبریلاسیون دهلیزی همراه با تحریک زودرس بطن ها یا Pre-excited AF است. این وضعیت با بعضی از حملات معمول تپش قلب تفاوت دارد و درمان آن باید با دقت زیادی انجام شود.
در این حالت، بعضی داروهایی که سرعت انتقال پیام را از گره AV کم می کنند، ممکن است مناسب نباشند و حتی بتوانند شرایط را بدتر کنند. به همین دلیل مصرف خودسرانه داروهای قلبی در فرد مبتلا به WPW می تواند خطرناک باشد.
اگر بیمار از نظر فشار خون یا وضعیت گردش خون ناپایدار باشد، معمولا بازگرداندن ریتم قلب با شوک الکتریکی هماهنگ شده یکی از اقدامات مهم اورژانسی است. در بیمار پایدار، پزشک با توجه به نوع آریتمی و شرایط فرد می تواند داروی مناسب را انتخاب کند.
به همین دلیل اگر فرد مبتلا به WPW دچار ضربان بسیار سریع، نامنظم و ناگهانی قلب شود، به خصوص اگر همراه با سرگیجه، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا احساس غش باشد، نباید منتظر برطرف شدن خودبه خودی علائم بماند.
ابلیشن قلب برای WPW چیست؟
یکی از مهم ترین روش های درمانی برای افرادی که دچار حملات علامت دار هستند، ابلیشن کاتتری مسیر فرعی قلب است.
در این روش، پزشک چند کاتتر باریک را معمولا از طریق رگ وارد قلب می کند. سپس با استفاده از تجهیزات مخصوص، مسیر الکتریکی اضافی که باعث ایجاد آریتمی می شود شناسایی می شود.
پس از مشخص شدن محل مسیر فرعی، پزشک می تواند آن قسمت را با انرژی رادیوفرکانسی یا در بعضی شرایط با روش سرمایشی، یعنی کرایو ابلیشن، درمان کند.
هدف این کار از بین بردن توانایی مسیر اضافی برای انتقال غیرطبیعی پیام های الکتریکی است.
ابلیشن WPW چقدر موفق است؟
ابلیشن مسیر فرعی در بسیاری از بیماران موفقیت بالایی دارد و می تواند حملات ناشی از مسیر اضافی را به طور قابل توجهی کاهش دهد یا برطرف کند.
میزان موفقیت به محل مسیر فرعی، نوع آریتمی، وضعیت قلب و تجربه مرکز درمانی بستگی دارد. در منابع پزشکی، برای ابلیشن WPW میزان موفقیت بسیار بالا گزارش شده است، اما هیچ روش درمانی بدون احتمال عارضه یا عود نیست.
در موارد محدودی ممکن است مسیر فرعی دوباره فعال شود یا آریتمی دیگری وجود داشته باشد که نیاز به بررسی یا درمان جداگانه داشته باشد.
آیا ابلیشن WPW خطرناک است؟
ابلیشن کاتتری یک روش تهاجمی است اما معمولا از طریق رگ انجام می شود و در بسیاری از بیماران نیاز به جراحی باز قلب ندارد.
با این حال، مانند هر روش پزشکی دیگری می تواند با عوارضی همراه باشد. بسته به محل مسیر فرعی و شرایط بیمار، عوارض احتمالی می توانند شامل خونریزی یا مشکل در محل ورود کاتتر، آسیب عروقی، اختلال ریتم قلب و در موارد نادر آسیب به سیستم طبیعی هدایت الکتریکی قلب باشند.
به همین دلیل پیش از انجام ابلیشن، متخصص قلب و متخصص الکتروفیزیولوژی درباره مزایا، خطرات و گزینه های جایگزین با بیمار صحبت می کنند.
دارو برای درمان WPW
داروها می توانند در بعضی بیماران برای کنترل یا پیشگیری از آریتمی استفاده شوند. انتخاب دارو به نوع ریتم قلب و شرایط فرد بستگی دارد.
این نکته اهمیت زیادی دارد که هر داروی ضد آریتمی برای هر نوع آریتمی در WPW مناسب نیست. مخصوصا زمانی که فیبریلاسیون دهلیزی همراه با تحریک زودرس بطن ها وجود دارد، انتخاب دارو باید توسط پزشک انجام شود.
در بعضی افراد دارو می تواند علائم را کنترل کند، اما اگر مسیر فرعی همچنان عامل اصلی ایجاد حملات باشد، ابلیشن می تواند به عنوان یک گزینه درمانی مهم مطرح شود.
