تپش قلب ناگهانی یکی از علائمی است که می تواند حتی در زمان استراحت و بدون فعالیت خاصی اتفاق بیفتد و باعث نگرانی شود. بعضی افراد این حالت را به صورت تند شدن ضربان قلب، کوبیدن قلب، لرزش یا پرش قلب و احساس ضربان در قفسه سینه، گردن یا گلو تجربه می کنند.
در بسیاری از موارد، تپش قلب ناگهانی خطرناک نیست و عواملی مانند استرس، اضطراب، کم خوابی، مصرف کافئین یا بعضی داروها می توانند باعث آن شوند. با این حال، گاهی اوقات این علامت می تواند با اختلالات ریتم قلب یا بعضی بیماری های دیگر ارتباط داشته باشد و نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد.
در این مقاله بررسی می کنیم علت تپش قلب ناگهانی چیست، چه عواملی باعث شروع ناگهانی آن می شوند، چه زمانی باید نگران شد و چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است.
تپش قلب ناگهانی چیست؟
تپش قلب به معنی احساس غیرعادی یا شدیدتر شدن ضربان قلب است. در حالت عادی ممکن است اصلا متوجه ضربان قلب خود نشویم، اما هنگام تپش قلب، ضربان ها بیشتر از حالت معمول احساس می شوند.
این حالت ممکن است به شکل های مختلفی تجربه شود، از جمله:
- تند شدن ناگهانی ضربان قلب
- کوبیدن قلب در قفسه سینه
- احساس لرزش یا بال بال زدن قلب
- احساس یک ضربان اضافه
- احساس جا افتادن یا پرش ضربان
- احساس ضربان قلب در گردن یا گلو
- نامنظم شدن ضربان قلب
تپش قلب ممکن است تنها چند ثانیه طول بکشد یا برای چند دقیقه ادامه داشته باشد. در بعضی شرایط نیز می تواند مدت بیشتری باقی بماند. نکته مهم این است که تپش قلب یک علامت است، نه یک بیماری مستقل و برای مشخص شدن علت آن باید شرایط ایجاد تپش و علائم همراه بررسی شود.
چرا تپش قلب ناگهان شروع می شود؟
شروع ناگهانی تپش قلب همیشه به معنی وجود یک مشکل جدی در قلب نیست. بدن در شرایط مختلف می تواند ضربان قلب را به صورت طبیعی افزایش دهد.
برای مثال، زمانی که فرد دچار ترس، استرس یا هیجان شدید می شود، سیستم عصبی بدن فعال شده و ضربان قلب افزایش پیدا می کند. مصرف کافئین، کم خوابی، ورزش شدید و برخی داروها نیز می توانند چنین اثری داشته باشند.
از طرف دیگر، گاهی شروع ناگهانی تپش قلب ناشی از اختلال در ریتم طبیعی قلب یا آریتمی است. در این شرایط، ضربان قلب ممکن است بیش از حد سریع، آهسته یا نامنظم شود.
بنابراین برای پیدا کردن علت تپش قلب ناگهانی باید به زمان شروع، مدت آن، شرایطی که تپش در آن اتفاق افتاده و علائم همراه توجه کرد.
علت های شایع تپش قلب ناگهانی
۱. استرس و اضطراب
یکی از شایع ترین دلایل شروع ناگهانی تپش قلب، استرس و اضطراب است.
وقتی فرد با یک موقعیت استرس زا، ترس یا هیجان شدید مواجه می شود، بدن وارد حالت «مبارزه یا فرار» می شود. در این وضعیت ضربان قلب افزایش پیدا می کند تا خون بیشتری به عضلات برسد.
به همین دلیل ممکن است فرد حتی در حالی که روی صندلی نشسته یا دراز کشیده است، ناگهان احساس کند قلبش با سرعت زیادی می زند.
اضطراب همچنین می تواند باعث ایجاد یک چرخه شود؛ یعنی فرد ابتدا متوجه ضربان قلب خود می شود، سپس نگران می شود که مشکلی برای قلبش ایجاد شده و همین نگرانی باعث افزایش بیشتر ضربان قلب می شود.
۲. مصرف زیاد قهوه و کافئین
کافئین یک ماده محرک است و مصرف زیاد آن در بعضی افراد می تواند باعث افزایش ضربان قلب یا احساس تپش شود.
قهوه، نوشابه های انرژی زا، چای و بعضی مکمل ها می توانند حاوی کافئین باشند. میزان حساسیت افراد نیز یکسان نیست؛ ممکن است مقدار مشخصی از کافئین برای یک فرد مشکلی ایجاد نکند اما در فرد دیگری باعث تپش قلب شود.
اگر متوجه شده اید که تپش قلب شما بعد از مصرف قهوه یا نوشیدنی انرژی زا شروع می شود، کاهش مصرف آن می تواند به مشخص شدن ارتباط بین این دو کمک کند. کافئین از جمله محرک هایی است که در منابع پزشکی به عنوان یکی از عوامل ایجاد تپش قلب شناخته شده است.
۳. کم خوابی و خستگی
کمبود خواب نیز می تواند زمینه ساز تپش قلب باشد. خواب ناکافی روی سیستم عصبی و واکنش بدن به استرس تاثیر می گذارد و ممکن است باعث شود ضربان قلب بیشتر از حالت معمول احساس شود.
اگر تپش قلب شما بیشتر در روزهایی اتفاق می افتد که خواب کافی نداشته اید، خسته هستید یا فشار کاری و روحی زیادی داشته اید، این عوامل می توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
NHS نیز کمبود خواب، استرس و اضطراب را در میان عوامل شایع مرتبط با تپش قلب قرار می دهد.
۴. ورزش و فعالیت شدید
افزایش ضربان قلب هنگام ورزش کاملا طبیعی است. بدن در زمان فعالیت به اکسیژن بیشتری نیاز دارد و قلب برای تامین این نیاز، سریع تر می زند.
با این حال، ممکن است فرد بعد از فعالیت شدید نیز برای مدتی احساس کند قلبش بسیار سریع یا محکم می زند.
اگر تپش قلب فقط در زمان فعالیت شدید ایجاد شود و بعد از استراحت برطرف شود، معمولا جای نگرانی فوری نیست. اما تپش قلب جدید، شدید یا غیرمعمول هنگام ورزش، به ویژه اگر با درد قفسه سینه، سرگیجه یا تنگی نفس همراه باشد، باید جدی گرفته شود.
تپش قلب ناگهانی در حالت استراحت نشانه چیست؟
یکی از سوالات رایج این است که:
«چرا وقتی هیچ کاری نمی کنم ناگهان قلبم تند می زند؟»
تپش قلب لزوما فقط هنگام ورزش یا فعالیت اتفاق نمی افتد و ممکن است در حالت استراحت، هنگام نشستن، دراز کشیدن یا حتی هنگام خواب نیز ایجاد شود.
استرس و اضطراب، مصرف کافئین، نیکوتین، بعضی داروها، کم خوابی و تغییرات هورمونی از جمله عواملی هستند که می توانند حتی در زمان استراحت باعث احساس تپش قلب شوند.
اما اگر این حالت به صورت مکرر اتفاق می افتد، بیشتر از قبل شده یا برای مدت طولانی ادامه پیدا می کند، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.
آیا تپش قلب ناگهانی می تواند از قلب باشد؟
بله. اگرچه بسیاری از موارد تپش قلب ناشی از عوامل غیرقلبی هستند، اما گاهی علت آن به خود قلب مربوط می شود.
یکی از مهم ترین موارد، آریتمی قلبی است. آریتمی به اختلال در ریتم طبیعی قلب گفته می شود و می تواند باعث شود قلب خیلی سریع، خیلی آهسته یا به صورت نامنظم بتپد.
برخی آریتمی ها ممکن است به صورت ناگهانی شروع شوند و فرد احساس کند ضربان قلبش یکباره بسیار بالا رفته یا ریتم آن تغییر کرده است. در بعضی افراد نیز آریتمی با علائمی مانند سرگیجه، تنگی نفس، ضعف، درد قفسه سینه یا احساس نزدیک شدن به غش همراه می شود.
بنابراین نمی توان صرفا بر اساس احساس تپش قلب تشخیص داد که علت آن اضطراب است یا مشکل قلبی؛ در موارد مشکوک، بررسی پزشکی اهمیت دارد.