بعد از ابلیشن WPW چه اتفاقی می افتد؟
بعد از ابلیشن، بیمار برای مدتی تحت نظر قرار می گیرد تا پزشک مطمئن شود مسیر فرعی دیگر فعالیت غیرطبیعی ندارد.
ممکن است در روزها یا هفته های اول، احساس ضربان های اضافی یا تغییرات خفیف در ضربان قلب ایجاد شود، اما هر علامت جدیدی باید در صورت تداوم یا شدت گرفتن با پزشک مطرح شود.
بسته به شرایط بیمار، ممکن است نوار قلب یا سایر بررسی های کنترلی در زمان مشخص انجام شود.
اگر ابلیشن با موفقیت انجام شده باشد، احتمال برگشت حملات مرتبط با مسیر فرعی بسیار کمتر می شود. با این حال، پیگیری پزشکی همچنان اهمیت دارد.
آیا فرد مبتلا به WPW می تواند ورزش کند؟
ورزش برای همه افراد مبتلا به WPW به یک شکل توصیه نمی شود.
اگر فرد هیچ علامتی نداشته باشد، بررسی های قلبی طبیعی باشد و متخصص قلب خطر قابل توجهی تشخیص ندهد، ممکن است محدودیت خاصی وجود نداشته باشد. اما در افرادی که سابقه حملات تپش قلب، غش یا آریتمی دارند، نوع و شدت فعالیت ورزشی باید با توجه به شرایط قلب تعیین شود.
ورزش سنگین یا فعالیتی که در گذشته باعث شروع حمله شده است، تا زمان مشخص شدن وضعیت قلب بهتر است بدون نظر پزشک ادامه پیدا نکند.
به ویژه ورزشکارانی که فعالیت های شدید و رقابتی انجام می دهند، ممکن است نیاز به ارزیابی دقیق تر مسیر فرعی و خطر آریتمی داشته باشند.
آیا کافئین و استرس می توانند علائم WPW را بیشتر کنند؟
برخی افراد متوجه می شوند که عواملی مانند استرس، کم خوابی، مصرف زیاد کافئین یا بعضی محرک ها با شروع تپش قلب آنها ارتباط دارد.
این عوامل لزوما علت ایجاد مسیر فرعی نیستند، اما ممکن است در بعضی افراد زمینه شروع یا احساس بیشتر تپش قلب را فراهم کنند.
به همین دلیل اگر فرد متوجه محرک مشخصی برای حملات خود شده باشد، بهتر است آن را با پزشک مطرح کند و در صورت توصیه پزشک، میزان مصرف مواد محرک را کاهش دهد.
چه زمانی WPW یک وضعیت اورژانسی است؟
اگر فرد مبتلا به WPW دچار تپش قلب ناگهانی و شدید شود، باید به علائم همراه توجه ویژه ای داشته باشد.
در صورت وجود هر کدام از موارد زیر، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است:
- درد یا فشار شدید قفسه سینه
- تنگی نفس شدید
- غش یا نزدیک شدن به غش
- سرگیجه شدید
- ضربان قلب بسیار سریع که برطرف نمی شود
- ضربان بسیار سریع و نامنظم
- ضعف شدید یا اختلال در هوشیاری
- احساس بدحالی ناگهانی همراه با تپش قلب
در چنین شرایطی نباید برای تشخیص علت در خانه منتظر ماند یا داروی قلبی را بدون تجویز مصرف کرد.
آیا WPW قابل درمان است؟
در بسیاری از افراد، با درمان مناسب می توان آریتمی های ناشی از مسیر فرعی را به طور موثری کنترل کرد. ابلیشن کاتتری در بیماران مناسب می تواند مسیر فرعی را از بین ببرد و احتمال تکرار حملات را کاهش دهد.
بنابراین تشخیص WPW به این معنی نیست که فرد حتما باید تا پایان عمر با حملات تپش قلب زندگی کند. نوع بیماری، محل مسیر فرعی و وضعیت فرد تعیین می کند که آیا فقط پیگیری کافی است یا درمان قطعی تر مانند ابلیشن مورد نیاز است.
تفاوت درمان WPW در کودکان و بزرگسالان
اصول کلی درمان در کودکان و بزرگسالان مشابه است، اما تصمیم گیری درباره زمان درمان، نوع بررسی ها و انجام ابلیشن به سن، وزن، وضعیت قلب، نوع آریتمی و میزان خطر بستگی دارد.
در کودکان نیز اگر علائم قابل توجه وجود داشته باشد یا بررسی ها خطر بالاتری را نشان دهند، متخصص قلب کودکان و متخصص الکتروفیزیولوژی می توانند درباره درمان مناسب تصمیم بگیرند.
زندگی بعد از درمان WPW
بسیاری از افرادی که برای WPW درمان مناسب دریافت می کنند، می توانند زندگی روزمره عادی داشته باشند.
مهم ترین کار بعد از تشخیص، شناخت علائم، پیگیری طبق برنامه پزشک و پرهیز از مصرف خودسرانه داروهای قلبی است.
اگر فرد تحت ابلیشن قرار گرفته باشد، باید توصیه های مربوط به فعالیت بدنی، داروها و زمان مراجعه بعدی را رعایت کند.
همچنین اگر بعد از درمان دوباره تپش قلب ناگهانی، سرگیجه یا غش ایجاد شد، نباید تصور کرد که حتما بی اهمیت است. برگشت علائم نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
سخن نهایی
سندروم ولف پارکینسون وایت به دلیل وجود یک مسیر الکتریکی اضافی در قلب ایجاد می شود و می تواند زمینه ساز حملات ضربان سریع قلب باشد. در بعضی افراد فقط یک الگوی نوار قلبی دیده می شود و ممکن است نیاز به درمان فوری وجود نداشته باشد، اما در افراد علامت دار یا کسانی که در بررسی ها خطر بیشتری دارند، درمان اهمیت بیشتری پیدا می کند.
روش درمان به شرایط هر فرد بستگی دارد و می تواند شامل پیگیری، دارو، درمان حمله حاد یا ابلیشن کاتتری باشد. ابلیشن یکی از روش های مهم برای درمان مسیر فرعی و پیشگیری از تکرار آریتمی در بیماران مناسب است.
اگر سابقه تپش قلب ناگهانی، غش، سرگیجه یا تشخیص WPW دارید، بهتر است وضعیت خود را با متخصص قلب یا متخصص الکتروفیزیولوژی بررسی کنید. به خصوص اگر ضربان قلب بسیار سریع و همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس یا کاهش هوشیاری باشد، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است.
سوالات متداول
آیا WPW همیشه نیاز به درمان دارد؟
خیر. اگر فرد فقط الگوی WPW داشته باشد و هیچ علامتی نداشته باشد، ممکن است پزشک فقط پیگیری و ارزیابی دوره ای را توصیه کند. تصمیم نهایی به نتیجه بررسی های قلبی و میزان خطر مسیر فرعی بستگی دارد.
درمان قطعی سندروم WPW چیست؟
در بیماران مناسب، ابلیشن کاتتری مسیر فرعی یکی از مهم ترین روش های درمانی است. در این روش مسیر الکتریکی اضافی شناسایی و با انرژی مناسب غیرفعال می شود.
آیا WPW می تواند باعث سکته قلبی شود؟
WPW خودش همان سکته قلبی نیست و به معنی گرفتگی رگ های قلب نیست. مشکل اصلی آن مربوط به سیستم الکتریکی قلب و ایجاد آریتمی است. با این حال، بعضی آریتمی های مرتبط با WPW می توانند جدی باشند و نیاز به درمان فوری داشته باشند.
آیا افراد مبتلا به WPW می توانند ورزش کنند؟
بسیاری از افراد می توانند فعالیت بدنی داشته باشند، اما نوع و شدت ورزش باید با توجه به علائم، نتیجه بررسی های قلبی و نظر پزشک مشخص شود. ورزشکاران حرفه ای ممکن است به ارزیابی دقیق تری نیاز داشته باشند.
آیا بعد از ابلیشن WPW بیماری برمی گردد؟
در بسیاری از بیماران ابلیشن با موفقیت مسیر فرعی را غیرفعال می کند، اما احتمال عود یا وجود مسیر دیگری به طور کامل صفر نیست. در صورت برگشت علائم، بررسی مجدد توسط متخصص قلب ضروری است.
اگر فرد مبتلا به WPW ناگهان دچار تپش قلب شدید شود چه کار کند؟
اگر تپش قلب شدید یا طولانی باشد، به ویژه اگر همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه، غش یا بدحالی باشد، باید فورا به اورژانس مراجعه شود. مصرف خودسرانه دارو برای متوقف کردن ضربان قلب توصیه نمی شود.